Prowadzący rodzinny dom dziecka – kod 531106 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Prowadzący rodzinny dom dziecka sprawuje całodobową pieczę zastępczą nad kilkorgiem dzieci, które nie mogą wychowywać się w rodzinie biologicznej, w tym nad rodzeństwami i dziećmi z niepełnosprawnościami. Zapewnia im opiekę, wychowanie, leczenie i edukację, współpracuje z koordynatorem rodzinnej pieczy zastępczej, sądem, szkołą, poradniami i rodzicami biologicznymi oraz prowadzi dokumentację rozwoju dzieci.
Prowadzący rodzinny dom dziecka – wymagania w stosunku do pracownika
- spełnienie warunków określonych w ustawie o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w tym pełnia władzy rodzicielskiej i niekaralność,
- zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do pełnienia funkcji,
- opinia o predyspozycjach i motywacji wydana przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej,
- ukończone szkolenie dla kandydatów do prowadzenia rodzinnego domu dziecka,
- warunki mieszkaniowe zapewniające dzieciom odpowiednie warunki bytowe,
- umiejętności wychowawcze i znajomość potrzeb dzieci po doświadczeniach traumatycznych,
- prawo jazdy kat. B.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- prowadząca rodzinny dom dziecka,
- prowadzący RDD,
- rodzic w rodzinnym domu dziecka,
- rodzic zastępczy w rodzinnym domu dziecka,
- opiekun rodzinnego domu dziecka.
Badania
- zaświadczenie lekarskie o braku przeciwwskazań zdrowotnych do sprawowania pieczy zastępczej,
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy, jeśli funkcję pełni się w ramach stosunku pracy,
- okresowa ocena psychologiczna dokonywana przez organizatora rodzinnej pieczy zastępczej,
- zalecane szczepienia ochronne, m.in. przeciw WZW typu B i grypie.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy, jeśli funkcję pełni się w ramach stosunku pracy,
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie dla kandydatów do prowadzenia rodzinnego domu dziecka organizowane przez organizatora pieczy zastępczej,
- szkolenia podnoszące kwalifikacje, m.in. z pracy z dzieckiem po traumie i z zaburzeniami zachowania,
- szkolenie z pierwszej pomocy przedmedycznej u dzieci,
- superwizja i grupy wsparcia dla rodzin zastępczych.
Środowisko pracy
Prowadzący rodzinny dom dziecka pracuje we własnym lub udostępnionym przez powiat domu, w którym mieszka razem z dziećmi – opieka trwa całą dobę, przez wszystkie dni tygodnia. Przygotowuje posiłki, pierze, sprząta, dowozi dzieci do szkół, lekarzy, terapeutów i na spotkania z rodzicami biologicznymi, pomaga w nauce i organizuje czas wolny. Dzieci często mają za sobą zaniedbanie, przemoc lub FASD, co wiąże się z trudnymi zachowaniami, a czasem z agresją i samookaleczeniami. W domu może przebywać jednocześnie do ośmiorga dzieci, a w pracy pomaga osoba zatrudniona do pomocy przy opiece i pracach gospodarskich. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wyposażenie domu: kuchnia, pralka, suszarka, odkurzacz i sprzęt AGD;
- samochód osobowy lub mikrobus do przewozu dzieci z fotelikami;
- domowe środki czystości i dezynfekcji;
- apteczka domowa i leki dzieci przechowywane w zamykanej szafce;
- komputer do prowadzenia dokumentacji i kontaktu ze szkołami;
- sprzęt rehabilitacyjny i pomocniczy dla dzieci z niepełnosprawnościami.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przeciążenie kręgosłupa przy podnoszeniu małych dzieci i dzieci z niepełnosprawnościami,
- oparzenia przy gotowaniu i obsłudze sprzętu kuchennego,
- poślizgnięcie i upadek na mokrych podłogach i schodach,
- urazy zadane przez dziecko w czasie zachowań agresywnych,
- wypadek drogowy przy częstych dowozach dzieci,
- porażenie prądem przy uszkodzonym sprzęcie AGD,
- niedobór snu i zmęczenie przy całodobowej opiece.
