Ceramik wyrobów ceramiki budowlanej

Ceramik wyrobów ceramiki budowlanej – kod 731401 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Ceramik wyrobów ceramiki budowlanej prowadzi i nadzoruje produkcję cegieł, pustaków, dachówek, kształtek klinkierowych i płytek – od przygotowania gliny, przez formowanie na prasach, suszenie, aż po wypalanie w piecach tunelowych. Obsługuje urządzenia linii, kontroluje parametry masy, suszenia i wypału oraz jakość gotowych wyrobów.

Ceramik wyrobów ceramiki budowlanej – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie zasadnicze lub średnie, preferowany zawód ceramik lub operator maszyn i urządzeń przemysłu szklarskiego i ceramicznego,
• znajomość surowców ilastych, dodatków schudzających i technologii ceramiki budowlanej,
• umiejętność obsługi skrzynkowych podajników, walcarek, mieszarek i pras ślimakowych,
• znajomość zasad suszenia i wypalania wyrobów oraz kontroli jakości,
• uprawnienia UDT do obsługi wózków jezdniowych – jeżeli pracownik obsługuje wózki,
• gotowość do pracy w systemie zmianowym.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• cegielniarz,
• operator linii do produkcji cegły,
• operator prasy do dachówek,
• ceramik budowlany,
• operator pieca tunelowego w cegielni.

Badania

• wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
• okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
• kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
• RTG klatki piersiowej i spirometria przy narażeniu na pył krzemionki, zgodnie ze wskazaniem lekarza,
• badania do obsługi wózków jezdniowych z napędem silnikowym – jeżeli pracownik je obsługuje.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
• instruktaż obsługi linii przygotowania masy, prasy ślimakowej, obcinarki i układarki,
• szkolenie z obsługi pieca tunelowego i suszarni, w tym postępowania przy awarii palników gazowych,
• kurs operatora wózka jezdniowego z egzaminem UDT – jeżeli pracownik obsługuje wózki,
• szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Praca odbywa się w zakładach ceramiki budowlanej – cegielniach i dachówkarniach – w dużych halach z liniami przygotowania masy, formowania, suszenia i wypału. Glina z hałdy trafia przez podajniki skrzynkowe i walcarki do mieszarek i prasy ślimakowej, a pasmo jest cięte na wyroby, które wózki piecowe przewożą przez suszarnię i piec tunelowy pracujący w temperaturze 900–1100°C. Hale są zapylone, głośne, przy piecu gorące, a zimą przy bramach i na placu zimne. Gotowe wyroby są paletowane przez roboty lub ręcznie i wywożone wózkami widłowymi. Na stanowisku wykorzystuje się:

• podajniki skrzynkowe, walcarki, mieszarki dwuwałowe i gniotowniki;
• prasy ślimakowe próżniowe i rewolwerowe prasy do dachówek;
• obcinarki strunowe i układarki wyrobów;
• suszarnie komorowe i tunelowe;
• piece tunelowe opalane gazem ziemnym z wózkami piecowymi i przesuwnicami;
• linie sortowania i paletyzacji, owijarki folią;
• wózki jezdniowe i ładowarki.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• pochwycenie przez przenośniki, walcarki, mieszarki i obcinarki,
• hałas walcarek, pras, wentylatorów i sprężarek,
• mikroklimat gorący i promieniowanie cieplne przy piecu tunelowym,
• oparzenia gorącymi wyrobami i elementami pieca,
• przygniecenie przez wózki piecowe, przesuwnice i transport wewnętrzny,
• uderzenie spadającymi wyrobami i paletami,
• poślizgnięcie i potknięcie na zabrudzonych gliną posadzkach,
• mikroklimat zimny na placu surowcowym i przy bramach.

Czynniki chemiczne:

• pył zawierający krzemionkę krystaliczną z gliny, piasku i szamotu,
• gazy z wypału – tlenek węgla, fluorowodór i ditlenek siarki z surowców ilastych,
• spaliny wózków i ładowarek z silnikami spalinowymi.

Czynniki psychofizyczne:

• praca zmianowa, w tym w porze nocnej, w ruchu ciągłym pieca,
• ręczne przenoszenie i układanie wyrobów przy sortowaniu,
• długotrwała praca stojąca i wymuszone pozycje przy czyszczeniu maszyn,
• monotonia i stała uwaga przy kontroli linii.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ceramika wyrobów ceramiki budowlanej.

Środki ochrony indywidualnej

• półmaska z filtrem P2 lub P3 – pył krzemionki;
• ochronniki słuchu – hałas;
• odzież i rękawice termoochronne przy piecu – mikroklimat gorący, oparzenia;
• obuwie ochronne z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – spadające wyroby, upadek;
• rękawice robocze odporne na przecięcie przy sortowaniu – dźwiganie, spadające wyroby;
• odzież ocieplana i ostrzegawcza – mikroklimat zimny, wózki piecowe.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• osłony, wyłączniki awaryjne i blokady ryglujące przy maszynach linii – maszyny;
• odpylanie miejsc przesypów, walcarek i sortowni – pył krzemionki;
• szczelność pieca, wentylacja i detektory tlenku węgla – gazy z pieca, mikroklimat gorący;
• ekrany i izolacja termiczna pieca, kabiny sterownicze z klimatyzacją – mikroklimat gorący, oparzenia, hałas;
• wydzielone drogi ruchu i sygnalizacja przesuwnic – wózki piecowe;
• wózki elektryczne lub z oczyszczaczami spalin w halach – spaliny;
• roboty i układarki do paletowania wyrobów – dźwiganie, spadające wyroby;
• bieżące sprzątanie i utwardzone posadzki – upadek.

Środki organizacyjne

• procedura blokowania i oznakowania maszyn przed czyszczeniem i usuwaniem zatorów – maszyny;
• grafik zmian ograniczający nocne zmiany z rzędu – praca zmianowa;
• przerwy w pomieszczeniu o umiarkowanym mikroklimacie i dostęp do napojów – mikroklimat gorący, mikroklimat zimny;
• rotacja zadań na sortowni i limity ręcznego przenoszenia – dźwiganie, monotonia, praca stojąca;
• pomiary pyłu krzemionki, hałasu i mikroklimatu – pył krzemionki, hałas, mikroklimat gorący;
• instrukcje bezpiecznego składowania palet – spadające wyroby.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla ceramika wyrobów ceramiki budowlanej.

• czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący, promieniowanie podczerwone, mikroklimat zimny;
• czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, tlenek węgla, fluorowodór, ditlenek siarki, spaliny silników Diesla;
• czynniki biologiczne – brak;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn linii produkcyjnej, praca zmianowa w porze nocnej, dźwiganie, obsługa wózków jezdniowych.

Podobne stanowiska

• ceramik,
• wypalacz wyrobów ceramicznych,
• operator pieca przemysłowego,
• operator maszyn produkcyjnych,
• operator wózka platformowego.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).