Aktor – kod 265501 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Aktor przygotowuje i wykonuje role w spektaklach teatralnych, filmach, serialach, słuchowiskach i dubbingu, uczestniczy w próbach, wykonuje sceny ruchowe, taneczne i kaskaderskie w zakresie przewidzianym rolą oraz występuje na żywo przed publicznością.
Aktor – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończona szkoła teatralna lub zdany egzamin eksternistyczny dla aktorów,
- sprawny aparat głosowy i dobra dykcja,
- sprawność fizyczna i ruchowa,
- odporność psychiczna.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- aktorka,
- aktor teatralny,
- aktor filmowy,
- aktor dubbingowy,
- artysta sceniczny.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena narządu głosu (badanie foniatryczne),
- ocena układu ruchu przy scenach wymagających wysiłku fizycznego,
- badanie do pracy na wysokości przy występach na podwyższeniach i z zastosowaniem lin.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z bezpieczeństwa na scenie i planie (maszyneria sceniczna, efekty pirotechniczne, broń sceniczna),
- zajęcia z emisji głosu i higieny głosu,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Aktor pracuje na scenie teatralnej z zapadniami, obrotówkami i sztankietami, w garderobach, salach prób, studiach nagraniowych i na planach filmowych. Występuje w gorącym świetle reflektorów, w kostiumach i charakteryzacji, często wieczorami, w weekendy i w trasach gościnnych. Sceny walk i upadków wykonuje pod nadzorem choreografa. Na stanowisku wykorzystuje się:
- scena z maszynerią sceniczną (zapadnie, obrotówki, sztankiety);
- oświetlenie i nagłośnienie sceniczne;
- rekwizyty, broń sceniczna, kostiumy i charakteryzacja;
- efekty specjalne (dym, ogień, pirotechnika);
- studio nagraniowe i mikrofony.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- upadek ze sceny, do zapadni lub z podwyższeń scenografii,
- uderzenie przez elementy dekoracji i maszynerii scenicznej,
- urazy przy scenach walk, upadkach i tańcu,
- oparzenia przy efektach z ogniem i od reflektorów,
- gorący mikroklimat w świetle reflektorów i w kostiumach,
- potknięcie w zaciemnionych kulisach.
Czynniki chemiczne:
- dym sceniczny i substancje do wytwarzania mgły,
- kosmetyki do charakteryzacji (alergie skórne).
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu głosu,
- stres i trema przy występach,
- nieregularny czas pracy, praca wieczorna i w trasach,
- obciążenie emocjonalne rolami,
- niepewność zatrudnienia.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku aktora.
Środki ochrony indywidualnej
- ochraniacze i obuwie dostosowane do scen ruchowych – urazy przy walkach i upadkach;
- kostiumy z materiałów trudnopalnych przy efektach z ogniem – oparzenia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- oznakowanie krawędzi sceny i zapadni, oświetlenie dyżurne kulis – upadek, potknięcie;
- zabezpieczenia maszynerii scenicznej i kontrola obsługi technicznej – uderzenie przez dekoracje;
- wentylacja sceny i dobór bezpiecznych płynów do wytwarzania dymu – dym sceniczny;
- nagłośnienie i mikroporty – obciążenie głosu.
Środki organizacyjne
- choreografia walk i upadków ustalana przez specjalistę i ćwiczona na próbach – urazy;
- próby techniczne efektów specjalnych z udziałem pirotechnika – oparzenia;
- test alergiczny kosmetyków charakteryzatorskich – alergie skórne;
- rozgrzewka głosowa i ruchowa przed spektaklem – obciążenie głosu, urazy;
- planowanie tras i prób z czasem na odpoczynek – nieregularny czas pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla aktora.
- czynniki fizyczne – mikroklimat gorący (oświetlenie sceniczne);
- czynniki chemiczne – dym sceniczny (glikole);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie narządu głosu, praca na wysokości (jeśli dotyczy), praca wieczorna.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).