Prokurator – kod 261102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Prokurator prowadzi i nadzoruje postępowania przygotowawcze, sporządza akty oskarżenia i popiera oskarżenie przed sądem. Uczestniczy w oględzinach miejsc zdarzeń i zwłok, bywa obecny przy sekcjach zwłok i ekshumacjach, przesłuchuje podejrzanych i świadków oraz pełni dyżury, podczas których wyjeżdża na miejsca zabójstw, wypadków drogowych, katastrof budowlanych i pożarów.
Prokurator – wymagania w stosunku do pracownika
- wyższe studia prawnicze w Polsce i uzyskany tytuł magistra lub zagraniczne studia prawnicze uznane w Polsce;
- ukończona aplikacja prokuratorska w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury i zdany egzamin prokuratorski albo inna droga dojścia do urzędu przewidziana w ustawie Prawo o prokuraturze;
- obywatelstwo polskie, pełnia praw cywilnych i obywatelskich oraz nieskazitelny charakter;
- zdolność ze względu na stan zdrowia do pełnienia obowiązków prokuratora, potwierdzana dokumentami wymaganymi przy powołaniu;
- odporność psychiczna na kontakt ze zwłokami, obrażeniami ciała i drastycznym materiałem dowodowym;
- umiejętność bezpiecznego poruszania się po miejscu zdarzenia i współpracy z policją, strażą pożarną i biegłymi;
- dyspozycyjność do dyżurów całodobowych i wyjazdów na miejsca zdarzeń w dni wolne i w nocy;
- prawo jazdy kategorii B, jeżeli prokurator dojeżdża na miejsce zdarzenia samochodem służbowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- prokurator rejonowy,
- prokurator okręgowy,
- prokurator regionalny,
- prokurator Prokuratury Krajowej,
- asesor prokuratorski.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy, z uwzględnieniem udziału w oględzinach i sekcjach zwłok;
- badanie okulistyczne przy pracy z monitorem ekranowym powyżej 4 godzin dziennie;
- ocena zdolności do kierowania samochodem służbowym, jeżeli prokurator sam prowadzi pojazd;
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B i przeciw tężcowi – zalecane przy udziale w oględzinach zwłok i ekshumacjach, zgodnie z oceną lekarza medycyny pracy;
- orzeczenie o stanie zdrowia i ewentualnie badanie psychologiczne w trybie przewidzianym przy powołaniu na stanowisko prokuratora.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat, ze względu na czynności terenowe wykraczające poza pracę biurową;
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa na miejscu zdarzenia, w tym na pogorzeliskach, w budynkach grożących zawaleniem i na drogach;
- instruktaż postępowania z materiałem biologicznym i stosowania odzieży ochronnej podczas oględzin i sekcji zwłok;
- szkolenie z pierwszej pomocy;
- szkolenia z ochrony informacji niejawnych i bezpieczeństwa teleinformatycznego;
- szkolenia doskonalące prowadzone przez Krajową Szkołę Sądownictwa i Prokuratury, w tym z medycyny sądowej i kryminalistyki.
Środowisko pracy
Prokurator pracuje głównie w gabinecie w budynku prokuratury, przy komputerze, z aktami spraw liczącymi często dziesiątki tomów, a także na salach rozpraw. Część czynności odbywa się w terenie: na miejscach zabójstw i samobójstw, w mieszkaniach, w których zwłoki leżały przez wiele dni, na drogach po wypadkach, na pogorzeliskach i w zakładach pracy po wypadkach śmiertelnych. Prokurator bywa obecny w prosektorium zakładu medycyny sądowej przy sekcjach zwłok i na cmentarzach przy ekshumacjach. Dyżury trwają całą dobę, a wyjazdy odbywają się w każdych warunkach atmosferycznych. Kontakt z podejrzanymi i pokrzywdzonymi bywa źródłem silnych emocji, a część spraw dotyczy przestępczości zorganizowanej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z monitorem ekranowym i systemy informatyczne prokuratury;
- akta postępowań, materiały fotograficzne i nagrania z miejsc zdarzeń;
- telefon dyżurny i samochód służbowy do wyjazdów na miejsca zdarzeń;
- kombinezony ochronne, rękawice, ochraniacze na obuwie i maski stosowane przy oględzinach;
- sprzęt do odtwarzania nagrań przesłuchań i wideokonferencji z aresztami;
- kserokopiarkę i niszczarkę dokumentów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- poślizgnięcia, potknięcia i upadki na nierównym terenie, gruzowisku, schodach i w nieoświetlonych pomieszczeniach miejsca zdarzenia;
- uderzenie, przygniecenie lub zranienie przez elementy budynku po pożarze, wybuchu gazu lub katastrofie budowlanej;
- potrącenie przez pojazd podczas oględzin miejsca wypadku drogowego;
- skaleczenia i zakłucia ostrymi przedmiotami, szkłem i strzykawkami na miejscu zdarzenia;
- napaść lub agresja słowna i fizyczna ze strony podejrzanych, ich rodzin lub osób pokrzywdzonych;
- wypadek drogowy podczas nocnych wyjazdów dyżurnych;
- niska temperatura, opady i wiatr przy oględzinach na otwartej przestrzeni;
- obciążenie narządu wzroku przy pracy z monitorem ekranowym i analizie materiału fotograficznego;
- obciążenie statyczne układu mięśniowo-szkieletowego przy wielogodzinnej pracy siedzącej.
