Operator maszyny odwadniającej celulozę – kod 817103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator prowadzi maszynę, która z rozcieńczonej masy celulozowej formuje wstęgę na sicie, odwadnia ją w prasach, suszy w suszarni cylindrowej lub nadmuchowej, a następnie tnie na arkusze i formuje bele. Reguluje stężenie masy, prędkość sita i parametry suszenia, przeprowadza wstęgę po zerwaniu, kontroluje suchość i gramaturę oraz nadzoruje belownicę.
Operator maszyny odwadniającej celulozę – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie techniczne, preferowany kierunek papierniczy, chemiczny lub mechaniczny,
- znajomość budowy części sitowej, pras, suszarni i krajarki,
- umiejętność obsługi systemu sterowania i analizatorów jakości wstęgi,
- umiejętność bezpiecznego przeprowadzania wstęgi po zerwaniu,
- refleks, spostrzegawczość i umiejętność pracy w zespole zmianowym,
- uprawnienia UDT do obsługi wózka jezdniowego, jeśli praca obejmuje transport bel.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- maszynista maszyny odwadniającej,
- operator suszarni celulozy,
- operator maszyny do formowania arkuszy celulozy,
- maszynista celulozowni,
- operator linii belowania celulozy.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy obsłudze suszarni i pomostów,
- badania psychotechniczne – gdy operator obsługuje wózek jezdniowy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż przeprowadzania wstęgi, czyszczenia sita i filców przy zatrzymanej maszynie,
- szkolenie z procedury LOTO i bezpiecznej pracy przy wałach i nożach krajarki,
- szkolenie z postępowania z chemikaliami stosowanymi przy myciu sit i filców,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT na wózki jezdniowe – przy transporcie bel celulozy,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Maszyna odwadniająca pracuje w hali celulozowni, w ciągu za bielarnią, w ruchu ciągłym na trzy lub cztery brygady. W części sitowej i przy prasach jest wilgotno, mokro na posadzkach i głośno, a w rejonie suszarni temperatura sięga kilkudziesięciu stopni. Wstęga biegnie z dużą prędkością między wałami, cylindrami i filcami, które tworzą liczne strefy wciągnięcia. Na końcu linii krajarka tnie wstęgę na arkusze, a belownica prasuje i opasuje bele drutem, które odbierają wózki widłowe. Operator przebywa zarówno w sterowni, jak i przy maszynie podczas obchodów i usuwania zerwań. Na stanowisku wykorzystuje się:
- skrzynia wlewowa, sito płaskie lub formier dwusitowy;
- prasy zwalcowe i filce;
- suszarnia cylindrowa lub nadmuchowa ogrzewana parą;
- krajarka wzdłużna i poprzeczna z nożami obrotowymi;
- belownica z prasą i automatem do opasywania drutem;
- natryski wysokociśnieniowe do mycia sit i filców;
- analizatory wilgotności i gramatury, system sterowania DCS;
- wózek jezdniowy podnośnikowy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie dłoni lub odzieży między wały, cylindry i filce przy przeprowadzaniu wstęgi,
- skaleczenie lub amputacja palców przez noże krajarki i ostre krawędzie arkuszy,
- zgniecenie w prasie belownicy i uderzenie przez przemieszczane bele,
- hałas przekraczający wartości dopuszczalne w części sitowej i prasowej,
- oparzenia od cylindrów suszących, rurociągów pary i kondensatu,
- mikroklimat gorący i wilgotny w rejonie suszarni,
- poślizgnięcie i upadek na mokrych posadzkach,
- upadek z pomostów i schodów nad suszarnią,
- potrącenie przez wózek jezdniowy przy odbiorze bel,
- uderzenie strumieniem wody z natrysków wysokociśnieniowych.
