Technik instrumentów muzycznych

Technik instrumentów muzycznych – kod 311914 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik instrumentów muzycznych wykonuje, naprawia i regeneruje instrumenty – pianina i fortepiany, instrumenty smyczkowe, dęte drewniane i blaszane oraz akordeony. Przygotowuje i obrabia drewno rezonansowe, klei korpusy, wymienia filce, struny i klapy, poleruje i lakieruje powierzchnie, reguluje mechanizmy oraz stroi instrumenty po naprawie, pracując w pracowni lutniczej lub w zakładzie produkcyjnym.

Technik instrumentów muzycznych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik instrumentów muzycznych lub przygotowanie w rzemiośle lutniczym,
słuch muzyczny i umiejętność strojenia instrumentu oraz oceny barwy dźwięku,
umiejętność obróbki drewna ręcznej i maszynowej oraz pracy z klejami stolarskimi,
znajomość technik lakierowania szelakiem, lakierami spirytusowymi i olejno-żywicznymi,
precyzja manualna przy regulacji mechanizmu młotkowego i klapowego,
brak przeciwwskazań do pracy z pyłem drewna, lakierami i rozpuszczalnikami.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

korektor i regulator mechanizmu fortepianu,
lutnik naprawiający instrumenty,
renowator instrumentów dętych,
rzemieślnik budowy instrumentów,
technik naprawy akordeonów.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
badania układu oddechowego w związku z narażeniem na pył drewna twardego,
badania słuchu w związku z pracą maszyn do obróbki drewna i strojeniem instrumentów,
badania skóry i układu oddechowego przy pracy z klejami oraz lakierami.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi maszyn do obróbki drewna – pilarki tarczowej, strugarki i frezarki dolnowrzecionowej,
szkolenie z narażenia na pył drewna twardego jako czynnik rakotwórczy i prowadzenia rejestru narażenia,
szkolenie z pracy z lakierami i rozpuszczalnikami oraz ochrony przeciwpożarowej w lakierni,
instruktaż pracy pod naprężeniem strun i bezpiecznego podnoszenia płyty rezonansowej,
szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Pracownia zajmuje kilka pomieszczeń – stolarnię z maszynami, warsztat montażowy ze stołami i imadłami, kabinę lakierniczą oraz pomieszczenie do strojenia o ustabilizowanej wilgotności. Przy pilarce, strugarce i szlifierce powstaje pył drewna twardego, między innymi bukowego, klonowego i hebanowego. W lakierni unoszą się opary spirytusu, nitrocelulozy i rozcieńczalników. Naprawa fortepianu wymaga przeciągania i podnoszenia korpusu o masie kilkuset kilogramów oraz pracy w pozycji pochylonej nad klawiaturą. Strojenie trwa po kilka godzin, w ciszy i przy stałym nasłuchu, nieraz u klienta, w salach koncertowych i w szkołach muzycznych. Na stanowisku wykorzystuje się:

pilarka tarczowa, strugarka, frezarka dolnowrzecionowa i szlifierka taśmowa;
narzędzia ręczne – strugi, dłuta, pilniki i cyklina;
klucz do strojenia, kamerton i urządzenie do strojenia elektronicznego;
prasy stolarskie, zaciski i podgrzewacz kleju glutynowego;
kabina lakiernicza z wyciągiem oraz pistolet lakierniczy i pędzle;
filce, struny fortepianowe, skóry i mechanizmy młotkowe;
palnik i lutownica do napraw instrumentów dętych blaszanych;
wózki i pasy do transportu fortepianu oraz podnośnik.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

urazy rąk od pilarki tarczowej, strugarki i frezarki oraz odrzut materiału,
pył drewna twardego przy cięciu, struganiu i szlifowaniu elementów instrumentów,
hałas maszyn do obróbki drewna i odciągu trocin,
drgania miejscowe od szlifierki oscylacyjnej i wiertarki ręcznej,
przygniecenie i uraz kręgosłupa przy przenoszeniu oraz przestawianiu fortepianu,
uderzenie zerwaną struną i skaleczenie przy naciąganiu strun pod dużym naprężeniem,
skaleczenia dłutem, cykliną i nożem introligatorskim,
oparzenia klejem glutynowym, lutownicą i palnikiem przy naprawie instrumentów blaszanych,
pożar i zapłon oparów lakierów spirytusowych oraz nitrocelulozowych.

Czynniki chemiczne:

lakiery nitrocelulozowe, szelak w spirytusie oraz rozcieńczalniki i aceton,
kleje glutynowe, poliwinylowe i epoksydowe przy naprawach korpusów,
bejce, wybielacze i preparaty do usuwania starych powłok, w tym z zasadami,
topniki lutownicze oraz pyły i dymy przy obróbce mosiądzu i srebrzeniu.

Czynniki psychofizyczne:

precyzja i długotrwała koncentracja przy regulacji mechanizmu oraz strojeniu,
wymuszona pozycja ciała pochylona nad klawiaturą i przy pracy wewnątrz korpusu,
obciążenie słuchu długotrwałym nasłuchem przy strojeniu, w tym tonów wysokich,
odpowiedzialność za instrument zabytkowy lub koncertowy o dużej wartości,
nieregularne zlecenia i presja terminów przed koncertami oraz egzaminami.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika instrumentów muzycznych.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska z filtrem P3 przy szlifowaniu i cięciu drewna – pył drewna twardego;
okulary ochronne i rękawice antyprzecięciowe przy pracy narzędziami – skaleczenia narzędziami ręcznymi, urazy od maszyn do drewna;
okulary ochronne i rękawice przy naciąganiu strun – uderzenie zerwaną struną;
ochronniki słuchu przy maszynach i wkładki o płaskiej charakterystyce przy nasłuchu – hałas, obciążenie słuchu i nasłuch;
półmaska z filtrem A2 i rękawice chemoodporne w lakierni – lakiery i rozpuszczalniki, bejce i wybielacze do drewna;
rękawice termoochronne przy kleju glutynowym, lutownicy i palniku – oparzenia, topniki i metale, kleje;
rękawice antywibracyjne przy szlifierkach ręcznych – drgania miejscowe;
obuwie z podnoskiem i pas wspomagający przy transporcie instrumentu – przygniecenie instrumentem.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony tarczy i wałów oraz popychacze i klin rozdzielający w maszynach do drewna – urazy od maszyn do drewna;
odciąg trocin podłączony do każdej maszyny i odkurzacz do szlifierek ręcznych – pył drewna twardego, hałas;
kabina lakiernicza z wentylacją, instalacją przeciwwybuchową i uziemieniem – lakiery i rozpuszczalniki, pożar w lakierni;
szafy wentylowane na lakiery i rozpuszczalniki oraz pojemniki na czyściwo – pożar w lakierni, lakiery i rozpuszczalniki;
wózki transportowe do fortepianu, deski najazdowe i podnośnik – przygniecenie instrumentem, wymuszona pozycja ciała;
stoły montażowe z regulacją wysokości i oświetlenie miejscowe o wysokim natężeniu – wymuszona pozycja ciała, precyzja i długotrwała koncentracja;
stanowisko do napraw blaszanych z odciągiem miejscowym – topniki i metale, oparzenia;
pomieszczenie strojenia o stabilnej temperaturze oraz wilgotności i o niskim tle hałasu – obciążenie słuchu i nasłuch.

Środki organizacyjne

pomiary pyłu drewna twardego i rejestr pracowników narażonych na czynnik rakotwórczy – pył drewna twardego;
zakaz pracy maszyną bez osłon i instrukcje stanowiskowe przy każdej maszynie – urazy od maszyn do drewna;
przerwy w strojeniu i rotacja zadań między stolarnią, montażem i strojeniem – obciążenie słuchu i nasłuch, precyzja i długotrwała koncentracja, wymuszona pozycja ciała;
transport fortepianu zespołowo, zawsze z użyciem wózka i pasów – przygniecenie instrumentem;
zakaz prac gorących w lakierni i przerwa między lakierowaniem a lutowaniem – pożar w lakierni, oparzenia;
karty charakterystyki lakierów i klejów oraz dobór preparatów o niskiej emisji – lakiery i rozpuszczalniki, kleje, bejce i wybielacze do drewna;
procedura zwalniania naprężenia strun przed pracą w korpusie – uderzenie zerwaną struną;
wycena i protokoły przyjęcia instrumentu oraz ubezpieczenie powierzonego mienia – odpowiedzialność za instrument o dużej wartości, nieregularne zlecenia;
porządek na stanowisku i ostrzenie narzędzi ręcznych – skaleczenia narzędziami ręcznymi, drgania miejscowe.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika instrumentów muzycznych.

czynniki fizyczne – pył drewna twardego jako czynnik rakotwórczy, hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, oświetlenie stanowiska i obciążenie wzroku pracą z detalem;
czynniki chemiczne – lakiery nitrocelulozowe i szelak w spirytusie, rozcieńczalniki i aceton, kleje epoksydowe i poliwinylowe, bejce i preparaty do usuwania powłok, topniki lutownicze;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca maszynami do obróbki drewna, praca pod naprężeniem strun, dźwiganie i przemieszczanie fortepianów, wymuszona pozycja ciała, długotrwały nasłuch przy strojeniu.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy