Muzyk – kod 343602 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Muzyk wykonuje muzykę na instrumencie lub głosem – w orkiestrach, zespołach kameralnych, zespołach rozrywkowych, big bandach, teatrach muzycznych, na weselach i koncertach plenerowych, a także nagrywa w studiach. Codziennie ćwiczy, uczestniczy w próbach, przygotowuje repertuar, a w zespołach rozrywkowych często sam transportuje, rozstawia i podłącza sprzęt.
Muzyk – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie muzyczne średnie lub wyższe albo udokumentowane umiejętności wykonawcze,
- biegła gra na instrumencie lub umiejętności wokalne, czytanie nut,
- umiejętność pracy w zespole i podporządkowania się dyrygentowi lub liderowi,
- znajomość zasad podłączania instrumentów i nagłośnienia – w zespołach rozrywkowych,
- gotowość do pracy wieczorami, w weekendy i w trasie koncertowej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- muzyk orkiestrowy,
- muzyk sesyjny,
- muzyk zespołu weselnego,
- artysta muzyk,
- muzyk koncertowy.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie z badaniem audiometrycznym oraz oceną układu ruchu kończyn górnych,
- badanie foniatryczne u wokalistów i muzyków grających na instrumentach dętych,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż dotyczący ochrony słuchu i stosowania wkładek muzycznych,
- instruktaż bezpieczeństwa sceny i zasad ewakuacji obiektu,
- szkolenie z bezpiecznego podłączania sprzętu elektrycznego na scenie – w zespołach rozrywkowych.
Środowisko pracy
Muzyk pracuje w salach prób, kanałach orkiestrowych, na scenach filharmonii i teatrów, w klubach, salach weselnych, studiach nagraniowych i na scenach plenerowych. W kanale orkiestrowym siedzi blisko instrumentów dętych blaszanych i perkusji, przy ograniczonej przestrzeni i oświetleniu pulpitowym, a w zespołach rozrywkowych gra przy wzmacniaczach i monitorach o wysokim poziomie dźwięku. Ćwiczy kilka godzin dziennie w powtarzalnej, często asymetrycznej pozycji ciała. Koncerty kończą się późnym wieczorem lub w nocy, a dojazdy i trasy wiążą się z przenoszeniem instrumentów i sprzętu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- instrumenty smyczkowe, dęte, klawiszowe, perkusyjne lub szarpane;
- pulpity, krzesła orkiestrowe, podesty dla sekcji;
- wzmacniacze, kolumny, monitory odsłuchowe, mikrofony i okablowanie;
- kalafonia, smary, środki do pielęgnacji instrumentów;
- futerały i skrzynie transportowe, wózki do sprzętu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas własnego instrumentu, orkiestry, perkusji i nagłośnienia – ryzyko trwałego ubytku słuchu i szumów usznych,
- przeciążenie mięśni, ścięgien i nerwów kończyn górnych, ryzyko dystonii muzyków,
- wymuszona, asymetryczna pozycja ciała przy grze,
- dźwiganie instrumentów, wzmacniaczy i skrzyń transportowych,
- porażenie prądem przy uszkodzonych przewodach i nieprawidłowym zasilaniu sprzętu na scenie,
- potknięcie o kable i upadek z podestu sceny,
- praca na scenach plenerowych w zmiennych warunkach i w przeciągach kanału orkiestrowego,
- wypadek drogowy przy nocnych przejazdach po koncertach.
Czynniki chemiczne:
- pył kalafonii – działanie uczulające na skórę i drogi oddechowe,
- mgła i dym sceniczny z wytwornic na bazie glikoli,
- kontakt z niklem w strunach i elementach metalowych instrumentów – alergia kontaktowa.
Czynniki psychofizyczne:
- trema i stres przed występami oraz przesłuchaniami,
- praca wieczorna, nocna i w weekendy,
- wielogodzinne powtarzalne ćwiczenia,
- przeciążenie narządu głosu u wokalistów,
- częste podróże i nieregularny tryb życia.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku muzyka.
Środki ochrony indywidualnej
- wkładki muzyczne z filtrem o płaskiej charakterystyce lub odsłuchy douszne – hałas;
- obuwie z podeszwą przeciwpoślizgową na scenę – potknięcie;
- rękawice robocze przy przenoszeniu sprzętu – dźwiganie;
- odzież dostosowana do warunków na scenie plenerowej – mikroklimat;
- struny i akcesoria bez niklu dla osób uczulonych – nikiel.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ekrany akustyczne między sekcjami orkiestry i podesty zwiększające odległość od perkusji – hałas;
- ergonomiczne krzesła orkiestrowe, podpórki i regulowane pulpity – pozycja wymuszona, przeciążenie kończyn;
- wózki, rampy i skrzynie z kółkami do transportu sprzętu – dźwiganie;
- zasilanie sceny z wyłącznikiem różnicowoprądowym i sprawne okablowanie – porażenie;
- kanały kablowe, oznakowane krawędzie podestów – potknięcie;
- wentylacja sal i ograniczenie użycia dymu – dym sceniczny, kalafonia.
Środki organizacyjne
- ograniczenie czasu prób w pełnym składzie i rotacja ustawienia sekcji – hałas, monotonia ćwiczeń;
- rozgrzewka, przerwy w ćwiczeniach i opieka fizjoterapeuty – przeciążenie kończyn, pozycja wymuszona, monotonia ćwiczeń;
- rozgrzewka głosowa i opieka foniatryczna – przeciążenie głosu;
- przenoszenie ciężkiego sprzętu zespołowo lub przez techników – dźwiganie;
- kierowca lub nocleg po koncercie zamiast nocnego powrotu – wypadek drogowy, podróże;
- planowanie tras i prób z dniami odpoczynku – praca wieczorna, trema, podróże;
- ograniczenie pylenia kalafonii – nakładanie z dala od twarzy i czyszczenie instrumentu – kalafonia;
- procedura przerwania koncertu plenerowego przy burzy – mikroklimat.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla muzyka.
- czynniki fizyczne – hałas, wymuszona pozycja ciała, obciążenie statyczne i dynamiczne kończyn górnych, praca w zmiennym mikroklimacie;
- czynniki chemiczne – pył kalafonii, mgła i dym sceniczny (glikole), nikiel – kontakt skórny;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca z intensywnym wysiłkiem głosowym – u wokalistów, dźwiganie sprzętu, praca wieczorna i w porze nocnej, częste podróże.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).