Lekarz – specjalista urologii dziecięcej – kod 221267 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Lekarz urolog dziecięcy leczy wady i choroby układu moczowego oraz narządów płciowych u dzieci – wodonercze, odpływy pęcherzowo-moczowodowe, spodziectwo, wnętrostwo i kamicę. Prowadzi poradnię i oddział, wykonuje badania ultrasonograficzne, cystoskopie i zabiegi endoskopowe, operuje metodą otwartą i laparoskopową oraz nadzoruje badania z użyciem promieniowania rentgenowskiego, w tym cystografię mikcyjną.
Lekarz – specjalista urologii dziecięcej – wymagania w stosunku do pracownika
- dyplom lekarza, prawo wykonywania zawodu i tytuł specjalisty urologii dziecięcej,
- umiejętność badania ultrasonograficznego układu moczowego u dziecka,
- umiejętność wykonywania cystoskopii i zabiegów endoskopowych u dzieci, w tym u noworodków,
- umiejętność operowania metodą otwartą i laparoskopową w chirurgii rekonstrukcyjnej,
- znajomość zasad ochrony radiologicznej przy badaniach urodynamicznych i cystografii,
- umiejętność prowadzenia leczenia zakażeń układu moczowego i kwalifikacji do leczenia operacyjnego,
- gotowość do pracy na bloku operacyjnym i w systemie dyżurowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- urolog dziecięcy,
- specjalista urologii dzieci i młodzieży,
- lekarz oddziału urologii dziecięcej,
- chirurg urolog dziecięcy,
- lekarz poradni urologicznej dla dzieci.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania w związku z narażeniem na promieniowanie jonizujące przy badaniach i zabiegach pod kontrolą obrazu,
- badania w związku z narażeniem na czynniki biologiczne grupy 2 i 3 oraz kontrola stanu uodpornienia,
- ocena narządu wzroku przy pracy z monitorem i torem wizyjnym.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony radiologicznej dla osób wykonujących procedury pod kontrolą obrazu rentgenowskiego,
- instruktaż bezpiecznej pracy z laserem do kamicy i ochrony oczu – w ośrodkach, które go stosują,
- szkolenie z zapobiegania zakażeniom krwiopochodnym i postępowania po zakłuciu,
- szkolenie z dezynfekcji wysokiego poziomu endoskopów i bezpiecznej pracy z preparatami do myjni,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz szczepienia zalecane personelowi medycznemu.
Środowisko pracy
Urolog dziecięcy pracuje w poradni, na oddziale chirurgii i urologii dziecięcej, w pracowni endoskopowej i urodynamicznej oraz na bloku operacyjnym. Badania ultrasonograficzne i urodynamiczne wykonuje w pozycji siedzącej, z powtarzalnym ruchem nadgarstka i w przyciemnionym pomieszczeniu. Zabiegi endoskopowe i operacje laparoskopowe prowadzi, patrząc na tor wizyjny, w pozycji stojącej, przy ograniczonej przestrzeni wokół małego pacjenta. Cystografia mikcyjna i zabiegi pod kontrolą fluoroskopii odbywają się z użyciem aparatu rentgenowskiego, przy którym lekarz pozostaje w fartuchu ochronnym. Na dyżurze zajmuje się urazami, skrętem jądra i ostrym zatrzymaniem moczu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- aparat ultrasonograficzny z głowicami dziecięcymi i zestaw do badań urodynamicznych;
- cystoskopy i ureterorenoskopy dziecięce, kleszcze i koszyki do usuwania złogów;
- laser holmowy lub tulowy do kamicy oraz litotryptor – w ośrodkach, które nimi dysponują;
- zestaw laparoskopowy z torem wizyjnym, insuflator dwutlenku węgla i diatermia;
- aparat rentgenowski z fluoroskopią, środki cieniujące i odzież ochronna z osłoną tarczycy;
- cewniki, zestawy do nefrostomii, dreny i worki na mocz;
- preparaty do dezynfekcji wysokiego poziomu endoskopów – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- rozproszone promieniowanie jonizujące przy cystografii mikcyjnej i zabiegach pod kontrolą fluoroskopii,
- obciążenie kręgosłupa ciężarem fartucha ochronnego i długotrwałym staniem przy stole,
- zakłucie igłą i skaleczenie narzędziem przy operacjach, nefrostomii i cewnikowaniu naczyń,
- kontakt z moczem, krwią i płynem irygacyjnym przy zabiegach endoskopowych,
- promieniowanie laserowe i odbicia przy rozdrabnianiu złogów,
- dym chirurgiczny z diatermii i aerozol z pola operacyjnego,
- wymuszona pozycja ciała i obciążenie nadgarstka przy badaniach ultrasonograficznych oraz operacjach laparoskopowych,
- praca przy monitorze ekranowym i torze wizyjnym w przyciemnionym pomieszczeniu,
- uraz zadany przez wyrywające się dziecko przy badaniu i cewnikowaniu.
Czynniki chemiczne:
- kwas nadoctowy i aldehyd glutarowy stosowane w myjniach endoskopów,
- jodopowidon, chlorheksydyna i alkohole do dezynfekcji pola operacyjnego i rąk,
- jodowe środki cieniujące podawane do pęcherza i naczyń,
- lateks i akceleratory gumy w rękawicach i cewnikach.
