Operator wytwórni pasz

Operator wytwórni pasz – kod 816011 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Operator urządzeń do produkcji pasz”. Operator wytwórni pasz prowadzi proces produkcji mieszanek paszowych dla drobiu, trzody, bydła i zwierząt towarowych – przyjmuje zboża i komponenty białkowe, obsługuje młyny, wagi dozujące i mieszalniki, dodaje premiksy, oleje i melasę, a następnie nadzoruje granulację, chłodzenie, kruszenie i załadunek paszy luzem lub w workach. Pracuje z pulpitu sterowniczego i bezpośrednio przy maszynach, prowadzi dokumentację partii i dba o czystość linii.

Operator wytwórni pasz – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane rolnicze, spożywcze lub mechaniczne,
znajomość technologii rozdrabniania, mieszania, granulowania i chłodzenia pasz,
umiejętność obsługi systemu sterowania wytwórnią i wag dozujących,
znajomość zasad pracy w strefach zagrożenia wybuchem pyłów,
znajomość zasad bezpieczeństwa pasz (GMP+, HACCP) i identyfikowalności partii,
podstawowa wiedza mechaniczna do usuwania drobnych zatorów i awarii,
gotowość do pracy w systemie zmianowym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

operator mieszalni pasz,
operator granulatora pasz,
pracownik paszarni,
operator linii do produkcji pasz,
operator młynów paszowych.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
badanie spirometryczne i RTG klatki piersiowej przy narażeniu na pył zbożowy i paszowy – według wskazań lekarza,
badanie słuchu przy narażeniu na hałas młynów młotkowych, granulatorów i wentylatorów,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy pracy na silosach, zbiornikach i podestach.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata, a przy pracach szczególnie niebezpiecznych (wchodzenie do silosów i zbiorników) – nie rzadziej niż raz w roku,
instruktaż z zasad pracy w strefach zagrożenia wybuchem pyłów (ATEX),
szkolenie z zasad bezpieczeństwa pasz i systemu HACCP lub GMP+,
szkolenie z postępowania z premiksami, dodatkami paszowymi i paszami leczniczymi – jeżeli zakład je produkuje,
uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych lub ładowarek – jeżeli operator je obsługuje.

Środowisko pracy

Wytwórnia pasz to wielokondygnacyjny budynek technologiczny z silosami surowców i gotowych pasz, połączony przenośnikami kubełkowymi, ślimakowymi i łańcuchowymi. Operator pracuje w sterowni oraz w pomieszczeniach maszynowych, gdzie występuje intensywne zapylenie, hałas młynów i granulatorów oraz gorąca para kondycjonowania. Pył zbożowy i paszowy tworzy mieszaniny wybuchowe, a w silosach istnieje ryzyko zasypania i nagromadzenia gazów. Przy dozowaniu premiksów pracownik ma kontakt z witaminami, mikroelementami i dodatkami, a przy paszach leczniczych – z substancjami czynnymi leków weterynaryjnych. Na stanowisku wykorzystuje się:

kosz przyjęciowy, czyszczalnie i oddzielacze magnetyczne;
młyny młotkowe i walcowe, śrutowniki;
wagi dozujące i mieszalniki poziome;
kondycjonery parowe, granulatory, chłodziarki i kruszarki granulatu;
przenośniki kubełkowe, ślimakowe i redlery;
silosy i zbiorniki z rozdzielaczami;
pakowaczki workowe, paletyzatory i stanowisko załadunku luzem.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wybuch i pożar pyłu zbożowego i paszowego,
hałas młynów, granulatorów i wentylatorów,
pochwycenie przez przenośniki, mieszalniki i wały napędowe,
zasypanie w silosie lub zbiorniku podczas usuwania nawisów,
upadek z wysokości z drabin i podestów silosów,
oparzenia gorącą parą i gorącym granulatem,
porażenie prądem elektrycznym,
uderzenie przez worki i palety przy pakowaniu oraz załadunku.

Czynniki chemiczne:

pył zbożowy i paszowy (frakcja wdychalna i respirabilna),
premiksy witaminowo-mineralne zawierające siarczan miedzi, tlenek cynku i selenin sodu,
substancje czynne leków weterynaryjnych w paszach leczniczych,
fosforowodór przy wejściu do silosów po fumigacji,
dwutlenek węgla gromadzący się w silosach z fermentującym surowcem.

Czynniki biologiczne:

grzyby pleśniowe i ich mikotoksyny, endotoksyny bakteryjne, roztocza magazynowe,
bakterie Salmonella w komponentach pochodzenia zwierzęcego i zbożach.

Czynniki psychofizyczne:

praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
ręczne przenoszenie worków z dodatkami i premiksami,
praca w wymuszonej pozycji przy czyszczeniu i usuwaniu zatorów,
odpowiedzialność za skład receptury i bezpieczeństwo pasz,
samotna praca w odległych częściach budynku technologicznego.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora wytwórni pasz.

Środki ochrony indywidualnej

półmaska filtrująca FFP2 lub FFP3 – pył zbożowy i paszowy, premiksy, substancje lecznicze, grzyby pleśniowe i endotoksyny;
okulary ochronne szczelne i rękawice nitrylowe – premiksy, dodatki paszowe, substancje czynne leków, Salmonella;
ochronniki słuchu – hałas młynów i granulatorów;
odzież antyelektrostatyczna i obuwie ochronne z podnoskiem – wybuch pyłu, uderzenie przez worki i palety;
szelki bezpieczeństwa z linką asekuracyjną i urządzeniem samohamownym – upadek z wysokości, zasypanie w silosie;
rękawice termoizolacyjne – oparzenia parą i gorącym granulatem;
osobisty detektor gazów i aparat izolujący przy wejściu do silosów – fosforowodór, dwutlenek węgla.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

aspiracja i odpylanie punktów przesypowych, urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym, odciążenia i tłumienie wybuchu – wybuch i pożar pyłu;
osłony przenośników, wałów i mieszalników, wyłączniki linkowe – pochwycenie;
rozdzielone obudowy młynów i kabina sterownicza dźwiękochłonna – hałas;
wibratory i urządzenia do usuwania nawisów bez wchodzenia do silosu – zasypanie;
balustrady, drabiny z kabłąkami i systemy asekuracji na silosach – upadek z wysokości;
izolacja kondycjonerów i przewodów pary – oparzenia;
zamknięte stacje dozowania premiksów z odciągiem – premiksy, substancje lecznicze;
ochrona przeciwporażeniowa i uziemienie instalacji – porażenie prądem, wyładowania elektrostatyczne.

Środki organizacyjne

dokument zabezpieczenia przed wybuchem i harmonogram usuwania pyłu – wybuch i pożar;
pozwolenia na pracę i asysta drugiej osoby przy wejściu do silosów i zbiorników – zasypanie, fosforowodór, dwutlenek węgla;
blokowanie energii (LOTO) przed usuwaniem zatorów – pochwycenie;
kontrola jakości surowców i plan HACCP – grzyby pleśniowe, mikotoksyny, Salmonella;
płukanie linii i kolejność produkcji przy paszach leczniczych – substancje czynne leków;
mechanizacja dozowania i limity masy worków – ręczne przenoszenie ciężarów, wymuszona pozycja;
grafik zmian z przerwami i system łączności dla pracy w pojedynkę – praca nocna, samotna praca, odpowiedzialność;
pomiary pyłu i hałasu w środowisku pracy – pył, hałas.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora wytwórni pasz.

czynniki fizyczne – hałas, kontakt z gorącą parą;
czynniki chemiczne – pył zbożowy i paszowy, premiksy (siarczan miedzi, tlenek cynku, selenin sodu), substancje czynne leków weterynaryjnych, fosforowodór, dwutlenek węgla;
czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe i mikotoksyny, endotoksyny, roztocza, bakterie Salmonella;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w strefie zagrożenia wybuchem pyłu, wchodzenie do silosów i zbiorników, obsługa maszyn z ruchomymi elementami, ręczne przenoszenie ciężarów, praca zmianowa w porze nocnej, obsługa wózków jezdniowych (jeżeli dotyczy).

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy