Wiertacz w drewnie

Wiertacz w drewnie – kod 752312 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Wiertacz w drewnie wykonuje otwory, gniazda i wpusty w elementach z drewna litego, płyt wiórowych, MDF i sklejki na wiertarkach pionowych i poziomych, wielowrzecionowych wiertarkach przelotowych, kołkarkach oraz wiertarkach CNC w zakładach meblarskich i stolarniach. Ustawia wiertła i ograniczniki według dokumentacji, zakłada elementy, kontroluje rozstaw i głębokość otworów, wbija kołki i okucia oraz wymienia stępione narzędzia.

Wiertacz w drewnie – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie stolarz, operator obrabiarek do drewna lub przyuczenie,
umiejętność czytania rysunku technicznego i dokumentacji rozkroju,
znajomość obsługi wiertarek wielowrzecionowych i podstaw programowania maszyn CNC – na nowoczesnych liniach,
umiejętność posługiwania się przyrządami pomiarowymi (suwmiarka, miarka, szablony),
sprawność manualna, dokładność i spostrzegawczość,
dobry wzrok i słuch.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator wiertarki wielowrzecionowej,
operator wiertarki CNC do drewna,
operator kołkarki,
stolarz-wiertacz,
wiertacz płyt meblowych.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badanie słuchu (audiometria) przy pracy w hałasie obrabiarek do drewna,
ocena układu oddechowego i skóry przy narażeniu na pył drewna twardego i pył płyt wiórowych,
ocena narządu wzroku,
ocena układu ruchu kończyn górnych i kręgosłupa przy powtarzalnym podawaniu elementów.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy przed dopuszczeniem do pracy,
szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi wiertarek, kołkarek i wiertarek CNC oraz bezpiecznej wymiany wierteł,
szkolenie z zagrożeń pyłem drewna twardego jako czynnikiem rakotwórczym,
szkolenie z zakresu ochrony przeciwpożarowej i postępowania w razie pożaru, w tym zagrożenia wybuchem pyłu drzewnego.

Środowisko pracy

Wiertacz pracuje w hali obróbki mechanicznej drewna przy jednej lub kilku maszynach, w otoczeniu pił formatowych, okleiniarek i frezarek. W hali występuje hałas obrabiarek i sprężonego powietrza, pył drzewny odprowadzany instalacją odciągową oraz zapylenie przy przedmuchiwaniu elementów. Pracownik podaje i odbiera elementy ręcznie lub z przenośnika, układa je na paletach i przemieszcza wózkiem paletowym. Praca wykonywana jest na stojąco, często w dwóch zmianach. Na stanowisku wykorzystuje się:

wiertarki pionowe i poziome, wiertarki wielowrzecionowe przelotowe;
kołkarki i wiertarko-kołkarki, wiertarki CNC do płyt meblowych;
wiertła do drewna, wiertła puszkowe do zawiasów, frezy do gniazd;
pneumatyczne dociski i przyrządy ustalające;
instalacja odciągu wiórów i pyłu;
pistolet do przedmuchiwania sprężonym powietrzem;
wózek paletowy ręczny i palety na elementy.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

pochwycenie dłoni, rękawów lub włosów przez obracające się wiertła i wrzeciona,
zgniecenie palców przez dociski pneumatyczne,
skaleczenie o ostre krawędzie płyt, drzazgi i ostrze wierteł przy wymianie,
uderzenie przez wyrzucony element lub ułamany fragment wiertła,
hałas obrabiarek do drewna i sprężonego powietrza,
porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonej instalacji maszyny,
pożar i wybuch pyłu drzewnego w instalacji odciągowej.

Czynniki chemiczne:

pył drewna twardego (dąb, buk) o działaniu rakotwórczym,
pył płyt wiórowych i MDF z zawartością żywic mocznikowo-formaldehydowych,
formaldehyd uwalniany z płyt drewnopochodnych,
kleje do kołków (PVAc) i oleje do smarowania maszyn.

Czynniki psychofizyczne:

praca stojąca przez całą zmianę,
powtarzalne ruchy rąk przy podawaniu i odbieraniu elementów,
ręczne przenoszenie dużych formatek płyt,
monotonia pracy i tempo narzucone przez linię.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku wiertacza w drewnie.

Środki ochrony indywidualnej

przylegająca odzież robocza, spięte włosy, zakaz noszenia rękawic przy pracującym wiertle – pochwycenie przez wiertła i wrzeciona;
rękawice ochronne przy przenoszeniu płyt i wymianie wierteł (przy zatrzymanej maszynie) – skaleczenie, drzazgi;
okulary ochronne – uderzenie przez wyrzucony element lub fragment wiertła, pył drzewny;
ochronniki słuchu – hałas obrabiarek;
półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 – pył drewna twardego, pył płyt wiórowych i MDF, formaldehyd;
obuwie ochronne z podnoskiem – upadek formatek płyt na stopy, ręczne przenoszenie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

osłony wierteł i wrzecion, kurtyny i bariery świetlne na wiertarkach CNC, wyłączniki awaryjne – pochwycenie, uderzenie przez wyrzucony element;
dociski z osłonami i sterowaniem dwuręcznym – zgniecenie palców;
instalacja odciągowa z filtrem i zabezpieczeniem przeciwwybuchowym (odciążenie wybuchu, gaszenie iskier) – pył drewna twardego, pył płyt, pożar i wybuch pyłu;
wentylacja ogólna hali – formaldehyd;
obudowy dźwiękochłonne maszyn i tłumiki na wydmuchach powietrza – hałas;
uziemienie i przeglądy elektryczne maszyn – porażenie prądem;
stoły rolkowe, podnośniki stołowe i przenośniki podające – ręczne przenoszenie formatek, powtarzalne ruchy rąk, praca stojąca.

Środki organizacyjne

instrukcja wymiany wierteł wyłącznie przy wyłączonej maszynie i procedura LOTO – skaleczenie, pochwycenie;
pomiary hałasu, pyłu drewna twardego i formaldehydu, rejestr prac z czynnikami rakotwórczymi – hałas, pył drewna twardego, formaldehyd;
zakaz przedmuchiwania odzieży i stanowiska sprężonym powietrzem, sprzątanie odkurzaczem przemysłowym – pył drzewny, pożar i wybuch pyłu;
karty charakterystyki klejów i olejów – kleje do kołków, oleje;
rotacja stanowisk i przerwy na ćwiczenia – praca stojąca, powtarzalne ruchy, monotonia;
przenoszenie dużych formatek we dwie osoby – ręczne przenoszenie formatek.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla wiertacza w drewnie.

czynniki fizyczne – hałas;
czynniki chemiczne – pył drewna twardego (dąb, buk) – czynnik rakotwórczy, pył płyt wiórowych i MDF, formaldehyd;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi narzędziami skrawającymi, praca stojąca, powtarzalne ruchy kończyn górnych, ręczne przenoszenie ciężarów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy