Przygotowywacz mas ceramicznych – kod 818118 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Przygotowywacz mas ceramicznych wytwarza masy plastyczne, lejne i proszki prasowalnicze dla zakładów porcelany, fajansu, ceramiki sanitarnej, płytek i ceramiki budowlanej. Odważa kaolin, glinę, skaleń, piasek kwarcowy i dodatki, prowadzi mielenie w młynach kulowych, rozrabianie w mieszadłach, odwadnianie na filtroprasach, ugniatanie w prasach ślimakowych lub suszenie rozpyłowe i kontroluje gęstość, lepkość oraz wilgotność masy.
Przygotowywacz mas ceramicznych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodzie ceramik lub operator urządzeń przemysłu ceramicznego,
- znajomość surowców ceramicznych i receptur mas,
- umiejętność obsługi młynów, mieszadeł, filtropras i suszarni rozpyłowych,
- umiejętność wykonywania prostych pomiarów laboratoryjnych gęstości, lepkości i wilgotności,
- dobra kondycja fizyczna,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT – jeżeli pracownik obsługuje wózek jezdniowy, suwnicę lub wciągnik.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- operator młyna mas ceramicznych,
- operator mieszalni mas ceramicznych,
- operator filtropras w ceramice,
- masarz w zakładzie ceramicznym,
- operator przygotowania mas lejnych.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie radiologiczne klatki piersiowej i spirometria – przy narażeniu na pył krzemionki krystalicznej, w terminach ustalonych przez lekarza,
- badanie słuchu (audiometria) przy pracy w hałasie,
- ocena układu ruchu przy ręcznym przenoszeniu worków z surowcami.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi młynów kulowych, mieszadeł, filtropras i suszarni rozpyłowej,
- szkolenie z zagrożeń pyłem krzemionki krystalicznej,
- instruktaż bezpiecznej pracy przy zbiornikach i basenach z gęstwą,
- szkolenie UDT z obsługi urządzeń transportu bliskiego – jeżeli wymaga tego zakres obowiązków.
Środowisko pracy
Przygotowywacz pracuje w masowni zakładu ceramicznego – w hali z zasobnikami surowców, młynami kulowymi, mieszadłami, zbiornikami gęstwy, filtroprasami i suszarnią rozpyłową. Surowce dostarcza się luzem lub w workach po 25 kg, a przesypywanie i dozowanie powoduje zapylenie pyłem zawierającym krzemionkę krystaliczną. Młyny kulowe i prasy ślimakowe generują wysoki hałas, a przy filtroprasach i zbiornikach gęstwy posadzki są mokre i śliskie. Do kontroli zbiorników i mieszadeł wchodzi się na pomosty, a czyszczenie zbiorników bywa pracą w przestrzeni zamkniętej. Praca odbywa się w systemie zmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zasobniki, dozowniki i wagi surowców;
- młyny kulowe z wykładziną i mielnikami;
- mieszadła, przecieracze i zbiorniki gęstwy z pompami membranowymi;
- filtroprasy i prasy ślimakowe próżniowe;
- suszarnia rozpyłowa (atomizer) do proszków prasowalniczych;
- separatory magnetyczne i sita wibracyjne;
- areometr, wiskozymetr i wagosuszarka.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pył zawierający krzemionkę krystaliczną z piasku kwarcowego, skalenia i gliny,
- hałas młynów kulowych, pras ślimakowych i sit wibracyjnych,
- pochwycenie przez mieszadła, ślimaki i elementy napędów,
- zgniecenie przy otwieraniu i rozładunku filtropras,
- poślizgnięcie na mokrej posadzce,
- upadek z pomostów i wpadnięcie do zbiornika gęstwy,
- oparzenia przy suszarni rozpyłowej,
- porażenie prądem w wilgotnym otoczeniu.
Czynniki chemiczne:
- upłynniacze mas – szkło wodne i węglan sodu,
- dodatki organiczne do mas i proszków, w tym środki wiążące,
- gazy spalinowe z palnika suszarni rozpyłowej, w tym tlenek węgla.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne przenoszenie worków z surowcami,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- praca w wymuszonej pozycji przy czyszczeniu zbiorników i młynów,
- odpowiedzialność za jakość masy dla całego zakładu,
- praca w pojedynkę w oddalonej masowni.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku przygotowywacza mas ceramicznych.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska z filtrem P3 – pył zawierający krzemionkę krystaliczną;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice nitrylowe i gogle ochronne – szkło wodne, węglan sodu, dodatki organiczne;
- obuwie gumowe z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową, odzież wodoodporna – poślizgnięcie, mokre stanowiska;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracy nad otwartym zbiornikiem – wpadnięcie do zbiornika gęstwy, upadek z pomostów;
- rękawice i odzież chroniące przed ciepłem – oparzenia przy suszarni rozpyłowej.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- hermetyzacja punktów przesypu, odciągi miejscowe przy wagach i otwieraniu worków – pył zawierający krzemionkę krystaliczną;
- obudowy dźwiękochłonne młynów i pras ślimakowych – hałas;
- osłony blokowane mieszadeł, ślimaków i napędów z wyłącznikami awaryjnymi – pochwycenie;
- osłony i kurtyny bezpieczeństwa filtropras, automatyczne rozsuwanie płyt – zgniecenie;
- balustrady pomostów i kraty na włazach zbiorników – upadek z pomostów, wpadnięcie do zbiornika gęstwy;
- urządzenia do opróżniania worków, podnośniki i przenośniki surowców – ręczne przenoszenie worków;
- izolacja termiczna suszarni, czujniki płomienia i odprowadzenie spalin – oparzenia, tlenek węgla;
- wyłączniki różnicowoprądowe i urządzenia o podwyższonej szczelności – porażenie prądem.
Środki organizacyjne
- pomiary pyłu krzemionki i hałasu, sprzątanie na mokro lub odkurzaczami przemysłowymi – pył krzemionki, hałas;
- procedura LOTO i pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej przy czyszczeniu zbiorników i młynów – pochwycenie, wpadnięcie do zbiornika, wymuszona pozycja;
- bieżące usuwanie rozlanej gęstwy i odwodnienie posadzek – poślizgnięcie;
- karty charakterystyki upłynniaczy i dodatków – szkło wodne, węglan sodu, dodatki organiczne;
- system łączności lub nadzoru osoby pracującej w pojedynkę – praca w pojedynkę;
- normy dźwigania i rotacja zadań – ręczne przenoszenie worków;
- grafik zmian i współpraca z laboratorium przy recepturach – praca zmianowa, odpowiedzialność za jakość masy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla przygotowywacza mas ceramicznych.
- czynniki fizyczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną (frakcja respirabilna), hałas;
- czynniki chemiczne – szkło wodne (krzemiany sodu), węglan sodu, tlenek węgla (przy suszarni rozpyłowej);
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z ruchomymi elementami, praca na pomostach nad zbiornikami, praca w przestrzeni zamkniętej (czyszczenie zbiorników), ręczne przenoszenie ciężarów, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- wypalacz wyrobów ceramicznych,
- operator betoniarni,
- pracownik cementowni,
- operator suszarni,
- pracownik produkcji.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).