Czynniki chemiczne:
- formaldehyd w prosektorium podczas sekcji zwłok;
- gazy rozkładowe, w tym siarkowodór, amoniak i merkaptany, w pomieszczeniach ze zwłokami w stanie rozkładu;
- tlenek węgla i produkty spalania na pogorzeliskach oraz w miejscach zatruć gazem;
- pyły i sadza po pożarach, w tym możliwe włókna azbestu w zniszczonych budynkach;
- środki dezynfekcyjne stosowane w prosektorium i po oględzinach.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia krwiopochodne, w tym WZW typu B, WZW typu C i HIV, przy kontakcie z krwią i płynami ustrojowymi;
- gruźlica przy obecności podczas sekcji zwłok i oględzinach osób zmarłych;
- bakterie i grzyby rozwijające się w zwłokach w stanie rozkładu i w zaniedbanych pomieszczeniach;
- tężec przy zranieniu na gruzowisku lub w ziemi podczas ekshumacji.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie psychiczne związane z oglądaniem zwłok, obrażeń i drastycznego materiału dowodowego, ryzyko stresu pourazowego;
- odpowiedzialność za decyzje procesowe, w tym o zatrzymaniu i wniosku o areszt;
- presja czasu wynikająca z terminów procesowych i dużej liczby spraw;
- praca w porze nocnej i dyżury całodobowe;
- groźby i naciski ze strony podejrzanych oraz zainteresowania mediów;
- wypalenie zawodowe.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku prokuratora.
Środki ochrony indywidualnej
- kombinezon ochronny jednorazowy, ochraniacze na obuwie i rękawice nitrylowe – kontakt z krwią i płynami ustrojowymi, zakażenia krwiopochodne, bakterie i grzyby z rozkładu, środki dezynfekcyjne;
- półmaska filtrująca FFP3 – gruźlica, pyły i sadza po pożarach, włókna azbestu, gazy rozkładowe w niewielkich stężeniach;
- obuwie ochronne z podeszwą odporną na przebicie – poślizgnięcia i upadki, skaleczenia i zakłucia, tężec;
- kask ochronny – uderzenie przez elementy budynku po pożarze lub katastrofie budowlanej;
- kamizelka ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazd na miejscu wypadku drogowego;
- okulary lub przyłbica ochronna – rozpryski płynów ustrojowych, formaldehyd przy sekcji;
- odzież ocieplana i przeciwdeszczowa – niska temperatura, opady i wiatr.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wejście na miejsce zdarzenia dopiero po zabezpieczeniu go przez policję lub straż pożarną i ocenie stanu konstrukcji – zawalenie, przygniecenie, potknięcia i upadki;
- pomiar stężenia tlenku węgla i przewietrzenie pomieszczeń przez służby przed wejściem prokuratora – tlenek węgla, gazy rozkładowe, siarkowodór;
- wentylacja mechaniczna z odciągami przy stole sekcyjnym – formaldehyd, gruźlica, gazy rozkładowe;
- oświetlenie przenośne na miejscu zdarzenia i zabezpieczenie terenu taśmą i oznakowaniem – potknięcia, upadki, potrącenie przez pojazd;
- pojemniki na odpady medyczne i ostre przedmioty – zakłucia, zakażenia krwiopochodne;
- kontrola wejść, przyciski alarmowe i ochrona budynku prokuratury – napaść, groźby;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe z monitorem o regulowanej wysokości i krzesłem z regulacją – obciążenie narządu wzroku, obciążenie statyczne.
Środki organizacyjne
- procedura udziału w oględzinach i sekcjach zwłok z podziałem ról z technikiem kryminalistyki i biegłym medykiem sądowym – kontakt z materiałem biologicznym, obciążenie psychiczne;
- przesłuchania osób agresywnych w obecności policji lub konwoju oraz w pomieszczeniach z ochroną – napaść, groźby;
- harmonogram dyżurów z czasem odpoczynku po nocnych wyjazdach – praca w porze nocnej, zmęczenie, wypadek drogowy;
- możliwość korzystania z kierowcy lub transportu policyjnego przy nocnych wyjazdach – wypadek drogowy, zmęczenie;
- wsparcie psychologiczne i rozmowy po szczególnie drastycznych zdarzeniach – stres pourazowy, wypalenie zawodowe;
- racjonalny przydział spraw i referatów – presja czasu, odpowiedzialność za decyzje;
- przerwy w pracy przy monitorze co najmniej 5 minut po każdej godzinie – obciążenie narządu wzroku i układu mięśniowo-szkieletowego;
- szczepienia ochronne zalecone przez lekarza medycyny pracy – WZW typu B, tężec.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla prokuratora.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, praca w zmiennych warunkach atmosferycznych przy oględzinach na otwartej przestrzeni;
- czynniki chemiczne – formaldehyd (przy obecności podczas sekcji zwłok), tlenek węgla i produkty spalania (sporadycznie, na miejscach zdarzeń);
- czynniki biologiczne – wirus zapalenia wątroby typu B i C, HIV, prątki gruźlicy – kontakt ze zwłokami, krwią i płynami ustrojowymi podczas oględzin i sekcji;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – oględziny miejsc zdarzeń i zwłok, praca w porze nocnej i dyżury całodobowe, kierowanie pojazdem służbowym, ryzyko agresji ze strony osób podejrzanych, praca o dużym obciążeniu psychicznym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).