Hydrolog

Hydrolog – kod 211405 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Hydrolog bada obieg wody w zlewniach, prowadzi pomiary stanów i przepływów w rzekach, jeziorach i zbiornikach oraz opracowuje prognozy hydrologiczne i ostrzeżenia powodziowe. Pracuje w służbie hydrologiczno-meteorologicznej, w zarządach gospodarki wodnej, w biurach projektowych i w instytutach naukowych, łącząc pracę terenową z analizą danych.

Hydrolog – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie wyższe z hydrologii, gospodarki wodnej, inżynierii środowiska lub geografii fizycznej,
znajomość metod pomiarów hydrometrycznych i obsługi posterunków wodowskazowych,
umiejętność modelowania hydrologicznego i pracy w systemach GIS,
umiejętność pływania, zalecana przy pomiarach z łodzi i w korycie rzeki,
patent sternika motorowodnego lub inne uprawnienia do prowadzenia łodzi, jeżeli pracownik prowadzi łódź z silnikiem o mocy wymagającej uprawnień,
prawo jazdy kategorii B,
gotowość do pracy w sytuacjach powodziowych, także poza zwykłymi godzinami pracy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

hydrolog terenowy,
prognosta hydrologiczny,
specjalista ds. hydrologii,
hydrometra,
specjalista ds. gospodarki wodnej.

Badania

wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
ocena zdolności do pracy na wodzie i w wodzie, w tym przy pomiarach z łodzi,
ocena zdolności do pracy w zmiennym mikroklimacie, w tym w zimnej wodzie,
badanie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym,
ocena zdolności do kierowania pojazdem służbowym.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z bezpiecznej pracy na wodzie i przy wodzie, w tym ratownictwa wodnego,
szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy podtopieniu i wychłodzeniu,
instruktaż bezpiecznego pobierania i utrwalania próbek wody,
szkolenia z procedur ostrzegania przed powodzią i współpracy z centrami zarządzania kryzysowego.

Środowisko pracy

Hydrolog pracuje częściowo w biurze, gdzie analizuje dane i prowadzi modele, a częściowo w terenie – na brzegach rzek, mostach, kładkach, łodziach i w korycie cieku. Pomiary przepływu wykonuje się brodząc w wodzie, z mostów lub z łodzi, także w czasie wezbrań i roztopów. W terenie hydrolog porusza się po stromych, śliskich skarpach, w zaroślach i na terenach podmokłych, pobiera próbki wody, często zanieczyszczonej ściekami. W czasie powodzi pracuje w trybie dyżurów całodobowych. Na stanowisku wykorzystuje się:

młynki hydrometryczne, przepływomierze akustyczne ADCP i sondy wieloparametrowe;
wodowskazy, limnigrafy i automatyczne stacje hydrologiczne;
łodzie pontonowe i motorowe, kamizelki asekuracyjne i liny;
wodery i spodniobuty;
pojemniki do próbek i odczynniki do utrwalania, w tym kwas azotowy i kwas siarkowy;
odbiorniki GNSS, echosondy i drony;
komputery z oprogramowaniem do modelowania hydrologicznego i systemami GIS.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

utonięcie lub porwanie przez nurt podczas pomiarów w korycie i z łodzi,
wychłodzenie organizmu w zimnej wodzie i w niskiej temperaturze,
poślizgnięcia i upadki na skarpach, kamieniach i oblodzonych brzegach,
upadek z mostu lub kładki pomiarowej,
potrącenie przez pojazdy przy pomiarach z mostów drogowych,
przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego przy przenoszeniu łodzi i sprzętu,
zmienne warunki atmosferyczne i promieniowanie słoneczne,
obciążenie wzroku przy pracy z monitorami ekranowymi.

Czynniki chemiczne:

kwas azotowy i kwas siarkowy stosowane do utrwalania próbek,
zanieczyszczenia chemiczne wody, w tym produkty ropopochodne,
paliwo silników łodzi.

Czynniki biologiczne:

bakterie Leptospira w wodzie zanieczyszczonej moczem zwierząt,
bakterie jelitowe i wirusy w wodzie zanieczyszczonej ściekami,
kleszcze przenoszące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu.

Czynniki psychofizyczne:

stres i odpowiedzialność za ostrzeżenia powodziowe,
praca w trybie dyżurów całodobowych podczas wezbrań,
praca w odosobnieniu w terenie,
duże obciążenie umysłowe przy modelowaniu i analizie danych,
zmęczenie przy długich wyjazdach terenowych.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku hydrologa.

Środki ochrony indywidualnej

kamizelka asekuracyjna lub ratunkowa i lina asekuracyjna – utonięcie lub porwanie przez nurt;
wodery, odzież termiczna i neopren – wychłodzenie organizmu, kontakt z zanieczyszczoną wodą;
obuwie z protektorem i kolce przeciwpoślizgowe – poślizgnięcia i upadki;
szelki bezpieczeństwa przy pomiarach z kładek bez barier – upadek z mostu lub kładki;
kamizelka odblaskowa – potrącenie przez pojazdy;
rękawice nitrylowe i okulary ochronne – kwas azotowy i kwas siarkowy, produkty ropopochodne, bakterie jelitowe i Leptospira;
odzież z długimi rękawami, repelenty i nakrycie głowy – kleszcze, promieniowanie słoneczne.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

wyciągi i wysięgniki pomiarowe na mostach oraz kolejki hydrometryczne – utonięcie, upadek z mostu;
automatyczne stacje i przepływomierze ADCP ograniczające wejście do wody – porwanie przez nurt, wychłodzenie;
oznakowanie i zabezpieczenie miejsca pomiaru na moście drogowym – potrącenie przez pojazdy;
wózki do łodzi i podział sprzętu na lżejsze części – przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego;
pojemniki z gotowym utrwalaczem i szczelne pojemniki na próbki – kwas azotowy i kwas siarkowy;
ergonomiczne stanowiska komputerowe – obciążenie wzroku;
zbiorniki paliwa z zabezpieczeniem przed rozlaniem – paliwo silników łodzi.

Środki organizacyjne

zakaz brodzenia przy przekroczeniu ustalonej prędkości i głębokości wody – utonięcie lub porwanie przez nurt;
praca w terenie co najmniej w parach i stała łączność – praca w odosobnieniu;
higiena rąk, środki dezynfekcyjne i zakaz jedzenia w terenie bez mycia rąk – bakterie jelitowe, Leptospira;
kontrola ciała po wyjściu z terenu i szczepienia przeciw KZM – kleszcze;
planowanie wyjazdów z uwzględnieniem pogody i miejsca do ogrzania się – zmienne warunki atmosferyczne, wychłodzenie;
grafik dyżurów powodziowych z zapewnieniem odpoczynku – praca w trybie dyżurów całodobowych, zmęczenie;
procedury ostrzegania i zespołowe podejmowanie decyzji – stres, obciążenie umysłowe.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla hydrologa.

czynniki fizyczne – mikroklimat zimny, praca w wodzie i na wodzie, promieniowanie nadfioletowe naturalne, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
czynniki chemiczne – kwas azotowy, kwas siarkowy, produkty ropopochodne;
czynniki biologiczne – Leptospira interrogans, bakterie jelitowe, Borrelia burgdorferi, wirus kleszczowego zapalenia mózgu;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – ryzyko utonięcia, praca na skarpach i mostach, dźwiganie ciężarów, kierowanie pojazdem służbowym, praca w porze nocnej podczas powodzi.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy