Operator urządzeń do obróbki błon i filmów fotograficznych – kod 813202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń do obróbki błon i filmów fotograficznych wywołuje, utrwala, płucze i suszy materiały światłoczułe – negatywy i diapozytywy w procesach C-41, E-6 i czarno-białych, filmy kinowe, mikrofilmy archiwalne oraz błony techniczne. Obsługuje procesory i wywoływarki, przygotowuje i regeneruje roztwory chemiczne, kontroluje proces na paskach kontrolnych, a w ciemni ręcznie przewija i ładuje materiał.
Operator urządzeń do obróbki błon i filmów fotograficznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie, preferowane w zawodach fotograficznych lub chemicznych, albo przyuczenie w laboratorium,
- znajomość procesów chemicznej obróbki materiałów barwnych i czarno-białych,
- umiejętność obsługi procesorów filmowych, wywoływarek i suszarek,
- umiejętność przygotowania roztworów według receptur i kontroli procesu,
- umiejętność pracy w całkowitej ciemności przy ładowaniu filmów,
- dobre widzenie barw i brak przeciwwskazań do pracy z substancjami uczulającymi.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator wywoływarki filmów,
- technik ciemni fotograficznej,
- operator mikrofilmowania,
- laborant ciemni fotograficznej,
- operator procesora filmowego.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena skóry i układu oddechowego w związku z kontaktem z wywoływaczami i substancjami uczulającymi,
- badanie widzenia barw i ostrości wzroku.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż postępowania z chemikaliami fotograficznymi na podstawie kart charakterystyki,
- instruktaż przygotowywania roztworów i gospodarki odpadami zawierającymi srebro,
- instruktaż bezpiecznego poruszania się i pracy w ciemni,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy przy oparzeniach chemicznych oczu.
Środowisko pracy
Praca odbywa się w laboratorium fotograficznym, studiu obróbki filmu kinowego, pracowni mikrofilmowania archiwum lub bibliotece – w ciemni i w pomieszczeniu z procesorami. W ciemni operator pracuje przy świetle ochronnym lub w całkowitej ciemności, ładując film do koreksów, szpul lub kaset procesora. Procesory zawierają kąpiele wywołujące, wybielające, utrwalające i stabilizujące podgrzane do 24–38°C, a przy ich uzupełnianiu i czyszczeniu występuje kontakt z chemikaliami. Pomieszczenia są często małe, z ograniczoną wentylacją i podwyższoną wilgotnością. Praca jest siedząca lub stojąca, z dużą dbałością o czystość. Na stanowisku wykorzystuje się:
- procesory filmowe ciągłe i rolkowe, wywoływarki do mikrofilmów;
- koreksy, szpule i kasety do ładowania filmu;
- wywoływacze z hydrochinonem, metolem i barwnymi substancjami wywołującymi, wybielacze i utrwalacze z tiosiarczanem;
- stabilizatory i kąpiele końcowe;
- suszarki do filmów i stoły podświetlane;
- densytometry, paski kontrolne i lupy;
- urządzenia do odzysku srebra.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potknięcia, uderzenia i upadki przy pracy w ciemni,
- oparzenia o grzałki i elementy suszarki,
- porażenie prądem przy urządzeniach w wilgotnym otoczeniu,
- poślizgnięcie na rozlanych roztworach,
- podwyższona wilgotność i niedostateczna wymiana powietrza,
- skaleczenia nożyczkami, obcinarkami i krawędziami filmu.
Czynniki chemiczne:
- hydrochinon, metol, pochodne p-fenylenodiaminy – działanie uczulające na skórę,
- kwas octowy i roztwory kwaśne – podrażnienia oczu i dróg oddechowych,
- formaldehyd lub jego zamienniki w stabilizatorach,
- ditlenek siarki uwalniany z roztworów siarczynów i tiosiarczanów.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu wzroku przy pracy przy świetle ochronnym i ocenie barw,
- praca w odosobnieniu w zamkniętej ciemni,
- monotonne czynności przy dużych zleceniach,
- długotrwała pozycja siedząca lub stojąca przy procesorze.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń do obróbki błon i filmów fotograficznych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe – wywoływacze, kwasy, formaldehyd;
- okulary ochronne przy przygotowywaniu roztworów – kwasy, wywoływacze, siarczyny;
- fartuch wodoodporny – wywoływacze, wilgoć;
- obuwie z podeszwą przeciwpoślizgową – poślizg, ciemność;
- półmaska z pochłaniaczem par przy pracy przy otwartych kąpielach bez wyciągu – formaldehyd, siarczyny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wentylacja mechaniczna ciemni i odciągi nad procesorami – formaldehyd, siarczyny, kwasy, wilgoć;
- oświetlenie ochronne, oznaczenia fluorescencyjne i wolne przejścia w ciemni – ciemność;
- instalacja z wyłącznikami różnicowoprądowymi i osłonami grzałek – prąd, gorące;
- posadzka antypoślizgowa i tace ociekowe – poślizg;
- dozowniki chemikaliów i automatyczna regeneracja kąpieli – wywoływacze, kwasy;
- ergonomiczne stanowiska z regulacją wysokości – pozycja;
- obcinarki z osłoną noża – nożyczki.
Środki organizacyjne
- stosowanie gotowych koncentratów zamiast odważania proszków – wywoływacze;
- zasada mycia rąk i kontroli skóry, wycofanie z narażenia przy uczuleniu – wywoływacze;
- przerwy z wyjściem z ciemni do pomieszczenia oświetlonego – wzrok, izolacja;
- łączność z innymi pracownikami podczas pracy w ciemni – izolacja, ciemność;
- rotacja zadań – monotonia, pozycja;
- bieżące usuwanie rozlewów i odpady chemiczne w oznakowanych pojemnikach – poślizg, kwasy, siarczyny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń do obróbki błon i filmów fotograficznych.
- czynniki fizyczne – praca w warunkach podwyższonej wilgotności, praca przy oświetleniu ochronnym i w ciemności;
- czynniki chemiczne – hydrochinon, metol, pochodne p-fenylenodiaminy, kwas octowy, formaldehyd, ditlenek siarki;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w ciemni, praca wymagająca dobrego widzenia barw, praca przy urządzeniach elektrycznych w wilgotnym otoczeniu.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).