Operator urządzeń do gięcia szkła – kod 818109 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń do gięcia szkła obsługuje piece do gięcia grawitacyjnego i prasowego, w których płaskie tafle szkła nagrzewa się do temperatury mięknienia i formuje na stalowych lub ceramicznych formach. Przygotowuje formy i tafle, ustawia programy temperatury, nadzoruje chłodzenie lub hartowanie i ocenia kształt gotowych szyb samochodowych, meblowych, architektonicznych i do urządzeń AGD.
Operator urządzeń do gięcia szkła – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, najlepiej w zawodzie szklarskim lub mechanicznym,
- przyuczenie do obsługi pieców do gięcia i programowania cykli temperaturowych,
- umiejętność czytania rysunków technicznych i posługiwania się szablonami kształtu,
- precyzja, spostrzegawczość i dbałość o jakość powierzchni szkła,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT – jeżeli operator obsługuje suwnicę, podnośnik próżniowy wymagający dozoru lub wózek jezdniowy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator pieca do gięcia szkła,
- giętacz szkła,
- operator linii gięcia szyb,
- pracownik gięcia szkła,
- operator gięcia szkła hartowanego.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne przy pracy w promieniowaniu podczerwonym i przy kontroli wzrokowej szkła,
- ocena układu ruchu przy ręcznym przenoszeniu tafli szkła,
- badanie słuchu (audiometria) – jeżeli pomiary wykazują przekroczenie hałasu przy chłodzeniu nadmuchowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi pieców do gięcia, palników gazowych i systemów chłodzenia,
- szkolenie z bezpiecznego przenoszenia tafli szkła i obsługi przyssawek próżniowych,
- szkolenie UDT z obsługi suwnic lub wózków jezdniowych – jeżeli wymaga tego zakres obowiązków,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy przy ranach ciętych i oparzeniach.
Środowisko pracy
Operator pracuje w hali przetwórstwa szkła płaskiego, przy piecach elektrycznych lub gazowych do gięcia, w których temperatura dochodzi do 600–700°C. Tafle szkła o masie od kilku do kilkudziesięciu kilogramów przenosi się na stojakach, przyssawkami ręcznymi lub podnośnikami próżniowymi. Przy otwieraniu pieca operator jest narażony na promieniowanie cieplne, a szkło po gięciu długo pozostaje gorące. Chłodzenie nadmuchowe w hartowniach powoduje hałas. Pęknięcie tafli w piecu lub podczas transportu zostawia ostre odłamki. Na stanowisku wykorzystuje się:
- piece do gięcia grawitacyjnego i prasowego z formami stalowymi i ceramicznymi;
- palniki gazowe i grzałki elektryczne z panelem sterowania;
- urządzenia do chłodzenia nadmuchowego i hartowania;
- przyssawki ręczne, podnośniki próżniowe i suwnice;
- stojaki typu A i L, wózki do tafli szkła;
- szablony, sprawdziany kształtu i polaryskop;
- papier separacyjny, tkaniny ognioodporne na formy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia i rany cięte krawędziami szkła i odłamkami,
- oparzenia o gorące szkło, formy i elementy pieca,
- promieniowanie cieplne i podczerwone przy otwartym piecu,
- przygniecenie przez przewracające się tafle i stojaki,
- hałas urządzeń chłodzenia nadmuchowego,
- pęknięcie lub samoistny rozprysk szkła hartowanego,
- uderzenie przez ładunek przenoszony suwnicą lub podnośnikiem próżniowym,
- porażenie prądem przy uszkodzonej instalacji grzejnej pieca.
Czynniki chemiczne:
- produkty spalania gazu ziemnego lub propanu, w tym tlenek węgla przy niesprawnym palniku,
- pył z tkanin ognioodpornych i materiałów separacyjnych na formach.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne przenoszenie dużych i ciężkich tafli,
- wymuszone pozycje przy układaniu szkła na formach,
- obciążenie cieplne organizmu,
- praca zmianowa,
- wysoka koncentracja i odpowiedzialność za kosztowny materiał.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń do gięcia szkła.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice odporne na przecięcie (poziom F) i rękawy ochronne – skaleczenia i rany cięte;
- rękawice i fartuch chroniące przed ciepłem, osłona twarzy z filtrem podczerwieni – oparzenia, promieniowanie cieplne i podczerwone;
- okulary ochronne lub przyłbica – odłamki, rozprysk szkła hartowanego;
- obuwie z podnoskiem i ochroną śródstopia – przygniecenie przez tafle, uderzenie przez ładunek;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska z filtrem P2 przy wymianie tkanin na formach – pył z tkanin ognioodpornych i materiałów separacyjnych.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- podnośniki próżniowe, manipulatory i przyssawki z kontrolą podciśnienia – ręczne przenoszenie tafli, przygniecenie, uderzenie przez ładunek;
- stojaki z zabezpieczeniem przed przewróceniem tafli – przygniecenie przez tafle i stojaki;
- ekrany termiczne, izolacja pieca i automatyczne drzwi – promieniowanie cieplne, oparzenia, obciążenie cieplne;
- obudowy dźwiękochłonne dmuchaw chłodzenia – hałas;
- osłony stref gięcia i hartowania chroniące przed odłamkami – pęknięcie i rozprysk szkła;
- czujniki płomienia, detektory tlenku węgla i wentylacja wywiewna – produkty spalania, tlenek węgla;
- ochrona przeciwporażeniowa i okresowe pomiary instalacji elektrycznej pieca – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- instrukcja bezpiecznego przenoszenia szkła, praca w zespole przy dużych taflach – ręczne przenoszenie tafli, skaleczenia;
- procedura usuwania stłuczki z pieca po jego wychłodzeniu – oparzenia, skaleczenia odłamkami;
- przerwy w chłodnym miejscu i dostęp do napojów – obciążenie cieplne;
- ergonomiczne stoły robocze i rotacja zadań – wymuszone pozycje;
- przeglądy palników, pieców i urządzeń dźwignicowych – tlenek węgla, uderzenie przez ładunek, porażenie prądem;
- pomiary hałasu i mikroklimatu – hałas, obciążenie cieplne;
- grafik zmian i jasne kryteria jakości z możliwością konsultacji z technologiem – praca zmianowa, odpowiedzialność za materiał.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń do gięcia szkła.
- czynniki fizyczne – promieniowanie podczerwone, mikroklimat gorący, hałas (przy chłodzeniu nadmuchowym);
- czynniki chemiczne – tlenek węgla i produkty spalania gazu (przy piecach gazowych);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – ręczne przenoszenie ciężarów o ostrych krawędziach, obsługa urządzeń transportu bliskiego (jeżeli dotyczy), kontakt z gorącymi powierzchniami, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- operator maszyn szklarskich,
- szklarz,
- monter fasad szklanych,
- operator pieca przemysłowego,
- operator giętarki.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).