Dyżurny ruchu i stacji metra

Dyżurny ruchu i stacji metra – kod 831203 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Dyżurny ruchu i stacji metra kieruje ruchem pociągów na przydzielonym odcinku lub stacji oraz odpowiada za bezpieczeństwo pasażerów na peronach, schodach i w przejściach. Obserwuje obraz z kamer i pulpit urządzeń sterowania ruchem, przyjmuje zgłoszenia z interkomów, zapowiada komunikaty, wydaje polecenia przy zakłóceniach, a w sytuacjach awaryjnych zarządza ewakuacją stacji i współpracuje ze służbami ratowniczymi.

Dyżurny ruchu i stacji metra – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie co najmniej średnie,
uprawnienia dyżurnego ruchu metra uzyskane po szkoleniu i egzaminie u zarządcy metra,
znajomość przepisów ruchu metra, regulaminów technicznych stacji i instrukcji postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych,
pozytywny wynik badań lekarskich i psychologicznych dla stanowisk związanych z bezpieczeństwem ruchu,
umiejętność obsługi systemów sterowania ruchem, monitoringu CCTV i systemu sygnalizacji pożaru,
odporność na stres, komunikatywność i gotowość do pracy zmianowej.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

dyżurny stacji metra,
dyżurny ruchu metra,
dyspozytor stacji metra,
nadzorca stacji metra,
dyżurny peronu metra.

Badania

wstępne badania lekarskie i psychologiczne dla stanowisk związanych z bezpieczeństwem ruchu,
okresowe badania lekarskie i psychologiczne w terminach wynikających z przepisów i decyzji lekarza,
kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
ocena wzroku z widzeniem barw oraz słuchu,
ocena narządu wzroku w związku z pracą przy monitorach ekranowych.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
pouczenia okresowe i egzaminy z przepisów ruchu oraz instrukcji stacyjnych,
ćwiczenia ewakuacji stacji i współdziałania z Państwową Strażą Pożarną i policją,
szkolenie z pierwszej pomocy i obsługi defibrylatora AED,
szkolenie z komunikacji w sytuacjach kryzysowych i obsługi pasażerów z niepełnosprawnościami.

Środowisko pracy

Dyżurny pracuje w dyżurce stacji lub w centrum dyspozytorskim, przy pulpicie z monitorami obrazu z kamer, schematem torów, panelami sygnalizacji pożaru, wentylacji i schodów ruchomych. Większość zmiany spędza przy komputerach, ale wychodzi na perony i do pomieszczeń technicznych, gdy trzeba sprawdzić zdarzenie, pomóc pasażerowi lub zabezpieczyć miejsce. Stacje są podziemne, ze sztucznym oświetleniem, stałym szumem pociągów i ruchu powietrza. Praca odbywa się w systemie zmianowym, także w nocy, w święta i podczas imprez masowych, kiedy ruch pasażerów jest bardzo duży. Dyżurny bywa celem agresji pasażerów i jest świadkiem wypadków na torach. Na stanowisku wykorzystuje się:

pulpit sterowania ruchem i urządzenia sterowania ruchem pociągów;
monitory systemu CCTV i system rozgłoszeniowy;
centrala sygnalizacji pożaru, panele sterowania wentylacją tunelową i schodami ruchomymi;
radiotelefon, interkomy i telefony alarmowe;
defibrylator AED, apteczka i sprzęt do zabezpieczenia miejsca zdarzenia;
dziennik ruchu i dokumentacja zdarzeń.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

porażenie prądem z szyny prądowej przy zejściu na tor w sytuacji awaryjnej,
potrącenie przez pociąg przy krawędzi peronu,
poślizgnięcie i potknięcie na peronach, schodach i mokrych posadzkach,
pożar i zadymienie stacji lub tunelu,
hałas pociągów wjeżdżających na stację,
długotrwała praca w sztucznym oświetleniu bez światła dziennego.

Czynniki chemiczne:

dymy i gazy pożarowe, w tym tlenek węgla, przy pożarze na stacji,
pył zawieszony stacji podziemnych ze ścierania kół, szyn i hamulców.

Czynniki biologiczne:

zakażenia przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z dużą liczbą pasażerów,
kontakt z krwią i płynami ustrojowymi przy udzielaniu pierwszej pomocy.

Czynniki psychofizyczne:

praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu i tysięcy pasażerów,
stres przy zdarzeniach na torach, samobójstwach i wypadkach,
agresja słowna i fizyczna pasażerów,
praca zmianowa, w porze nocnej i w święta.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku dyżurnego ruchu i stacji metra.

Środki ochrony indywidualnej

kamizelka ostrzegawcza i latarka przy wyjściu na perony i tory – potrącenie przez pociąg, upadek na tym samym poziomie;
obuwie robocze z antypoślizgową podeszwą – upadek na tym samym poziomie;
kaptur ucieczkowy lub maska ewakuacyjna – pożar i zadymienie, dym pożarowy;
rękawiczki jednorazowe i maseczka do resuscytacji w apteczce – krew przy wypadkach, kontakt z pasażerami;
rękawice elektroizolacyjne przy zabezpieczaniu toru po wyłączeniu napięcia – porażenie prądem.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

linie bezpieczeństwa i drzwi peronowe, gdzie są zainstalowane – potrącenie przez pociąg;
awaryjne wyłączniki napięcia szyny prądowej na peronach – porażenie prądem;
system sygnalizacji pożaru, oddymianie i wentylacja tunelowa – pożar i zadymienie, dym pożarowy, pył stacyjny;
monitoring CCTV, przycisk napadowy i łączność z ochroną – agresja pasażerów;
ergonomiczny pulpit z monitorami o regulowanym ustawieniu i oświetlenie bez olśnień – praca przy monitorze, sztuczne oświetlenie;
posadzki antypoślizgowe i oznakowanie krawędzi stopni – upadek na tym samym poziomie;
wyciszenie dyżurki – hałas.

Środki organizacyjne

zakaz wchodzenia na tor bez potwierdzonego wyłączenia napięcia i wstrzymania ruchu – porażenie prądem, potrącenie przez pociąg;
ćwiczenia ewakuacji i plan postępowania kryzysowego – pożar i zadymienie, odpowiedzialność;
wsparcie psychologiczne i debriefing po zdarzeniach – stres pourazowy;
współpraca ze służbą ochrony metra i policją – agresja pasażerów;
przerwy w pracy przy monitorach i wyjścia na powierzchnię – praca przy monitorze, sztuczne oświetlenie;
grafik zmian z odpoczynkiem dobowym – praca zmianowa;
szczepienia ochronne zalecane przez lekarza i higiena rąk – kontakt z pasażerami, krew przy wypadkach.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla dyżurnego ruchu i stacji metra.

czynniki fizyczne – hałas, praca w warunkach sztucznego oświetlenia;
czynniki chemiczne – pył zawieszony stacji podziemnych;
czynniki biologiczne – czynniki biologiczne przenoszone drogą kropelkową i przez krew przy udzielaniu pierwszej pomocy;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – stanowisko związane z bezpieczeństwem ruchu, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca zmianowa, w tym w porze nocnej, stres i kontakt z agresywnymi osobami.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy