Emalier

Emalier – kod 812202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń do emaliowania”. Emalier pokrywa wyroby stalowe i żeliwne – wanny, naczynia kuchenne, elementy kuchenek, zbiorniki podgrzewaczy wody, tablice i elementy architektoniczne – szklistą powłoką emaliowaną. Przygotowuje powierzchnię przez odtłuszczanie, trawienie lub śrutowanie, sporządza i kontroluje gęstość szlamu emalierskiego, nanosi emalię zanurzeniowo, natryskowo, przez polewanie lub elektrostatycznie w postaci proszku, a następnie suszy i wypala powłokę w piecu w temperaturze około 800°C oraz kontroluje jej jakość.

Emalier – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodach związanych z obróbką metali, ceramiką lub chemią,
znajomość rodzajów emalii podkładowych i pokrywowych oraz metod ich nanoszenia,
umiejętność przygotowania szlamu emalierskiego, pomiaru gęstości i grubości powłoki,
umiejętność obsługi kabin natryskowych, pistoletów elektrostatycznych, przenośnika i pieca do wypalania,
zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi wózka jezdniowego lub suwnicy – jeżeli emalier transportuje wyroby,
precyzja, dobry wzrok i umiejętność rozpoznawania wad powłoki,
gotowość do pracy zmianowej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

emaliernik,
operator linii emalierskiej,
pracownik emaliernii,
operator pieca emalierskiego,
emalier wyrobów stalowych.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
spirometria i RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pył fryt emalierskich zawierający krzemionkę – według wskazań lekarza,
badania dermatologiczne i alergologiczne przy kontakcie ze związkami niklu i kobaltu oraz środkami do trawienia,
badanie słuchu przy pracy w hałasie śrutownicy i młynów kulowych.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
instruktaż obsługi kabin natryskowych, urządzeń elektrostatycznych i pieca do wypalania emalii,
szkolenie z postępowania z substancjami rakotwórczymi i uczulającymi stosowanymi w emaliach oraz z kwasami i ługami do przygotowania powierzchni,
szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i zasad ochrony przed elektrycznością statyczną,
szkolenie z pierwszej pomocy przy oparzeniach termicznych i chemicznych.

Środowisko pracy

Emalier pracuje w hali emaliernii, w której wydzielono strefę przygotowania powierzchni z wannami odtłuszczającymi i trawiącymi lub śrutownicą, strefę przygotowania szlamu z młynami kulowymi, kabiny nanoszenia emalii z wentylacją wyciągową oraz strefę suszarek i pieca tunelowego lub komorowego. W pobliżu pieca panuje wysoka temperatura, a w kabinach i przy młynach występuje pył i aerozol fryt emalierskich. Wyroby przemieszczają się na przenośniku podwieszanym, a część czynności, takich jak zawieszanie, zanurzanie i retusz, wykonywana jest ręcznie. Praca odbywa się zwykle w systemie zmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:

wanny do odtłuszczania alkalicznego, trawienia i płukania lub śrutownica;
młyny kulowe i mieszalniki do przygotowania szlamu emalierskiego;
kabiny natryskowe z wentylacją wyciągową i pistolety natryskowe, w tym elektrostatyczne;
wanny do emaliowania zanurzeniowego i urządzenia do polewania;
suszarki i piec tunelowy lub komorowy do wypalania emalii;
przenośnik podwieszany, zawieszki i haki;
przyrządy do pomiaru gęstości szlamu i grubości powłoki oraz lampy kontrolne;
frity emalierskie, pigmenty, glinka i elektrolity.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

oparzenia przy kontakcie z gorącymi wyrobami i elementami pieca do wypalania,
promieniowanie cieplne i gorący mikroklimat w strefie pieca,
hałas śrutownicy, młynów kulowych i wentylatorów kabin,
skaleczenia ostrymi krawędziami wyrobów stalowych i odpryskami wypalonej emalii,
uderzenie przez wyroby przemieszczane przenośnikiem podwieszanym,
porażenie prądem i wyładowania elektrostatyczne przy natrysku elektrostatycznym,
poślizgnięcie na mokrej posadzce przy wannach i kabinach.

Czynniki chemiczne:

pył i aerozol fryt emalierskich zawierający krzemionkę, boraks i fluorki,
tlenki niklu i kobaltu w emaliach podkładowych – działanie uczulające i rakotwórcze,
pigmenty zawierające związki metali ciężkich, w tym antymonu i chromu,
kwasy i roztwory alkaliczne do odtłuszczania i trawienia – oparzenia chemiczne,
gazy z pieca do wypalania, w tym fluorowodór i tlenek węgla przy piecach gazowych.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa,
praca precyzyjna wymagająca ciągłej kontroli wzrokowej jakości powłoki,
praca w pozycji stojącej i powtarzalne ruchy rąk przy zawieszaniu i natrysku,
ręczne przenoszenie wyrobów i worków z fritą,
tempo pracy wyznaczone przez przenośnik.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku emaliera.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska z filtrem P3 lub sprzęt z wymuszonym przepływem powietrza w kabinie natryskowej – pył i aerozol fryt, tlenki niklu i kobaltu, pigmenty;
rękawice nitrylowe i odzież ochronna z długim rękawem – nikiel i kobalt, pigmenty, kwasy i roztwory alkaliczne;
gogle lub osłona twarzy i fartuch chemoodporny przy wannach – kwasy i roztwory alkaliczne;
rękawice termoodporne i odzież chroniąca przed gorącem przy piecu – oparzenia, promieniowanie cieplne;
rękawice odporne na przecięcie – skaleczenia krawędziami wyrobów;
ochronniki słuchu – hałas;
obuwie przewodzące lub antyelektrostatyczne z podeszwą antypoślizgową – wyładowania elektrostatyczne, poślizgnięcie;
kask lub czapka ochronna w strefie przenośnika podwieszanego – uderzenie przez wyroby.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

kabiny natryskowe z wentylacją wyciągową i filtrami oraz odzysk proszku – pył i aerozol fryt, nikiel, kobalt, pigmenty;
hermetyzacja młynów i odciągi przy przygotowaniu szlamu – pył fryt, hałas;
odciągi nad wannami i piecem z neutralizacją gazów – kwasy, fluorowodór, tlenek węgla;
izolacja termiczna i ekrany pieca – oparzenia, promieniowanie cieplne, gorący mikroklimat;
uziemienie wyrobów i urządzeń oraz zabezpieczenia generatora wysokiego napięcia – wyładowania elektrostatyczne, porażenie prądem;
osłony i wygrodzenie toru przenośnika podwieszanego – uderzenie przez wyroby;
kratki ociekowe i odpływy przy wannach – poślizgnięcie;
obudowa dźwiękochłonna śrutownicy – hałas.

Środki organizacyjne

karty charakterystyki fryt i pigmentów oraz rejestr prac z substancjami rakotwórczymi – nikiel, kobalt, krzemionka;
zakaz jedzenia i picia w strefie emaliowania, higiena rąk i oddzielne szafki na odzież roboczą – nikiel, kobalt, pigmenty;
instrukcja przygotowania kąpieli i dolewania kwasów oraz płuczki do oczu – oparzenia chemiczne;
odbieranie wyrobów z pieca po ostygnięciu i wyznaczone miejsca odkładania – oparzenia;
przerwy w pracy i rotacja między nanoszeniem, zawieszaniem i kontrolą – praca precyzyjna, powtarzalne ruchy, pozycja stojąca;
dostosowanie prędkości przenośnika do możliwości pracowników – tempo pracy;
pomoce do transportu i ograniczenie masy przenoszonych ładunków – ręczne przenoszenie;
organizacja pracy zmianowej i badania środowiska pracy – praca zmianowa, hałas, pyły;
ostrożne obchodzenie się z wyrobami i usuwanie odprysków emalii – skaleczenia.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla emaliera.

czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący (strefa pieca), promieniowanie podczerwone;
czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, związki niklu, związki kobaltu, fluorki, związki boru, pigmenty zawierające związki chromu i antymonu, kwasy nieorganiczne, wodorotlenki;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy gorących wyrobach i piecu, praca przy natrysku elektrostatycznym, praca zmianowa, praca stojąca z powtarzalnymi ruchami, ręczne przenoszenie ciężarów.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy