Monter fortepianów i pianin

Monter fortepianów i pianin – kod 731202 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter fortepianów i pianin składa instrumenty klawiszowe z gotowych zespołów – żeliwnej ramy, płyty rezonansowej, korpusu, mechaniki młoteczkowej i klawiatury – oraz wykonuje ich renowację. Osadza kołki stroikowe, naciąga struny, montuje mechanikę i tłumiki, reguluje klawiaturę i przygotowuje instrument do strojenia i intonacji.

Monter fortepianów i pianin – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie zasadnicze zawodowe – monter instrumentów muzycznych, stolarz lub pokrewne – albo przyuczenie w pracowni,
znajomość budowy fortepianu i pianina, mechaniki angielskiej i wiedeńskiej oraz zasad regulacji,
umiejętność obróbki drewna i filcu narzędziami ręcznymi i elektronarzędziami,
dobry słuch i zdolności manualne,
sprawność fizyczna pozwalająca na udział w przenoszeniu instrumentów.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

monter instrumentów klawiszowych,
renowator fortepianów,
technik fortepianowy,
regulator mechaniki fortepianowej,
naprawiacz pianin.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena układu ruchu przy dźwiganiu i przenoszeniu ciężkich instrumentów,
badanie audiometryczne – ze względu na ekspozycję na dźwięki instrumentów i hałas elektronarzędzi.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla pracowników na stanowiskach robotniczych – nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie z bezpiecznej obsługi maszyn do obróbki drewna i elektronarzędzi,
szkolenie z ręcznego przemieszczania ciężkich ładunków i używania wózków do instrumentów,
szkolenie z postępowania z lakierami i klejami,
szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Monter pracuje w wytwórni instrumentów, w pracowni renowacji fortepianów lub w warsztacie przy salonie muzycznym. Pracownia ma stanowiska montażowe z kozłami i wózkami do przewożenia instrumentów, wiertarki stołowe, piły i szlifierki do drewna, prasy do klejenia oraz strefę lakierniczą. Montaż wymaga wielogodzinnej pracy w pochyleniu nad korpusem, przy naciągu strun dochodzącym łącznie do kilkunastu ton, wbijaniu kołków stroikowych i regulacji setek drobnych elementów mechaniki. Przy renowacji usuwa się stare powłoki lakiernicze, szlifuje i poleruje. Gotowe instrumenty ważą od około 200 kg (pianino) do ponad 400 kg (fortepian koncertowy). Na stanowisku wykorzystuje się:

stoły i kozły montażowe, wózki i pasy do transportu instrumentów;
klucze stroikowe, młotki do wbijania kołków, nawijarki strun;
wiertarki stołowe, piły i szlifierki do drewna, odciągi pyłu;
narzędzia do regulacji mechaniki: klucze, wyginaczki, przymiary;
kleje skórne, kleje PVA i żywiczne, filce i sukna;
lakiery poliestrowe, nitrocelulozowe i poliuretanowe, pasty polerskie;
prasy i ściski do klejenia.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

przygniecenie przez korpus, żeliwną ramę lub instrument podczas przenoszenia i obracania,
uderzenie zerwaną struną przy naciąganiu i podciąganiu strun,
skaleczenia narzędziami do drewna, piłami i ostrymi końcami strun,
urazy dłoni przy wbijaniu kołków stroikowych,
hałas od maszyn do drewna oraz intensywne dźwięki instrumentu przy próbach,
pył drewna twardego (buk, klon, heban) przy obróbce i szlifowaniu,
potknięcie i poślizgnięcie w pracowni zastawionej elementami instrumentów,
porażenie prądem elektrycznym od elektronarzędzi.

Czynniki chemiczne:

opary lakierów poliestrowych, nitrocelulozowych i poliuretanowych (styren, izocyjaniany),
rozpuszczalniki i zmywacze przy usuwaniu starych powłok,
kleje skórne, PVA i żywice epoksydowe.

Czynniki psychofizyczne:

dźwiganie i przemieszczanie ciężkich elementów i całych instrumentów,
praca w pochyleniu tułowia nad korpusem i klawiaturą,
powtarzalne ruchy dłoni przy regulacji mechaniki,
konieczność dużej precyzji i koncentracji uwagi,
obciążenie słuchu przy wielokrotnym uderzaniu tych samych klawiszy.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera fortepianów i pianin.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie ochronne z podnoskiem i rękawice ochronne – przygniecenie, narzędzia skrawające;
okulary lub osłona twarzy przy naciąganiu strun – zerwanie struny;
ochronniki słuchu – hałas, obciążenie słuchu;
półmaska z filtrem przeciwpyłowym P2 – pył drewna;
półmaska z pochłaniaczem par organicznych A2 i rękawice nitrylowe przy lakierowaniu – lakiery, rozpuszczalniki, kleje;
rękawice z ochroną śródręcza przy wbijaniu kołków – uderzenie młotkiem.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wózki, podnośniki i obrotnice do instrumentów – przygniecenie, dźwiganie;
miejscowe odciągi pyłu przy maszynach do drewna – pył drewna;
kabina lakiernicza z wentylacją wyciągową – lakiery, rozpuszczalniki;
osłony pił i szlifierek, elektronarzędzia w II klasie ochronności – narzędzia skrawające, porażenie prądem;
stanowiska montażowe o regulowanej wysokości – pochylenie, ruchy powtarzalne;
wentylacja ogólna pracowni – kleje;
wydzielone ciągi komunikacyjne i porządek w pracowni – poślizgnięcie.

Środki organizacyjne

przenoszenie instrumentów zespołowo, z wykorzystaniem pasów i wózków – dźwiganie, przygniecenie;
stopniowe naciąganie strun zgodnie z kolejnością i instrukcją – zerwanie struny;
przerwy i zmiana czynności montażowych – pochylenie, ruchy powtarzalne, koncentracja;
ograniczenie czasu prób dźwiękowych i przerwy w ciszy – obciążenie słuchu, hałas;
karty charakterystyki i instrukcje stosowania lakierów oraz klejów – lakiery, kleje, rozpuszczalniki;
instruktaż obsługi maszyn i kontrola stanu narzędzi – narzędzia skrawające, uderzenie młotkiem, porażenie prądem.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera fortepianów i pianin.

czynniki fizyczne – hałas, pył drewna twardego;
czynniki chemiczne – styren, izocyjaniany, rozpuszczalniki organiczne (lakiery i zmywacze), kleje;
czynniki biologiczne – brak;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – dźwiganie i przenoszenie ciężkich instrumentów, praca w pochyleniu, obsługa maszyn do obróbki drewna, uderzenie zerwaną struną.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy