Operator urządzeń do produkcji makaronu – kod 816009 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń do produkcji makaronu obsługuje linię, na której z mąki, kaszy manny, wody i jaj powstaje makaron krótki, długi, gniazda lub makaron świeży. Dozuje surowce do mieszalnika, prowadzi proces na prasie ślimakowej z matrycą, nadzoruje cięcie, suszenie wstępne i końcowe oraz przekazuje gotowy wyrób do chłodzenia, magazynowania i pakowania.
Operator urządzeń do produkcji makaronu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, najlepiej w zawodzie z branży spożywczej,
- orzeczenie lekarskie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- znajomość zasad dobrej praktyki higienicznej i systemu HACCP obowiązującego w zakładzie,
- umiejętność obsługi paneli sterowania linii produkcyjnej i odczytu parametrów procesu,
- podstawowa wiedza o mące, semolinie i wpływie wilgotności i temperatury na jakość makaronu,
- uprawnienia UDT do obsługi wózka jezdniowego, jeżeli operator przewozi worki i palety z surowcem,
- dokładność, sprawność fizyczna i gotowość do pracy zmianowej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator linii makaronowej,
- operator prasy do makaronu,
- makaroniarz,
- pracownik produkcji makaronu,
- operator suszarni makaronu.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z uwzględnieniem narażenia na pył mąki i hałas,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych przed podjęciem pracy przy produkcji żywności,
- badanie słuchu (audiometria) przy pracy w hałasie przekraczającym wartość progową,
- badania czynnościowe układu oddechowego (spirometria) w związku z narażeniem na alergizujący pył mąki,
- badania do obsługi wózków jezdniowych, jeżeli pracownik je obsługuje.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zasad higieny produkcji, HACCP i postępowania z alergenami (gluten, jaja),
- instruktaż obsługi prasy, mieszalnika, krajalnicy i suszarni oraz blokowania urządzeń przed czyszczeniem,
- szkolenie z zagrożenia wybuchem pyłu mąki i zasad pracy w strefach zagrożenia wybuchem,
- szkolenie z bezpiecznego stosowania środków myjących i dezynfekujących,
- szkolenie ppoż. i z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Operator pracuje na hali produkcyjnej zakładu spożywczego, przy linii złożonej z silosów i zbiorników na mąkę, transportu pneumatycznego, mieszalnika próżniowego, prasy ślimakowej, krajalnicy, suszarni taśmowych lub komorowych i przenośników do pakowni. W otoczeniu prasy i suszarni panuje podwyższona temperatura i wilgotność, a sprężarki, pompy próżniowe i wentylatory suszarni wytwarzają hałas. Przy zasypie i przesiewaniu mąki powstaje pył, który osiada na urządzeniach i może tworzyć z powietrzem mieszaninę wybuchową. Operator wymienia ciężkie matryce prasy, czyści i myje elementy linii, często po zatrzymaniu produkcji w nocy. Praca odbywa się w systemie zmianowym, w odzieży roboczej i nakryciu głowy, pod nadzorem jakości i z kontrolą wyrobu co kilkanaście minut. Na stanowisku wykorzystuje się:
- silosy, zbiorniki i transport pneumatyczny mąki i semoliny;
- mieszalnik próżniowy i dozowniki wody oraz masy jajowej;
- prasa ślimakowa z wymiennymi matrycami z brązu lub stali;
- krajalnice, nawijarki do makaronu nitkowego i formierki gniazd;
- suszarnie taśmowe, komorowe i chłodziarki makaronu;
- przenośniki, elewatory kubełkowe i zbiorniki buforowe;
- panel operatorski linii, wilgotnościomierz i termometry;
- wózek paletowy lub jezdniowy oraz środki myjące i dezynfekujące.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas sprężarek, pomp próżniowych i wentylatorów suszarni,
- pochwycenie przez ślimak prasy, mieszadła, przenośniki i elewatory,
- skaleczenie nożami krajalnicy i ostrymi krawędziami matryc,
- oparzenie o gorące elementy suszarni i rurociągi z gorącą wodą,
- mikroklimat gorący i wilgotny przy suszarniach,
- poślizgnięcie na podłodze zabrudzonej mąką, ciastem i wodą,
- przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego przy dźwiganiu worków z mąką i wymianie matryc,
- porażenie prądem elektrycznym przy myciu urządzeń elektrycznych,
- wybuch pyłu mąki w zbiornikach, filtrach i przy zasypie.
