Naturopata – kod 323009 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Naturopata prowadzi konsultacje z zakresu medycyny naturalnej i stylu życia – przeprowadza wywiad, ocenia nawyki żywieniowe i tryb życia, doradza w zakresie diety, ziół, aktywności fizycznej, technik relaksacyjnych i zabiegów wspomagających, takich jak kompresy, inhalacje czy bańki. Pracuje w gabinecie własnym lub w ośrodkach zdrowia naturalnego, sanatoriach i sklepach ze zdrową żywnością, prowadzi warsztaty i współpracuje z dietetykami, a w razie objawów choroby kieruje klienta do lekarza, ponieważ nie stawia diagnoz medycznych.
Naturopata – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończona szkoła policealna lub kurs w zakresie naturoterapii, zielarstwa lub terapii naturalnych,
- znajomość ziołolecznictwa, dietetyki, przeciwwskazań i interakcji ziół z lekami,
- świadomość granic kompetencji i obowiązku kierowania klienta do lekarza,
- umiejętność prowadzenia wywiadu i dokumentacji z poszanowaniem ochrony danych osobowych,
- umiejętność bezpiecznego wykonywania zabiegów, np. baniek i inhalacji,
- empatia, cierpliwość i umiejętności komunikacyjne.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- doradca medycyny naturalnej,
- terapeuta medycyny naturalnej,
- naturoterapeuta,
- konsultant zdrowego stylu życia,
- terapeuta holistyczny.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z oceną wzroku przy pracy przy monitorze,
- ocena skóry rąk i układu oddechowego przy kontakcie z olejkami eterycznymi i ziołami,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania ziół, olejków eterycznych i suplementów oraz rozpoznawania przeciwwskazań,
- szkolenie z bezpiecznego wykonywania zabiegów z użyciem ognia (bańki ogniowe) i gorących kompresów,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy, w tym przy reakcji alergicznej,
- szkolenie z ochrony danych osobowych.
Środowisko pracy
Naturopata pracuje w niewielkim gabinecie konsultacyjnym, siedząc przy biurku i komputerze, przyjmując klientów zwykle po kolei w ciągu dnia, często także popołudniami i w soboty. Część czasu poświęca na wykonywanie prostych zabiegów – inhalacji, kompresów, stawiania baniek – oraz na przygotowywanie mieszanek ziołowych i olejków. Klienci zgłaszają się z różnymi dolegliwościami, czasem z chorobami przewlekłymi i oczekiwaniami trudnymi do spełnienia. Naturopata prowadzi też warsztaty, wykłady i konsultacje online. Na stanowisku wykorzystuje się:
- biurko, komputer i oprogramowanie do prowadzenia dokumentacji;
- zioła suszone, nalewki, olejki eteryczne i suplementy;
- bańki szklane i silikonowe, palnik spirytusowy;
- inhalatory, czajnik i naczynia do naparów;
- kozetka zabiegowa;
- waga, ciśnieniomierz i analizator składu ciała.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- oparzenia płomieniem przy stawianiu baniek ogniowych i gorącą wodą przy naparach,
- pożar od palnika spirytusowego i świec w gabinecie,
- obciążenie wzroku przy pracy przy komputerze,
- skaleczenie szkłem przy pęknięciu bańki lub naczynia,
- potknięcie i upadek w gabinecie i na schodach,
- porażenie prądem od czajnika, inhalatora i urządzeń pomiarowych.
Czynniki chemiczne:
- olejki eteryczne – uczulenia kontaktowe i podrażnienia dróg oddechowych,
- pył roślinny przy odmierzaniu i mieszaniu ziół,
- alkohol etylowy i denaturat – pary i ryzyko zapłonu,
- środki dezynfekcyjne do sprzętu i powierzchni.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową i przez kontakt ze skórą klientów.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie emocjonalne w kontakcie z osobami przewlekle chorymi,
- odpowiedzialność za udzielane porady i ryzyko roszczeń klientów,
- długotrwała pozycja siedząca,
- praca przy monitorze ekranowym,
- praca popołudniami i w weekendy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku naturopaty.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe przy przygotowywaniu mieszanek i dezynfekcji – olejki eteryczne, środki dezynfekcyjne;
- półmaska przeciwpyłowa FFP2 przy mieszaniu dużych ilości ziół – pył ziołowy;
- fartuch i obuwie zmienne z podeszwą antypoślizgową – upadek, zakażenia od klientów;
- maseczka chirurgiczna przy obsłudze osób z infekcją – zakażenia od klientów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wentylacja gabinetu i dyfuzory o kontrolowanej wydajności zamiast otwartego parowania olejków – olejki eteryczne, spirytus;
- gaśnica i koc gaśniczy w gabinecie, niepalne podłoże palnika – pożar, oparzenia;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z regulowanym krzesłem – pozycja siedząca, obciążenie wzroku, praca przy monitorze;
- instalacja elektryczna z wyłącznikiem różnicowoprądowym i przeglądy urządzeń – porażenie prądem;
- bańki silikonowe zamiast szklanych, gdy to możliwe – skaleczenie, oparzenia;
- dozowniki z płynem do dezynfekcji rąk – zakażenia od klientów.
Środki organizacyjne
- procedura kwalifikacji klienta z wykluczeniem przeciwwskazań i kierowaniem do lekarza – odpowiedzialność, obciążenie emocjonalne;
- dokumentowanie zaleceń i świadoma zgoda klienta na zabieg – odpowiedzialność;
- harmonogram wizyt z przerwami i limitem godzin przyjęć – nieregularny czas pracy, pozycja siedząca, praca przy monitorze;
- przechowywanie ziół i alkoholu w zamkniętych szafkach z dala od źródeł ognia – spirytus, pożar, pył ziołowy;
- superwizja i wymiana doświadczeń z innymi terapeutami – obciążenie emocjonalne;
- utrzymanie porządku w gabinecie i oznakowanie schodów – upadek, skaleczenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla naturopaty.
- czynniki fizyczne – brak czynników fizycznych przekraczających normy, okresowo praca z otwartym ogniem;
- czynniki chemiczne – olejki eteryczne, pył roślinny, alkohol etylowy, środki dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy monitorze ekranowym, obciążenie emocjonalne w kontakcie z osobami chorymi, praca w pozycji siedzącej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).