Operator urządzeń filtrujących – kod 813129 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator urządzeń filtrujących obsługuje w zakładach chemicznych, farmaceutycznych, przetwórczych i w przemyśle mineralnym prasy filtracyjne komorowe, filtry próżniowe, nutsche i wirówki filtracyjne, oddzielające fazę stałą od cieczy. Przygotowuje filtry do pracy, prowadzi cykle filtracji, przemywania i suszenia placka, rozładowuje osad, wymienia tkaniny filtracyjne i kontroluje klarowność filtratu.
Operator urządzeń filtrujących – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane chemiczne lub mechaniczne,
- znajomość zasad działania pras filtracyjnych, filtrów próżniowych i wirówek,
- znajomość właściwości filtrowanych zawiesin i zasad pracy z substancjami niebezpiecznymi,
- uprawnienia UDT do obsługi suwnic, wciągników lub urządzeń ciśnieniowych – jeśli wymaga tego instalacja,
- umiejętność pracy według instrukcji technologicznej i prowadzenia raportów zmianowych,
- sprawność fizyczna i dokładność.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator pras filtracyjnych,
- filtrowy,
- aparatowy filtracji,
- operator filtrów próżniowych,
- operator stacji filtracji.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie słuchu przy pracy w pobliżu pomp próżniowych i wirówek,
- ocena układu oddechowego i skóry – zależnie od rodzaju filtrowanych substancji,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m – przy obsłudze pras z pomostów.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż postępowania z filtrowanymi substancjami na podstawie kart charakterystyki,
- szkolenie z prac w przestrzeniach zamkniętych przy czyszczeniu filtrów nutsche i zbiorników,
- instruktaż bezpiecznego rozładunku placka i wymiany tkanin filtracyjnych,
- szkolenie z pierwszej pomocy przy oparzeniach chemicznych.
Środowisko pracy
Operator pracuje w hali filtracji, najczęściej na pomoście nad prasami filtracyjnymi lub przy filtrach próżniowych i wirówkach, pod którymi znajdują się przenośniki lub kontenery na osad. Filtrowane zawiesiny mogą być kwaśne, zasadowe, gorące lub zawierać rozpuszczalniki, a przy rozładunku placka i myciu tkanin filtracyjnych dochodzi do rozprysków. Posadzki i pomosty są często mokre. Instalacje pracują pod ciśnieniem lub próżnią, w ruchu ciągłym lub cyklicznym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- prasy filtracyjne komorowe i membranowe z hydraulicznym dociskiem płyt;
- filtry próżniowe taśmowe i bębnowe, pompy próżniowe;
- filtry nutsche i wirówki filtracyjne;
- pompy zasilające zawiesinę i myjki wysokociśnieniowe do tkanin;
- przenośniki i kontenery na placek filtracyjny;
- skrobaki, łopatki i narzędzia do rozładunku osadu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zgniecenie dłoni między płytami prasy filtracyjnej,
- pochwycenie przez przenośniki, bębny filtrów i wirówki,
- rozprysk zawiesiny lub filtratu pod ciśnieniem,
- upadek z pomostu i do leja zsypowego przy rozładunku placka,
- poślizgnięcie na mokrych pomostach i posadzkach,
- hałas pomp próżniowych, wirówek i myjek wysokociśnieniowych,
- ręczne przenoszenie płyt, tkanin i wymuszona pozycja przy skrobaniu placka.
Czynniki chemiczne:
- kwasy i ługi zawarte w filtrowanych zawiesinach,
- pary rozpuszczalników organicznych przy filtracji i przemywaniu,
- pyły z suszonego placka filtracyjnego,
- substancje uwalniane z osadu, np. siarkowodór lub amoniak.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- wysiłek fizyczny przy rozładunku placka i wymianie tkanin,
- presja czasu cyklu filtracji,
- monotonia czynności,
- koncentracja uwagi przy pracy z substancjami niebezpiecznymi.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora urządzeń filtrujących.
Środki ochrony indywidualnej
- gogle chemoodporne lub osłona twarzy – rozprysk zawiesiny lub filtratu, kwasy i ługi;
- rękawice chemoodporne i fartuch lub kombinezon chemoodporny – kwasy i ługi, pary rozpuszczalników, rozprysk zawiesiny;
- półmaska z pochłaniaczem dobranym do substancji, a przy suszonym placku – z filtrem przeciwpyłowym – pary rozpuszczalników, pyły z placka, siarkowodór lub amoniak;
- ochronniki słuchu – hałas pomp, wirówek i myjek;
- obuwie ochronne chemoodporne z podeszwą antypoślizgową i podnoskiem – poślizgnięcie, ręczne przenoszenie płyt;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy nad lejem zsypowym – upadek z pomostu i do leja zsypowego.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- kurtyny świetlne i osłony pras, blokady przy otwieraniu płyt – zgniecenie dłoni między płytami;
- osłony przenośników i bębnów, blokady pokryw wirówek – pochwycenie;
- osłony przeciwbryzgowe pras i zamknięte układy filtracji – rozprysk zawiesiny, kwasy i ługi, pary rozpuszczalników;
- kraty i barierki nad lejami zsypowymi, pomosty z odwodnieniem – upadek z pomostu i do leja, poślizgnięcie;
- wentylacja miejscowa i ogólna hali filtracji z detekcją gazów – pary rozpuszczalników, siarkowodór lub amoniak, pyły z placka;
- automatyczne przesuwanie płyt, wstrząsarki placka i myjki tkanin – ręczne przenoszenie, wymuszona pozycja, wysiłek fizyczny;
- obudowy pomp próżniowych i wirówek – hałas;
- natryski bezpieczeństwa i płuczki do oczu – kwasy i ługi, rozprysk zawiesiny.
Środki organizacyjne
- procedura rozładunku placka i blokowania maszyn przed pracami przy płytach i bębnach – zgniecenie dłoni, pochwycenie, upadek do leja zsypowego;
- rozprężenie instalacji przed otwarciem prasy i kontrola ciśnienia – rozprysk zawiesiny pod ciśnieniem;
- pozwolenia na pracę w przestrzeniach zamkniętych z pomiarem atmosfery – pary rozpuszczalników, siarkowodór lub amoniak;
- karty charakterystyki filtrowanych substancji na stanowisku – kwasy i ługi, pary rozpuszczalników, pyły z placka, koncentracja uwagi;
- wymiana tkanin filtracyjnych we dwie osoby – ręczne przenoszenie, wysiłek fizyczny;
- grafik zmian z odpoczynkiem i rotacja czynności – praca zmianowa i nocna, monotonia;
- realistyczne czasy cykli w instrukcji technologicznej – presja czasu cyklu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora urządzeń filtrujących.
- czynniki fizyczne – hałas, dźwiganie i wymuszona pozycja ciała, praca na wysokości powyżej 3 m na pomostach pras;
- czynniki chemiczne – kwasy i ługi, rozpuszczalniki organiczne, pyły z placka filtracyjnego, siarkowodór, amoniak – zależnie od filtrowanego produktu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, obsługa urządzeń ciśnieniowych i próżniowych, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca zmianowa w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- pracownik zakładu chemicznego,
- pracownik oczyszczalni ścieków,
- technik technologii chemicznej,
- pracownik stacji uzdatniania wody.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).