Technik tyfloinformatyk

Technik tyfloinformatyk – kod 351204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik tyfloinformatyk przygotowuje i serwisuje stanowiska komputerowe dla osób niewidomych oraz słabowidzących – instaluje i konfiguruje programy odczytu ekranu, powiększalniki, monitory brajlowskie, drukarki brajlowskie i urządzenia lektorskie. Dostosowuje oprogramowanie i dokumenty do potrzeb użytkownika, przygotowuje materiały w brajlu i w druku powiększonym oraz prowadzi instruktaże obsługi sprzętu w szkołach, bibliotekach i instytucjach.

Technik tyfloinformatyk – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik tyfloinformatyk,
znajomość programów odczytu ekranu i powiększających oraz zasad dostępności oprogramowania,
umiejętność obsługi monitorów i drukarek brajlowskich oraz przygotowania plików do druku brajlowskiego,
znajomość pisma punktowego i zasad adaptacji materiałów dla osób niewidomych,
umiejętność prowadzenia instruktażu i cierpliwej pracy z użytkownikiem,
brak przeciwwskazań do długotrwałej pracy przy monitorze ekranowym i w narażeniu na hałas drukarki brajlowskiej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

specjalista technologii asystujących,
konfigurator stanowisk dla osób niewidomych,
instruktor obsługi sprzętu tyfloinformatycznego,
adaptator materiałów brajlowskich,
serwisant urządzeń brajlowskich.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
badania wzroku w związku z pracą przy monitorze ekranowym i z oceną detali,
badania słuchu w związku z pracą w słuchawkach i przy drukarkach brajlowskich,
badania narządu ruchu z uwzględnieniem obciążenia kręgosłupa i nadgarstków.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla pracowników administracyjno-biurowych – nie rzadziej niż co 6 lat, a przy pracy serwisowej poza biurem nie rzadziej niż co 5 lat,
instruktaż organizacji stanowiska pracy z monitorem ekranowym i zasad przerw,
instruktaż bezpiecznej pracy przy sprzęcie komputerowym pod napięciem i wymianie podzespołów,
szkolenie z zasad higieny słuchu przy pracy w słuchawkach i w hałasie drukarek brajlowskich,
szkolenie z udzielania wsparcia osobom z niepełnosprawnością wzroku i zasad asysty,
szkolenie z ochrony danych osobowych użytkowników i pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Pracownia tyfloinformatyczna wyposażona jest w kilka stanowisk komputerowych z monitorami brajlowskimi, powiększalnikami i drukarkami brajlowskimi, które pracują głośno i przez długi czas. Technik spędza większość dnia przy komputerze – konfiguruje syntezatory mowy, testuje dostępność aplikacji w słuchawkach, przy dużej głośności i w szybkim tempie mowy, oraz adaptuje dokumenty. Serwis sprzętu wiąże się z rozkręcaniem urządzeń, pracą z lutownicą i wymianą modułów brajlowskich o drobnych elementach. Instruktaże prowadzi u użytkowników – w szkołach, ośrodkach i mieszkaniach, dokąd dojeżdża z walizką sprzętu. Praca wymaga stałego dostosowywania tempa do możliwości osoby niewidomej. Na stanowisku wykorzystuje się:

komputery z programami odczytu ekranu i oprogramowaniem powiększającym;
monitory brajlowskie i notatniki brajlowskie;
drukarki brajlowskie i urządzenia do produkcji grafiki wypukłej;
powiększalniki stacjonarne i przenośne oraz urządzenia lektorskie;
słuchawki i syntezatory mowy do testów dostępności;
skaner i programy rozpoznawania tekstu do adaptacji materiałów;
lutownica, zestaw narzędzi precyzyjnych i opaska antyelektrostatyczna;
walizka sprzętowa do instruktaży w terenie.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wielogodzinna praca przy monitorze ekranowym przy konfiguracji i testach dostępności,
hałas impulsowy drukarek brajlowskich i urządzeń do grafiki wypukłej,
obciążenie słuchu długotrwałym odsłuchem syntezatora mowy w słuchawkach, przy wysokiej głośności,
obciążenie statyczne kręgosłupa i monotypia ruchów nadgarstka przy klawiaturze,
porażenie prądem przy serwisie urządzeń, wymianie zasilaczy i pracy z instalacją w pracowni,
oparzenia lutownicą i kontakt z gorącymi elementami przy naprawie modułów,
skaleczenia krawędziami obudów, śrubokrętem i drobnymi elementami mechanicznymi,
dźwiganie drukarek brajlowskich, powiększalników i walizki sprzętowej przy wyjazdach.

Czynniki chemiczne:

topniki lutownicze i opary kalafonii przy naprawach elektroniki,
alkohol izopropylowy, sprężone gazy w pojemnikach i preparaty do czyszczenia optyki,
toner z drukarek oraz pył z grubego papieru brajlowskiego.

