Pielęgniarka medycyny pracy – kod 222220 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Pielęgniarka – specjalista pielęgniarstwa w ochronie zdrowia pracujących”. Pielęgniarka medycyny pracy realizuje zadania służby medycyny pracy w przychodniach i gabinetach zakładowych, wykonując pomiary i badania pomocnicze do badań wstępnych, okresowych i kontrolnych pracowników. Przeprowadza audiometrię, spirometrię, EKG i badanie ostrości wzroku, prowadzi szczepienia pracowników, uczestniczy w wizytacjach stanowisk pracy i w edukacji prozdrowotnej w zakładach.
Pielęgniarka medycyny pracy – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu pielęgniarki;
- tytuł specjalisty lub kurs kwalifikacyjny w dziedzinie pielęgniarstwa w ochronie zdrowia pracujących – zgodnie z przepisami o służbie medycyny pracy;
- kursy specjalistyczne z wykonywania spirometrii, badania słuchu i EKG oraz ze szczepień ochronnych;
- znajomość czynników szkodliwych w środowisku pracy i zasad wypełniania skierowań na badania;
- umiejętność obsługi oprogramowania gabinetu i elektronicznej dokumentacji medycznej;
- umiejętność udzielania pomocy przedlekarskiej przy wypadku przy pracy;
- gotowość do wyjazdów do zakładów pracy klienta.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pielęgniarka zakładowa,
- pielęgniarka przemysłowa,
- pielęgniarka w przychodni medycyny pracy,
- pielęgniarka ochrony zdrowia pracujących,
- pielęgniarka służby medycyny pracy.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy;
- badanie okulistyczne – przy pracy z monitorem ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- kontrola przeciwciał anty-HBs po szczepieniu przeciw WZW typu B;
- badania uwzględniające czynniki występujące podczas wizytacji w zakładach – według wskazań lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy w przychodni lub gabinecie zakładowym,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- instruktaż bhp i ppoż. obowiązujący w zakładzie pracy klienta przed wejściem na halę produkcyjną,
- szkolenie z postępowania w przypadku wstrząsu anafilaktycznego po szczepieniu,
- szkolenie z ergonomii pracy przy komputerze,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew,
- szkolenie z pierwszej pomocy z użyciem AED.
Środowisko pracy
Pielęgniarka medycyny pracy pracuje głównie w gabinecie zabiegowym i pracowni badań czynnościowych, gdzie przez wiele godzin obsługuje kolejnych pracowników kierowanych na badania. Duża część pracy to wprowadzanie danych do systemu i przygotowanie dokumentacji do orzeczeń. Podczas wizytacji stanowisk pracy wchodzi na hale produkcyjne, do magazynów i na budowy, gdzie występuje hałas, pyły, ruch wózków widłowych i czynniki chemiczne. W gabinetach zakładowych udziela pierwszej pomocy przy wypadkach przy pracy. Na stanowisku wykorzystuje się:
- audiometr z kabiną wyciszoną,
- spirometr z jednorazowymi ustnikami i filtrami,
- elektrokardiograf,
- tablice do badania ostrości wzroku i widzenia barw,
- zestawy do pobierania krwi i wykonywania szczepień,
- lodówkę do szczepionek z rejestratorem temperatury,
- komputer z oprogramowaniem do obsługi badań profilaktycznych,
- torbę pierwszej pomocy i defibrylator AED.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie igłą przy pobieraniu krwi i szczepieniach;
- długotrwała praca przy monitorze ekranowym i w pozycji siedzącej;
- hałas, ruch wózków widłowych i maszyny w ruchu podczas wizytacji stanowisk pracy;
- potknięcie i upadek na halach produkcyjnych i placach budowy;
- porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonej aparaturze diagnostycznej;
- wypadek drogowy przy dojazdach do zakładów klientów.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne do sprzętu, ustników i powierzchni;
- pyły, rozpuszczalniki i opary chemiczne obecne w zakładach podczas wizytacji;
- lateks w rękawicach.
Czynniki biologiczne:
- wirusy zapalenia wątroby typu B i C oraz HIV przy pobieraniu krwi;
- wirusy i bakterie przenoszone drogą kropelkową przy spirometrii, w tym prątki gruźlicy.
Czynniki psychofizyczne:
- monotonia i powtarzalność czynności przy dużej liczbie badań,
- presja czasu i kolejki pracowników oczekujących na badania,
- konflikty z pracownikami niezadowolonymi z orzeczeń o przeciwwskazaniach,
- obciążenie układu wzrokowego przy pracy przy komputerze,
- odpowiedzialność za poprawność pomiarów i dokumentacji.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pielęgniarki medycyny pracy.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice nitrylowe – zakażenia krwiopochodne, środki dezynfekcyjne, lateks;
- maseczka chirurgiczna lub FFP2 przy spirometrii u osób z objawami infekcji – choroby przenoszone drogą kropelkową, gruźlica;
- kamizelka ostrzegawcza, kask i obuwie ochronne podczas wizytacji – ruch wózków widłowych, maszyny w ruchu, potknięcie;
- ochronniki słuchu i półmaska przeciwpyłowa podczas wizytacji – hałas, pyły i opary chemiczne;
- okulary korekcyjne do pracy przy monitorze zalecone przez lekarza – obciążenie wzroku.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- sprzęt do pobierania krwi i szczepienia z zabezpieczeniem igły – zakłucie igłą;
- jednorazowe ustniki z filtrami antybakteryjnymi do spirometrii – choroby przenoszone drogą kropelkową;
- ergonomiczne krzesło, regulowany monitor i właściwe oświetlenie stanowiska – praca przy monitorze ekranowym, pozycja siedząca;
- przeglądy techniczne aparatury diagnostycznej – porażenie prądem;
- wydzielone ciągi komunikacyjne dla pieszych w zakładach – ruch wózków widłowych, potknięcie.
Środki organizacyjne
- przerwy co godzinę pracy przy monitorze i przeplatanie czynności – monotonia, obciążenie wzroku;
- rejestracja na badania z wyznaczonymi godzinami – presja czasu, kolejki;
- procedura komunikacji orzeczeń i rozpatrywania odwołań – konflikty z pracownikami;
- wizytacje stanowisk w obecności przedstawiciela pracodawcy lub służby bhp – hałas, maszyny w ruchu, pyły;
- szczepienie przeciw WZW typu B i procedura poekspozycyjna – zakażenia krwiopochodne;
- planowanie tras wyjazdów i korzystanie z samochodów serwisowanych – wypadek drogowy;
- kalibracja aparatury i kontrola dokumentacji przez drugą osobę – odpowiedzialność za pomiary.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pielęgniarki medycyny pracy.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, hałas – podczas wizytacji stanowisk pracy;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne, lateks;
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B, wirus zapalenia wątroby typu C, HIV;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – prowadzenie pojazdu – przy wyjazdach do zakładów, kontakt z interesantami, monotonia pracy.
Podobne stanowiska
- pielęgniarka,
- lekarz,
- laborant medyczny,
- diagnosta laboratoryjny,
- rejestratorka medyczna,
- diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej hematologii medycznej,
- diagnosta laboratoryjny – specjalista laboratoryjnej genetyki sądowej.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).