Czynniki chemiczne:
- pozostałości środków bielących – ditlenek chloru i nadtlenek wodoru w masie i oparach,
- środki do mycia sit i filców – wodorotlenek sodu i kwasy,
- środki biobójcze dodawane do wody obiegowej,
- pył celulozowy w rejonie krajarki i belownicy.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- presja czasu przy usuwaniu zerwań wstęgi,
- wymuszone pozycje ciała przy czyszczeniu i wymianie filców,
- praca przy monitorze ekranowym w sterowni,
- monotonia nadzoru nad stabilnym procesem.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora maszyny odwadniającej celulozę.
Środki ochrony indywidualnej
- przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów, zakaz noszenia biżuterii – wciągnięcie między wały i cylindry;
- rękawice odporne na przecięcie przy krajarce i odbiorze arkuszy – skaleczenie nożami krajarki;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice termoochronne przy suszarni – oparzenia;
- obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – upadek na mokrej posadzce, zgniecenie w belownicy;
- okulary ochronne, rękawice i fartuch chemoodporny przy myciu – środki do mycia sit i filców, wodny natrysk wysokociśnieniowy;
- półmaska z filtrem przy czyszczeniu krajarki i belownicy – pył celulozowy;
- kamizelka ostrzegawcza – potrącenie przez wózek.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stref wciągnięcia, linki zrywające i wyłączniki awaryjne wzdłuż maszyny – wciągnięcie między wały i cylindry;
- automatyczne przeprowadzanie wstęgi linkami lub strumieniem powietrza – wciągnięcie między wały i cylindry, presja czasu przy zerwaniach wstęgi;
- osłony noży krajarki i blokady drzwi belownicy z kurtynami świetlnymi – skaleczenie nożami krajarki, zgniecenie w belownicy;
- kabina dźwiękochłonna sterowni – hałas, praca przy monitorze;
- izolacja cylindrów i rurociągów oraz wyciąg oparów nad suszarnią – oparzenia, mikroklimat gorący i wilgotny;
- balustrady i pomosty z kratami antypoślizgowymi – upadek z wysokości, upadek na mokrej posadzce;
- wydzielone drogi ruchu wózków i lustra na skrzyżowaniach – potrącenie przez wózek;
- odciągi miejscowe przy krajarce i wentylacja hali – pył celulozowy, pozostałości środków bielących;
- zamknięte układy dozowania chemikaliów i oczomyjki – środki biobójcze, środki do mycia sit i filców.
Środki organizacyjne
- procedura LOTO przy czyszczeniu sit, wymianie filców i noży – wciągnięcie między wały i cylindry, skaleczenie nożami krajarki, wymuszone pozycje ciała;
- zakaz sięgania do pracującej maszyny i wyznaczone strefy natrysków – wodny natrysk wysokociśnieniowy, wciągnięcie między wały i cylindry;
- instrukcje bezpiecznego stosowania środków chemicznych według kart charakterystyki – środki biobójcze, pozostałości środków bielących, środki do mycia sit i filców;
- dopuszczanie do obsługi wózka wyłącznie osób z uprawnieniami UDT – potrącenie przez wózek;
- przerwy w chłodniejszym pomieszczeniu i dostęp do napojów – mikroklimat gorący i wilgotny;
- grafik zmian z ograniczeniem nocy z rzędu i rotacja zadań – praca zmianowa, monotonia nadzoru;
- praca przy zerwaniach w zespole dwuosobowym – presja czasu przy zerwaniach wstęgi;
- pomiary hałasu i mikroklimatu – hałas, mikroklimat gorący i wilgotny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora maszyny odwadniającej celulozę.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami;
- czynniki chemiczne – ditlenek chloru, nadtlenek wodoru, wodorotlenek sodu, środki biobójcze, pył celulozowy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi wałami i nożami, praca na wysokości powyżej 3 m, obsługa urządzeń transportu bliskiego (wózek jezdniowy), praca zmianowa, w tym w porze nocnej, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne stanowiska
- operator maszyn papierniczych,
- operator suszarni,
- operator maszyn do produkcji opakowań,
- pracownik zakładu chemicznego,
- operator wózka jezdniowego (widłowego).
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).