Geofizyk – kod 211401 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Geofizyk bada budowę i właściwości skorupy ziemskiej metodami sejsmicznymi, grawimetrycznymi, magnetycznymi, elektrooporowymi i georadarowymi. Planuje i prowadzi pomiary w terenie, w otworach wiertniczych i w kopalniach, a następnie przetwarza i interpretuje dane na potrzeby poszukiwań złóż, geotechniki, hydrogeologii i ochrony środowiska.
Geofizyk – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie wyższe z geofizyki, geologii, fizyki lub górnictwa i geologii,
- znajomość metod sejsmicznych, potencjałowych, elektrometrycznych i geofizyki otworowej,
- umiejętność obsługi aparatury pomiarowej i specjalistycznego oprogramowania do przetwarzania danych,
- przy pracy z izotopowymi źródłami promieniowania w geofizyce otworowej – uprawnienia lub przeszkolenie wymagane przepisami prawa atomowego,
- przy pracach w zakładach górniczych – kwalifikacje i szkolenia wymagane przepisami prawa geologicznego i górniczego,
- prawo jazdy kategorii B, często z doświadczeniem jazdy terenowej,
- dobra kondycja fizyczna i gotowość do pracy w terenie z dala od miejsca zamieszkania.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- geofizyk poszukiwawczy,
- sejsmik,
- interpretator danych sejsmicznych,
- geofizyk otworowy,
- specjalista ds. badań geofizycznych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- ocena zdolności do pracy w terenie, w zmiennych warunkach mikroklimatu i przy dźwiganiu,
- badania wymagane przy pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące, jeżeli geofizyk obsługuje źródła izotopowe,
- badania dla osób wykonujących prace w podziemnych zakładach górniczych, jeżeli pomiary prowadzone są pod ziemią,
- badanie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym podczas interpretacji danych,
- ocena zdolności do kierowania pojazdem służbowym, w tym terenowym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony radiologicznej przy pracy ze źródłami promieniotwórczymi w sondach otworowych,
- instruktaż bezpieczeństwa przy pracach w pobliżu robót strzałowych i urządzeń wiertniczych,
- szkolenie z pierwszej pomocy w warunkach terenowych,
- szkolenia wymagane przez ruch zakładu górniczego przy pomiarach w kopalniach.
Środowisko pracy
Geofizyk pracuje naprzemiennie w terenie i w biurze. Pomiary terenowe obejmują rozkładanie kabli i czujników na polach, w lasach i na terenach podmokłych, pracę przy wibratorach sejsmicznych i otworach strzałowych, a także pomiary w otworach wiertniczych i w wyrobiskach górniczych. Praca odbywa się w każdej porze roku, często w delegacjach i w długich zmianach. W biurze geofizyk przetwarza dane na stacjach roboczych z wieloma monitorami. Na stanowisku wykorzystuje się:
- aparatura sejsmiczna, geofony, kable i rejestratory;
- wibratory sejsmiczne i źródła udarowe, a przy niektórych badaniach ładunki materiałów wybuchowych odpalane przez strzałowych;
- georadary, magnetometry, grawimetry i aparatura elektrooporowa;
- sondy geofizyki otworowej, w tym z izotopowymi źródłami promieniowania;
- odbiorniki GNSS, tachimetry i drony pomiarowe;
- samochody terenowe, quady i przyczepy z aparaturą;
- stacje robocze i oprogramowanie do przetwarzania i interpretacji danych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- promieniowanie jonizujące ze źródeł izotopowych w sondach otworowych,
- hałas i drgania przy pracy wibratorów sejsmicznych i źródeł udarowych,
- skutki detonacji ładunków wybuchowych w otworach strzałowych,
- zmienne warunki mikroklimatu – upał, mróz, opady, praca na terenach podmokłych,
- potknięcia, upadki i skręcenia na nierównym terenie,
- przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego przy przenoszeniu aparatury i kabli,
- pochwycenie lub uderzenie przez elementy urządzeń wiertniczych,
- wypadek drogowy i wywrócenie pojazdu przy jeździe terenowej,
- obciążenie wzroku przy interpretacji danych na monitorach.
Czynniki chemiczne:
- spaliny silników pojazdów, agregatów i wibratorów,
- metan i inne gazy kopalniane przy pomiarach w zakładach górniczych,
- płuczka wiertnicza i oleje przy pracach w otworach.
Czynniki biologiczne:
- kleszcze przenoszące boreliozę i kleszczowe zapalenie mózgu,
- ukąszenia owadów i kontakt ze zwierzętami w terenie.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w delegacjach i rozłąka z rodziną,
- długie zmiany i wydłużony czas pracy w sezonie pomiarowym,
- praca w odosobnieniu w terenie,
- presja terminów przy realizacji projektów poszukiwawczych,
- duże obciążenie umysłowe przy interpretacji danych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku geofizyka.
Środki ochrony indywidualnej
- dozymetr indywidualny i osłony transportowe źródeł – promieniowanie jonizujące;
- ochronniki słuchu – hałas przy pracy wibratorów i źródeł udarowych;
- odzież robocza wielowarstwowa, przeciwdeszczowa i wodery – zmienne warunki mikroklimatu, tereny podmokłe;
- obuwie terenowe z ochroną kostki – potknięcia, upadki i skręcenia;
- kask, okulary ochronne i rękawice – pochwycenie lub uderzenie przy urządzeniach wiertniczych, płuczka wiertnicza i oleje;
- repelenty i odzież z długimi rękawami – kleszcze, ukąszenia owadów;
- detektor gazów i aparat ucieczkowy – metan i gazy kopalniane;
- kamizelka odblaskowa – wypadek drogowy przy pracy w pobliżu dróg i pojazdów.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- pojemniki transportowe i magazyny źródeł promieniotwórczych z oznakowaniem – promieniowanie jonizujące;
- strefy bezpieczeństwa i sygnalizacja przy robotach strzałowych prowadzonych przez strzałowych – skutki detonacji;
- osłony ruchomych elementów urządzeń wiertniczych i wyciągarek – pochwycenie lub uderzenie;
- wózki, nosidła i dzielenie aparatury na lżejsze moduły – przeciążenie układu mięśniowo-szkieletowego;
- pojazdy terenowe w dobrym stanie technicznym z wyposażeniem ratunkowym – wypadek drogowy i wywrócenie pojazdu;
- ustawianie agregatów z dala od stanowisk pomiarowych – spaliny, hałas;
- ergonomiczne stanowiska do interpretacji danych – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- nadzór inspektora ochrony radiologicznej i ewidencja dawek – promieniowanie jonizujące;
- zakaz przebywania w strefie strzałowej i współpraca z kierownikiem robót strzałowych – skutki detonacji;
- praca co najmniej w parach i stała łączność z bazą – praca w odosobnieniu, potknięcia i upadki;
- planowanie pracy z uwzględnieniem prognozy pogody i zapewnienie miejsc ogrzewania – zmienne warunki mikroklimatu;
- kontrola ciała po pracy w terenie i profilaktyka szczepień przeciw KZM – kleszcze;
- limity czasu jazdy i odpoczynek po zmianie – wypadek drogowy, długie zmiany;
- realny harmonogram projektów i rotacja ekip w delegacjach – presja terminów, praca w delegacjach, obciążenie umysłowe;
- przestrzeganie instrukcji ruchu zakładu górniczego – metan i gazy kopalniane.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla geofizyka.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, hałas, drgania mechaniczne, mikroklimat zimny i gorący, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- czynniki chemiczne – spaliny silników Diesla, metan (przy pracach w kopalniach);
- czynniki biologiczne – Borrelia burgdorferi i wirus kleszczowego zapalenia mózgu przenoszone przez kleszcze;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w terenie, dźwiganie ciężarów, kierowanie pojazdem służbowym, praca w pobliżu robót strzałowych i urządzeń wiertniczych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).