Czynniki psychofizyczne:

obciążenie uwagi długotrwałym odsłuchem i analizą zachowania programu odczytu ekranu,
konieczność dopasowania tempa pracy do możliwości użytkownika i cierpliwego powtarzania instruktażu,
obciążenie emocjonalne kontaktem z osobami tracącymi wzrok i ich rodzinami,
presja terminów przygotowania materiałów przed zajęciami i egzaminami,
długotrwała praca w pozycji siedzącej przeplatana wyjazdami do użytkowników.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika tyfloinformatyka.

Środki ochrony indywidualnej

okulary korygujące do pracy przy monitorze, zgodnie z zaleceniem lekarza – praca przy monitorze;
ochronniki słuchu lub praca w pomieszczeniu oddzielonym od drukarki brajlowskiej – hałas drukarki brajlowskiej;
słuchawki z ograniczeniem poziomu dźwięku i możliwością regulacji barwy – obciążenie słuchu w słuchawkach;
podkładka pod nadgarstek i podnóżek na stanowisku – obciążenie statyczne i monotypia;
rękawice i okulary ochronne przy serwisie oraz lutowaniu – skaleczenia przy serwisie, oparzenia i opary lutownicy;
opaska antyelektrostatyczna i narzędzia izolowane przy pracy przy elektronice – porażenie prądem;
pasy i wózek transportowy przy przewożeniu drukarek oraz powiększalników – dźwiganie sprzętu.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

ergonomiczne stanowisko z monitorem na wysokości oczu, fotelem z regulacją i oświetleniem bez olśnień – praca przy monitorze, obciążenie statyczne i monotypia, praca w pozycji siedzącej;
drukarki brajlowskie w obudowach dźwiękochłonnych lub w osobnym pomieszczeniu – hałas drukarki brajlowskiej;
odciąg przy stanowisku lutowniczym i wentylacja pracowni serwisowej – topniki i opary lutownicze, środki czyszczące elektronikę;
instalacja z wyłącznikami różnicowoprądowymi i okresowe pomiary ochronne urządzeń – porażenie prądem;
wydzielone pomieszczenie na drukarki i magazyn papieru brajlowskiego – toner i pył papieru brajlowskiego;
uporządkowane przewody w listwach i wolne przejścia w pracowni ze stanowiskami dla osób niewidomych – skaleczenia przy serwisie, dźwiganie sprzętu;
stanowisko serwisowe z lupą z podświetleniem i matą izolacyjną – oparzenia i opary lutownicy, obciążenie uwagi testami dostępności.

Środki organizacyjne

przerwy po każdej godzinie pracy przy monitorze i zmiana rodzaju czynności – praca przy monitorze, obciążenie statyczne i monotypia, praca w pozycji siedzącej;
limit czasu odsłuchu w słuchawkach i przerwy ciszy w ciągu dnia – obciążenie słuchu w słuchawkach, obciążenie uwagi testami dostępności;
planowanie instruktaży z zapasem czasu i podziałem na krótsze bloki – praca w tempie użytkownika, presja terminów adaptacji materiałów;
odłączanie zasilania przed otwarciem urządzenia i zakaz serwisu pod napięciem – porażenie prądem, oparzenia i opary lutownicy;
transport sprzętu w dwie osoby lub z wózkiem przy wyjazdach do użytkowników – dźwiganie sprzętu;
superwizja i wsparcie zespołu przy pracy z osobami tracącymi wzrok – obciążenie emocjonalne kontaktem z użytkownikami;
harmonogram adaptacji materiałów ustalany z nauczycielami z wyprzedzeniem – presja terminów adaptacji materiałów;
karty charakterystyki preparatów czyszczących i zasady ich stosowania w pracowni – środki czyszczące elektronikę, topniki i opary lutownicze, toner i pył papieru brajlowskiego.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika tyfloinformatyka.

czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas impulsowy drukarek brajlowskich, obciążenie słuchu odsłuchem w słuchawkach, obciążenie wzroku pracą z detalem;
czynniki chemiczne – topniki lutownicze i opary kalafonii, alkohol izopropylowy i preparaty do czyszczenia optyki, toner z drukarek i pył papieru;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy urządzeniach elektrycznych i serwis elektroniki, lutowanie, dźwiganie drukarek brajlowskich i powiększalników, praca w wymuszonej pozycji siedzącej, obciążenie emocjonalne kontaktem z osobami tracącymi wzrok.

Podobne kody zawodów w klasyfikacji

Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik tyfloinformatyk, kod 351204. Pozostałe kody z tej grupy:

technik informatyk – kod 351203: obsługuje standardowy sprzęt i systemy w firmie, naprawia komputery i prowadzi ewidencję sprzętu, bez przygotowywania materiałów w brajlu.
technik teleinformatyk – kod 351103: buduje i mierzy sieci oraz systemy łączności, instalując urządzenia także na dachach i masztach.
technik programista – kod 351406: pisze i testuje kod aplikacji oraz baz danych i wdraża zmiany na serwerach.

Ten kod wybiera się tam, gdzie praca polega na dostosowywaniu oprogramowania i sprzętu do potrzeb osób niewidomych oraz słabowidzących i na instruktażach w szkołach i bibliotekach. Ocena ryzyka obejmuje wtedy, obok pracy przy monitorze, także wyjazdy do użytkowników i prowadzenie zajęć.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy