Monter zestrajacz urządzeń elektronicznych – kod 821306 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Monter zestrajacz urządzeń elektronicznych montuje moduły i podzespoły w obudowach, wykonuje połączenia lutowane i wiązki, a następnie uruchamia i zestraja gotowe urządzenia – odbiorniki i nadajniki radiowe, zasilacze, aparaturę pomiarową i sterowniki. Przy użyciu oscyloskopów, generatorów i analizatorów widma ustawia parametry obwodów, kalibruje urządzenia i usuwa usterki wykryte podczas testów pod napięciem.
Monter zestrajacz urządzeń elektronicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zawodowe lub średnie elektroniczne, np. technik elektronik,
- umiejętność czytania schematów ideowych, montażowych i dokumentacji testów,
- umiejętność lutowania ręcznego elementów przewlekanych i SMD, znajomość kryteriów jakości połączeń lutowanych,
- umiejętność obsługi oscyloskopu, generatora, analizatora widma, multimetru i zasilacza laboratoryjnego,
- znajomość zasad ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi (ESD),
- świadectwo kwalifikacyjne SEP grupy 1 (E) – tam, gdzie wymagają tego przepisy lub procedury zakładowe przy pracach kontrolno-pomiarowych urządzeń zasilanych z sieci,
- dobry wzrok, prawidłowe rozróżnianie barw i sprawność manualna.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- zestrajacz urządzeń elektronicznych,
- monter-uruchamiacz aparatury elektronicznej,
- elektronik-zestrajacz,
- technik uruchomień urządzeń elektronicznych,
- stroiciel aparatury radiowej.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie okulistyczne z oceną ostrości wzroku i widzenia barw,
- badania uwzględniające pracę przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem i w polu elektromagnetycznym – zgodnie ze skierowaniem pracodawcy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla stanowisk robotniczych nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż bezpiecznej pracy przy urządzeniach pod napięciem i stanowiskach probierczych,
- szkolenie z ochrony przed polem elektromagnetycznym – przy strojeniu nadajników,
- szkolenie z ochrony przed wyładowaniami elektrostatycznymi (ESD),
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy porażeniu prądem.
Środowisko pracy
Monter zestrajacz urządzeń elektronicznych pracuje w hali montażu elektroniki lub w laboratorium uruchomień, w strefie chronionej przed wyładowaniami elektrostatycznymi. Większość zmiany spędza na siedząco przy stole montażowym, lutując i wykonując pomiary z użyciem lupy lub mikroskopu. Zestrajanie wymaga zasilania urządzeń z sieci lub zasilaczy wysokonapięciowych przy otwartej obudowie, a przy nadajnikach – pracy w pobliżu źródeł pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości. Praca jest precyzyjna, rozliczana z jakości i normy wydajności. Na stanowisku wykorzystuje się:
- stacja lutownicza i stacja gorącego powietrza do elementów SMD;
- oscyloskop, generator sygnałowy, analizator widma i multimetr;
- zasilacze laboratoryjne, autotransformator i transformator separacyjny;
- stanowisko probiercze z wyłącznikiem awaryjnym;
- lupa z oświetleniem lub mikroskop stereoskopowy;
- opaska i mata antystatyczna, odciąg dymów lutowniczych;
- wkrętarki, szczypce, ściągacze izolacji i obcinaczki;
- alkohol izopropylowy, topniki i lakiery ochronne do płytek.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- porażenie prądem elektrycznym przy uruchamianiu i strojeniu urządzeń pod napięciem,
- oddziaływanie pola elektromagnetycznego wielkiej częstotliwości przy strojeniu nadajników,
- oparzenie grotem lutownicy, gorącym powietrzem i stopionym lutem,
- obciążenie narządu wzroku przy pracy z drobnymi elementami, lupą i mikroskopem,
- wymuszona pozycja siedząca i przeciążenie kończyn górnych przy pracach precyzyjnych,
- skaleczenia przy obcinaniu wyprowadzeń i ściąganiu izolacji,
- uderzenie odpryskiem przy obcinaniu wyprowadzeń i odłamkami uszkodzonych kondensatorów,
- pożar od nagrzanych lutownic i elementów.
Czynniki chemiczne:
- dymy lutownicze z kalafonią (kolofonium) – działanie uczulające na drogi oddechowe i skórę,
- ołów i jego związki w lutowiach ołowiowych stosowanych przy naprawach,
- alkohol izopropylowy i inne rozpuszczalniki do mycia płytek,
- lakiery ochronne do płytek drukowanych zawierające rozpuszczalniki organiczne.
Czynniki psychofizyczne:
- wysoka koncentracja uwagi i precyzja przy zestrajaniu,
- odpowiedzialność za jakość i bezpieczeństwo uruchamianych urządzeń,
- presja normy wydajności i terminów dostaw,
- monotonia czynności przy montażu seryjnym,
- praca zmianowa.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku montera zestrajacza urządzeń elektronicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne przy obcinaniu wyprowadzeń i testach zasilaczy – uderzenie odpryskiem i odłamkami;
- rękawice i narzędzia izolowane przy pracach pod napięciem – porażenie prądem;
- odzież antystatyczna z naturalnych włókien, nietopliwa – oparzenie, pożar;
- rękawice nitrylowe przy myciu płytek i lakierowaniu – alkohol izopropylowy, lakiery ochronne;
- podpórki pod nadgarstki i okulary korygujące zgodnie z zaleceniem lekarza – obciążenie wzroku, przeciążenie kończyn górnych.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zasilanie stanowiska przez transformator separacyjny i wyłącznik różnicowoprądowy, wyłącznik awaryjny – porażenie prądem;
- komora ekranowana lub obciążenie sztuczne przy strojeniu nadajników, pomiary pola i oznakowanie stref ochronnych – pole elektromagnetyczne;
- stacje lutownicze z regulacją temperatury i stojakiem na grot – oparzenie, pożar;
- miejscowy odciąg dymów lutowniczych z filtrem – dymy lutownicze z kalafonią, ołów;
- wentylacja stanowisk mycia i lakierowania – rozpuszczalniki, lakiery ochronne;
- oświetlenie miejscowe, lupy i mikroskopy z regulacją – obciążenie narządu wzroku;
- krzesła i stoły z regulacją wysokości – wymuszona pozycja siedząca;
- obcinaczki z ogranicznikiem odprysku i osłony stanowisk testów zasilaczy – uderzenie odpryskiem, skaleczenia.
Środki organizacyjne
- instrukcje uruchamiania i zestrajania urządzeń, rozładowywanie kondensatorów przed pracami – porażenie prądem, odłamki kondensatorów;
- ograniczenie czasu przebywania w strefach pola elektromagnetycznego – pole elektromagnetyczne;
- zakaz jedzenia i picia przy stanowisku lutowania, mycie rąk po pracy z lutowiem ołowiowym – ołów, dymy lutownicze;
- dostęp do kart charakterystyki i ograniczenie ilości rozpuszczalników na stanowisku – alkohol izopropylowy, lakiery;
- przerwy w pracy i ćwiczenia wzroku oraz rozciągające – obciążenie wzroku, wymuszona pozycja, wysoka koncentracja;
- rotacja czynności między montażem a pomiarami – monotonia;
- realne normy wydajności i jasne kryteria jakości – presja normy, odpowiedzialność za jakość;
- grafik zmian z odpoczynkiem między zmianami – praca zmianowa;
- wyłączanie lutownic po pracy i kontrola stanowisk – pożar, oparzenie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla montera zestrajacza urządzeń elektronicznych.
- czynniki fizyczne – praca przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem, pole elektromagnetyczne wielkiej częstotliwości (przy strojeniu nadajników), wymuszona pozycja siedząca, obciążenie narządu wzroku;
- czynniki chemiczne – dymy lutownicze (kalafonia), ołów i jego związki, alkohol izopropylowy, rozpuszczalniki organiczne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – prace precyzyjne wymagające sprawnego wzroku i rozróżniania barw, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
- monter podzespołów elektronicznych,
- elektronik,
- lutowacz,
- monter wiązek kablowych,
- kontroler jakości.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).