Czynniki chemiczne:
- domowe środki czystości i dezynfekcji, w tym preparaty chlorowe,
- leki podawane dzieciom, w tym leki psychotropowe.
Czynniki biologiczne:
- wirusy i bakterie chorób zakaźnych wieku dziecięcego, m.in. ospy, grypy, rotawirusów,
- wszawica, świerzb i owsica przy przyjmowaniu nowych dzieci,
- wirusy przenoszone przez krew, m.in. HBV, przy opatrywaniu ran i samookaleczeń.
Czynniki psychofizyczne:
- całodobowa odpowiedzialność za bezpieczeństwo i rozwój dzieci,
- stres przy zachowaniach trudnych, agresji i samookaleczeniach dzieci,
- wtórna traumatyzacja i ryzyko wypalenia,
- trudne kontakty z rodzicami biologicznymi,
- brak oddzielenia życia zawodowego od prywatnego i ograniczony czas na odpoczynek,
- presja kontroli i oceny przez instytucje pieczy zastępczej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku prowadzącego rodzinny dom dziecka.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe przy opatrywaniu ran, zmianie pieluch i kontakcie z wydzielinami – wirusy przenoszone przez krew, choroby zakaźne, owsica;
- rękawice gumowe przy sprzątaniu i dezynfekcji – środki czystości i dezynfekcji;
- rękawice kuchenne – oparzenia przy gotowaniu;
- obuwie domowe z podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie i upadek.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- podnośnik, pochylnie i łóżka z regulacją wysokości przy opiece nad dziećmi z niepełnosprawnościami – przeciążenie kręgosłupa;
- antypoślizgowe wykładziny, poręcze schodów i bramki zabezpieczające – poślizgnięcie i upadek;
- zamykane szafki na leki, środki chemiczne i ostre narzędzia – leki, środki czystości, urazy przy agresji;
- sprawny, okresowo serwisowany samochód z fotelikami i pasami – wypadek drogowy;
- sprawna instalacja elektryczna z wyłącznikiem różnicowoprądowym i zabezpieczenia gniazdek – porażenie prądem;
- płyta indukcyjna z blokadą i osłony kuchenki – oparzenia.
Środki organizacyjne
- pomoc osoby zatrudnionej do pomocy przy opiece i pracach gospodarskich oraz zapewnienie opieki zastępczej w czasie wypoczynku – zmęczenie, niedobór snu, brak oddzielenia życia prywatnego, ryzyko wypalenia;
- superwizja, wsparcie psychologa i koordynatora rodzinnej pieczy zastępczej – wtórna traumatyzacja, stres przy zachowaniach trudnych, presja kontroli;
- plany pomocy dziecku z procedurą postępowania przy agresji i samookaleczeniach – urazy zadane przez dziecko, odpowiedzialność za bezpieczeństwo;
- spotkania z rodzicami biologicznymi w obecności koordynatora lub w miejscu neutralnym – trudne kontakty z rodzicami biologicznymi;
- badanie i higiena dziecka przy przyjęciu, szczepienia ochronne domowników i dzieci – choroby zakaźne, wszawica, świerzb, HBV;
- podawanie leków według zaleceń lekarza z rejestrem podań – leki psychotropowe;
- planowanie dowozów i dzielenie ich z osobą do pomocy – wypadek drogowy, zmęczenie;
- techniki bezpiecznego podnoszenia dzieci – przeciążenie kręgosłupa.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla prowadzącego rodzinny dom dziecka.
- czynniki fizyczne – wysiłek fizyczny przy podnoszeniu i przenoszeniu dzieci, praca w porze nocnej (całodobowa opieka);
- czynniki chemiczne – środki czystości i dezynfekcji zawierające związki chloru;
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B (HBV), czynniki chorób zakaźnych wieku dziecięcego;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – całodobowa opieka nad dziećmi z doświadczeniem traumy, ryzyko agresji ze strony podopiecznych, kierowanie pojazdem z przewozem dzieci, obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
- wychowawca w domu dziecka,
- asystent rodziny,
- pracownik socjalny,
- opiekunka dziecięca,
- pedagog szkolny.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).