Pulpitowy wielkich pieców – kod 812117 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Pulpitowy wielkich pieców prowadzi z centralnej sterowni proces wielkopiecowy – steruje zasypem wsadu, dmuchem gorącym z nagrzewnic, wdmuchiwaniem pyłu węglowego i tlenu, kontroluje ciśnienia, temperatury i skład gazu wielkopiecowego. Współpracuje z mistrzem pieca i załogą spustową, koordynuje spusty surówki i żużla, reaguje na alarmy i prowadzi dokumentację ruchową pieca.
Pulpitowy wielkich pieców – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne, preferowane hutnicze, mechaniczne lub automatyka,
- praktyka na stanowiskach wielkopiecowych i znajomość procesu wytopu surówki,
- umiejętność obsługi systemów sterowania rozproszonego i wizualizacji procesu,
- znajomość zagrożeń gazowych, w szczególności tlenkiem węgla, i procedur awaryjnych pieca,
- odporność na stres, podzielność uwagi i umiejętność szybkiego podejmowania decyzji,
- gotowość do pracy w systemie czterobrygadowym, w tym w nocy i w święta.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator pulpitu wielkiego pieca,
- dyspozytor wielkiego pieca,
- operator sterowni wielkiego pieca,
- pulpitowy wielkopiecowy,
- operator nastawni wielkopiecowej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie wzroku przy pracy z monitorami ekranowymi powyżej 4 godzin dziennie,
- ocena stanu układu krążenia i nerwowego przy narażeniu na tlenek węgla i pracy w nocy,
- badanie słuchu przy wyjściach na halę pieca.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zagrożeń gazowych, posługiwania się detektorem tlenku węgla i aparatem ucieczkowym,
- szkolenie z instrukcji awaryjnych wielkiego pieca, w tym zaniku dmuchu, wody chłodzącej i zasilania,
- szkolenie z obsługi systemu sterowania i symulacji stanów awaryjnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy zatruciu gazami.
Środowisko pracy
Pulpitowy pracuje głównie w klimatyzowanej sterowni wielkiego pieca, przy kilku monitorach z wizualizacją procesu, telefonach i radiotelefonie. Sterownia znajduje się w strefie zagrożenia gazem wielkopiecowym, który zawiera tlenek węgla, dlatego na stanowisku działa stały monitoring gazów. W razie potrzeby pulpitowy wychodzi na halę lejniczą, do nagrzewnic, na pomosty i zasyp, gdzie występuje hałas, wysoka temperatura, promieniowanie cieplne od ciekłej surówki, zapylenie i ryzyko wypływu gazu. Praca toczy się w ruchu ciągłym, w systemie czterobrygadowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pulpit sterowniczy z systemem sterowania rozproszonego i monitorami wizualizacji;
- system monitoringu gazów i kamery przemysłowe hali lejniczej;
- radiotelefon, telefony i system łączności z dyspozycją huty;
- przenośny detektor tlenku węgla i aparat ucieczkowy;
- dokumentacja ruchowa i instrukcje technologiczne pieca.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- wymuszona pozycja siedząca przy pulpicie,
- hałas i promieniowanie cieplne podczas wyjść na halę lejniczą,
- oparzenia przez ciekłą surówkę, żużel i gorące elementy podczas obchodów,
- poślizgnięcie i upadek na schodach i pomostach pieca,
- wybuch gazu wielkopiecowego lub pyłu węglowego w instalacji,
- porażenie prądem przy urządzeniach w rozdzielniach.
Czynniki chemiczne:
- tlenek węgla w gazie wielkopiecowym,
- pył wielkopiecowy i pył węglowy,
- siarkowodór i dwutlenek siarki przy spuście żużla.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
- duże obciążenie uwagi i konieczność jednoczesnej obserwacji wielu parametrów,
- odpowiedzialność za bezpieczeństwo ludzi i ciągłość pracy pieca,
- stres w sytuacjach awaryjnych i przy szybkim podejmowaniu decyzji,
- obciążenie narządu wzroku,
- monotonia nadzoru w okresach stabilnej pracy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pulpitowego wielkich pieców.
Środki ochrony indywidualnej
- osobisty detektor tlenku węgla i aparat ucieczkowy – tlenek węgla, wybuch gazu wielkopiecowego;
- ubranie trudnopalne hutnicze, rękawice i hełm z osłoną twarzy przy wyjściach na halę – oparzenia przez ciekłą surówkę i żużel, promieniowanie cieplne;
- ochronniki słuchu – hałas na hali lejniczej;
- półmaska filtrująca FFP2 na hali i przy zasypie – pył wielkopiecowy i węglowy;
- obuwie hutnicze z podeszwą odporną na wysoką temperaturę i poślizg – poślizgnięcie i upadek, oparzenia;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze – według zaleceń lekarza – obciążenie narządu wzroku, praca przy monitorze.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- nadciśnieniowa, klimatyzowana sterownia ze stałym monitoringiem tlenku węgla i alarmem – tlenek węgla, siarkowodór i dwutlenek siarki, pył;
- ergonomiczne stanowisko operatorskie z regulowanymi monitorami i fotelem – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca, obciążenie wzroku;
- system alarmów priorytetowych i automatyczne blokady technologiczne pieca – obciążenie uwagi, stres w sytuacjach awaryjnych, wybuch gazu;
- zabezpieczenia przeciwwybuchowe instalacji gazu i pyłu węglowego – wybuch gazu wielkopiecowego lub pyłu węglowego;
- ekrany cieplne, barierki i pomosty z kratami na hali lejniczej – promieniowanie cieplne, oparzenia, poślizgnięcie i upadek;
- zabezpieczenia elektryczne i ograniczony dostęp do rozdzielni – porażenie prądem;
- wygłuszenie sterowni od hałasu hali – hałas.
Środki organizacyjne
- zakaz samotnych wyjść w strefy gazowe, zgłaszanie wyjść i praca w parach – tlenek węgla, oparzenia, poślizgnięcie i upadek;
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana czynności – praca przy monitorze, obciążenie wzroku, wymuszona pozycja;
- instrukcje awaryjne pieca i regularne ćwiczenia alarmowe – stres w sytuacjach awaryjnych, wybuch gazu, odpowiedzialność;
- grafik czterobrygadowy z odpoczynkiem dobowym i tygodniowym – praca zmianowa i nocna;
- jasny podział kompetencji z mistrzem pieca i dyspozytorem huty – odpowiedzialność za bezpieczeństwo, obciążenie uwagi;
- rotacja zadań i krótkie obchody w okresach stabilnej pracy – monotonia nadzoru;
- dopuszczenie do prac w rozdzielniach tylko osób z uprawnieniami – porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pulpitowego wielkich pieców.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas, promieniowanie cieplne (podczerwone), mikroklimat gorący przy wyjściach na halę;
- czynniki chemiczne – tlenek węgla, pył wielkopiecowy i węglowy, siarkowodór, dwutlenek siarki;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa w porze nocnej, praca w strefie zagrożenia gazowego i wybuchowego, praca wymagająca stałej koncentracji uwagi i odpowiedzialności za bezpieczeństwo innych, posługiwanie się aparatem ucieczkowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).