Opiekunka dzieci w drodze do szkoły – kod 531103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Opiekunka odbiera dzieci z domów lub przystanków, towarzyszy im w drodze pieszej albo w autobusie szkolnym i przekazuje je nauczycielom lub świetlicy, a po lekcjach odprowadza z powrotem do rodziców. Dba o bezpieczeństwo uczniów w pojeździe, przy wsiadaniu i wysiadaniu oraz przy przechodzeniu przez jezdnię, prowadzi listy obecności i kontaktuje się z rodzicami.
Opiekunka dzieci w drodze do szkoły – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat i co najmniej wykształcenie podstawowe lub zasadnicze, zwykle średnie,
- niekaralność oraz brak wpisu w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym, sprawdzane przed zatrudnieniem do pracy z dziećmi,
- znajomość zasad ruchu drogowego dotyczących pieszych i przeprowadzania dzieci przez jezdnię,
- umiejętność udzielania pierwszej pomocy dzieciom,
- cierpliwość, odpowiedzialność i umiejętność utrzymania dyscypliny w grupie,
- dobra sprawność fizyczna i wzrok pozwalające kontrolować grupę w ruchu ulicznym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- opiekun w autobusie szkolnym,
- opiekunka dowozu uczniów,
- opiekun dzieci dowożonych,
- opiekun przewozu uczniów niepełnosprawnych,
- opiekunka uczniów na przejściu.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena ostrości wzroku i słuchu potrzebnych do bezpiecznego poruszania się w ruchu drogowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż zasad bezpieczeństwa przy wsiadaniu, wysiadaniu i przewozie dzieci w autobusie,
- szkolenie z pierwszej pomocy dzieciom, w tym przy zadławieniu i napadzie drgawek,
- szkolenie ze standardów ochrony małoletnich obowiązujących w placówce,
- instruktaż postępowania z dziećmi z niepełnosprawnościami, w tym na wózkach.
Środowisko pracy
Praca odbywa się na zewnątrz – na chodnikach, przejściach dla pieszych i przystankach – oraz w autobusach i busach dowożących uczniów, niezależnie od pogody i pory roku. Zajęcia skupiają się rano i po południu, często w systemie przerywanym, a o zmroku zimą widoczność na drogach jest ograniczona. Opiekunka przez cały czas obserwuje grupę dzieci w różnym wieku, reaguje na ich zachowanie, kłótnie i nagłe zachorowania. Przy dowozie uczniów niepełnosprawnych pomaga przy wsiadaniu, zapina pasy, obsługuje rampę lub podnośnik pojazdu i podnosi lżejsze wyposażenie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- kamizelka odblaskowa i tarcza do zatrzymywania pojazdów;
- autobus lub bus szkolny z pasami bezpieczeństwa;
- rampa lub podnośnik do wprowadzania wózków inwalidzkich;
- telefon komórkowy z numerami rodziców i szkoły;
- apteczka pierwszej pomocy i lista dzieci.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie przez pojazd na jezdni, przejściu i przystanku,
- obrażenia podczas wypadku lub gwałtownego hamowania autobusu,
- poślizgnięcie i upadek na oblodzonych chodnikach i schodach pojazdu,
- niekorzystne warunki atmosferyczne – mróz, deszcz, upał,
- niedostateczna widoczność o zmroku i we mgle,
- przytrzaśnięcie przez drzwi pojazdu i przy obsłudze rampy,
- hałas uliczny i hałas w autobusie pełnym dzieci,
- pogryzienie przez bezpańskie lub luźno puszczone psy.
Czynniki chemiczne:
- spaliny silników Diesla na przystankach i przy ruchliwych ulicach.
Czynniki biologiczne:
- choroby zakaźne przenoszone przez dzieci – grypa, ospa, wszawica, choroby przewodu pokarmowego.
Czynniki psychofizyczne:
- stres związany z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo dzieci,
- agresja ze strony uczniów, rodziców lub osób postronnych,
- podnoszenie i podtrzymywanie małych dzieci i dzieci z niepełnosprawnościami,
- długotrwała praca w pozycji stojącej i chodzenie,
- przerywany czas pracy rano i po południu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku opiekunki dzieci w drodze do szkoły.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka odblaskowa lub odzież z elementami odblaskowymi – potrącenie przez pojazd, niedostateczna widoczność;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową i kurtka przeciwdeszczowa – poślizgnięcie i upadek, niekorzystne warunki atmosferyczne;
- nakrycie głowy i odzież ocieplana na mrozie – niekorzystne warunki atmosferyczne;
- latarka lub światełko odblaskowe zimą – niedostateczna widoczność;
- rękawiczki jednorazowe i środek do dezynfekcji rąk w apteczce – choroby zakaźne dzieci;
- pas bezpieczeństwa na miejscu opiekuna w pojeździe – wypadek autobusu.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- autobus z homologowanymi pasami, oznakowaniem przewozu dzieci i światłami awaryjnymi – wypadek autobusu, potrącenie przez pojazd;
- oznakowane przystanki i przejścia dla pieszych przy szkołach, progi zwalniające – potrącenie przez pojazd;
- tarcza do zatrzymywania pojazdów używana zgodnie z przepisami ruchu drogowego – potrącenie przez pojazd;
- czujniki i zabezpieczenia drzwi oraz rampy przed przytrzaśnięciem – przytrzaśnięcie drzwiami;
- podnośnik i mocowania wózków inwalidzkich w pojeździe – dźwiganie;
- posypywanie przystanków i chodników zimą – poślizgnięcie i upadek;
- wiaty przystankowe i zadaszone miejsca oczekiwania – niekorzystne warunki atmosferyczne, spaliny.
Środki organizacyjne
- wyznaczenie bezpiecznych tras przejścia i stałych punktów zbiórki – potrącenie przez pojazd, ukąszenie przez psa;
- lista dzieci, procedura przekazania dziecka rodzicowi i szkole – odpowiedzialność za dzieci;
- procedura postępowania przy wypadku, zaginięciu dziecka i agresji – agresja, odpowiedzialność za dzieci;
- ustalenie liczby dzieci przypadających na jednego opiekuna – odpowiedzialność za dzieci, hałas;
- zasady wsiadania i wysiadania dopiero po zatrzymaniu pojazdu – przytrzaśnięcie drzwiami, wypadek autobusu;
- informowanie rodziców o obowiązku niewysyłania chorych dzieci – choroby zakaźne dzieci;
- możliwość odpoczynku w pozycji siedzącej w szkole między kursami – praca stojąca i chodzenie, przerywany czas pracy;
- wyłączanie silnika autobusu na postoju i oczekiwanie z dala od ruchliwej jezdni – spaliny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla opiekunki dzieci w drodze do szkoły.
- czynniki fizyczne – praca na otwartej przestrzeni w zmiennych warunkach atmosferycznych, hałas uliczny;
- czynniki chemiczne – spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – możliwy kontakt z chorobami zakaźnymi wieku dziecięcego;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w ruchu drogowym, przeprowadzanie dzieci przez jezdnię, przejazdy autobusem, dźwiganie dzieci, odpowiedzialność za bezpieczeństwo innych osób.
Podobne stanowiska
- opiekunka dziecięca,
- asystent nauczyciela,
- pomoc nauczyciela,
- wychowawca świetlicy,
- kierowca autobusu,
- położna – specjalista promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).