Czynniki chemiczne:
- pył mąki pszennej i semoliny o działaniu uczulającym,
- środki myjące zasadowe zawierające wodorotlenek sodu,
- środki dezynfekujące na bazie kwasu nadoctowego lub chloru,
- smary spożywcze i oleje używane przy konserwacji linii.
Czynniki biologiczne:
- pleśnie i roztocza obecne w mące i na zabrudzonych elementach linii,
- bakterie przenoszone przez masę jajową i surowce pochodzenia zwierzęcego.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- długotrwała praca w pozycji stojącej,
- monotonia i konieczność stałej obserwacji parametrów procesu,
- presja wydajności i terminów zamówień,
- odpowiedzialność za jakość i bezpieczeństwo zdrowotne żywności.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń do produkcji makaronu.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu – hałas sprężarek, pomp i wentylatorów;
- półmaska filtrująca FFP2 przy zasypie i czyszczeniu filtrów – pył mąki, pleśnie i roztocza;
- rękawice odporne na przecięcie przy wymianie noży i matryc – skaleczenie, ostre krawędzie;
- rękawice chroniące przed czynnikami termicznymi – oparzenie o gorące elementy suszarni;
- rękawice i okulary lub osłona twarzy odporne na chemikalia – środki myjące i dezynfekujące, smary;
- obuwie robocze z podeszwą przeciwpoślizgową – poślizgnięcie na mokrej i zapylonej podłodze;
- odzież robocza bez luźnych elementów i nakrycie głowy – pochwycenie przez elementy ruchome, bakterie z surowców;
- lekka, przewiewna odzież i dostęp do wody pitnej – mikroklimat gorący i wilgotny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadami na prasie, mieszalniku, krajalnicy i przenośnikach – pochwycenie, skaleczenie;
- wyłączniki awaryjne wzdłuż linii i procedura blokowania urządzeń przed czyszczeniem – pochwycenie, porażenie prądem;
- izolacja cieplna suszarni i rurociągów – oparzenie, mikroklimat gorący;
- miejscowe odciągi pyłu przy zasypie, odpylacze z odciążeniem wybuchowym i urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym – pył mąki, wybuch pyłu;
- wyciszenie sprężarek i pomp, obudowy dźwiękochłonne – hałas;
- wentylacja ogólna i klimatyzacja hali – mikroklimat gorący, pył mąki;
- urządzenia elektryczne o stopniu ochrony odpowiednim do mycia wodą, wyłączniki różnicowoprądowe – porażenie prądem;
- wózki do matryc, podnośniki worków i dozowanie mąki z silosów – przeciążenie przy dźwiganiu.
Środki organizacyjne
- ocena ryzyka zagrożenia wybuchem i dokument zabezpieczenia przed wybuchem – wybuch pyłu mąki;
- plan mycia i dezynfekcji z kartami charakterystyki środków – środki myjące i dezynfekujące, bakterie, pleśnie;
- bieżące usuwanie rozsypanej mąki i ciasta, osuszanie podłóg – poślizgnięcie, wybuch pyłu;
- pomiary hałasu i pyłu na stanowisku pracy – hałas, pył mąki;
- przerwy w pracy i rotacja zadań – długotrwała praca stojąca, monotonia, mikroklimat gorący;
- planowanie zmian zgodnie z przepisami o czasie pracy i badania pracowników nocnych – praca zmianowa i nocna;
- jasne normy wydajności i procedury reagowania na odchylenia jakości – presja wydajności, odpowiedzialność za jakość żywności;
- instrukcje stanowiskowe i nadzór brygadzisty przy wymianie matryc – skaleczenie, przeciążenie, pochwycenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń do produkcji makaronu.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, dźwiganie i przenoszenie ciężarów (worki z mąką, matryce), długotrwała praca w pozycji stojącej;
- czynniki chemiczne – pył mąki (alergen), środki myjące zawierające wodorotlenek sodu, środki dezynfekujące;
- czynniki biologiczne – pleśnie i roztocza w pyle mąki, praca przy produkcji żywności wymagająca badań sanitarno-epidemiologicznych;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, zagrożenie wybuchem pyłu, praca zmianowa i w porze nocnej, obsługa wózka jezdniowego, jeżeli dotyczy.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).