Czynniki biologiczne:
- bakterie Escherichia coli, Klebsiella, Pseudomonas i Enterococcus z moczu, w tym szczepy wielolekooporne,
- wirusy HBV, HCV i HIV przenoszone przez krew przy zakłuciu i skaleczeniu,
- wirusy grypy, RSV i adenowirusy na oddziale dziecięcym.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa i dyżurowa, w tym w porze nocnej,
- presja czasu przy skręcie jądra, urazie nerki i ostrym zatrzymaniu moczu,
- odpowiedzialność za odległy wynik operacji rekonstrukcyjnej u małego dziecka,
- napięcie i agresja słowna ze strony rodziców przy powikłaniach i długim oczekiwaniu,
- obciążenie psychiczne badaniem okolic intymnych dziecka i rozmowami o zaburzeniach rozwoju płciowego,
- obciążenie wzroku pracą z torem wizyjnym i obrazem ultrasonograficznym.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku lekarza – specjalisty urologii dziecięcej.
Środki ochrony indywidualnej
- fartuch i osłona tarczycy pochłaniające promieniowanie oraz okulary ochronne – promieniowanie rtg;
- dawkomierz indywidualny – promieniowanie rtg;
- rękawice chirurgiczne zakładane podwójnie i rękawice nitrylowe do czynności zabiegowych – zaklucie, kontakt z plynami, bakterie moczowe, zakazenia krwiopochodne, lateks, srodki dezynfekcyjne;
- okulary ochronne lub osłona twarzy oraz maska chirurgiczna przy zabiegach z ryzykiem rozprysku – kontakt z plynami, dym chirurgiczny, bakterie moczowe, zakazenia kropelkowe;
- okulary o filtrze dopasowanym do długości fali lasera – promieniowanie laserowe;
- rękawice odporne na substancje chemiczne i okulary przy obsłudze myjni endoskopów – srodki do endoskopow, srodki cieniujace.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- parawany i osłony podwieszane przy aparacie rentgenowskim, tryb pulsacyjny i protokoły dziecięce o obniżonej dawce – promieniowanie rtg;
- stoły operacyjne i fotele o regulowanej wysokości, podnóżki i podparcie przedramion – ciezar odziezy ochronnej, pozycja wymuszona;
- odciąg miejscowy dymu chirurgicznego i wentylacja sali operacyjnej – dym chirurgiczny;
- zamknięte myjnie-dezynfektory endoskopów z odprowadzeniem par i wentylacja pomieszczenia – srodki do endoskopow;
- narzędzia i igły z osłoną bezpieczeństwa oraz pojemniki na odpady ostre – zaklucie;
- oznakowanie strefy lasera, blokada drzwi i filtr na torze wizyjnym – promieniowanie laserowe;
- monitory o odpowiedniej jasności i oświetlenie uzupełniające w pracowni endoskopowej – monitor, obciazenie wzroku;
- fotele i leżanki z unieruchomieniem dziecka oraz obecność pielęgniarki – uraz od pacjenta.
Środki organizacyjne
- kontrola dawek indywidualnych, szkolenia z ochrony radiologicznej i rejestr procedur pod kontrolą obrazu – promieniowanie rtg;
- procedura postępowania po zakłuciu i ekspozycji z dostępnością profilaktyki poekspozycyjnej – zaklucie, kontakt z plynami, zakazenia krwiopochodne;
- reżim kontaktowy i izolacja dzieci z zakażeniem szczepem wielolekoopornym – bakterie moczowe, zakazenia kropelkowe;
- przerwy między zabiegami laparoskopowymi i rotacja zadań w pracowni ultrasonograficznej – pozycja wymuszona, obciazenie wzroku, monitor;
- harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po dyżurze nocnym – dyzury;
- zasady badania okolic intymnych w obecności opiekuna i dokumentowanie zgody – intymnosc badania, uraz od pacjenta;
- ścieżki szybkiego postępowania w stanach nagłych i ćwiczenia zespołu – presja naglych stanow;
- konsultacje zespołowe trudnych przypadków i omawianie powikłań – odpowiedzialnosc za wynik, agresja opiekunow.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla lekarza – specjalisty urologii dziecięcej.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące przy badaniach i zabiegach pod kontrolą obrazu, promieniowanie laserowe, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała praca w pozycji stojącej;
- czynniki chemiczne – kwas nadoctowy, aldehyd glutarowy, jodopowidon, chlorheksydyna, alkohole, jodowe środki cieniujące, lateks, dym chirurgiczny;
- czynniki biologiczne – bakterie układu moczowego, w tym szczepy wielolekooporne, wirusy HBV, HCV i HIV, wirusy grypy i RSV – czynniki grupy 2 i 3 zagrożenia;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w porze nocnej i dyżury, ryzyko zakłucia i skaleczenia, kontakt z moczem i krwią, wymuszone pozycje ciała, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
- urolog,
- chirurg dziecięcy,
- pediatra,
- pielęgniarka operacyjna,
- radiolog,
- lekarz – specjalista gastroenterologii dziecięcej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).