Technik ortopeda – kod 321403 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik ortopeda projektuje, wykonuje, dopasowuje i naprawia zaopatrzenie ortopedyczne: ortezy, protezy kończyn, gorsety, wkładki i obuwie ortopedyczne, a także prowadzi pomiary pacjentów i doradza w zakresie użytkowania wyrobów.
Technik ortopeda – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie zawodowe w zawodzie technik ortopeda lub kwalifikacja w zawodzie ortopeda;
- znajomość anatomii i biomechaniki oraz zasad zaopatrzenia ortopedycznego;
- umiejętność obróbki tworzyw sztucznych, metali, skóry i materiałów kompozytowych;
- umiejętność wykonywania pomiarów i odlewów gipsowych;
- prawo jazdy kat. B – przy dojazdach do pacjentów i placówek.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik zaopatrzenia ortopedycznego,
- ortotyk-protetyk,
- protetyk kończyn,
- technik protez i ortez,
- wykonawca zaopatrzenia ortopedycznego.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- badanie słuchu (hałas maszyn);
- badanie układu oddechowego i skóry (pył, żywice, kleje);
- badanie narządu ruchu i kręgosłupa;
- badanie okulistyczne (praca precyzyjna przy maszynach).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp;
- instruktaż stanowiskowy;
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata;
- szkolenie z obsługi szlifierek, pił, pieców i wiertarek;
- szkolenie z postępowania z żywicami, klejami i rozpuszczalnikami;
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy;
- szkolenia producentów komponentów protez i ortez.
Środowisko pracy
Technik ortopeda pracuje na przemian w pracowni, gdzie obrabia tworzywa, metal i skórę, oraz w gabinecie, gdzie bada pacjentów, bierze miary i dopasowuje wyroby. W pracowni towarzyszy mu hałas maszyn, pył z obróbki i opary klejów oraz żywic. W pozostałej części dnia obsługuje pacjentów, w tym osoby z niepełnosprawnością ruchową. Na stanowisku wykorzystuje się:
- szlifierki taśmowe i tarczowe oraz polerki;
- piły taśmowe i wiertarki stołowe;
- piece do termoformowania tworzyw i suszarki;
- prasy i próżniowe urządzenia do formowania;
- gips, bandaże gipsowe i sprzęt do odlewów;
- żywice laminacyjne, kleje, rozpuszczalniki i lakiery;
- narzędzia ręczne do obróbki skóry i metalu;
- maszyny do szycia obuwia i skór.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenie lub amputacja palca na maszynie;
- pochwycenie odzieży lub włosów przez wirujące elementy;
- oparzenie na piecu do termoformowania i gorącej formie;
- urazy oczu odpryskami przy szlifowaniu;
- pył z obróbki tworzyw, drewna i metalu;
- hałas szlifierek i pił;
- drgania przenoszone na ręce przy szlifowaniu;
- porażenie prądem przy maszynach i urządzeniach;
- pożar od iskier i par rozpuszczalników.
Czynniki chemiczne:
- żywice poliestrowe, epoksydowe i akrylowe oraz utwardzacze – podrażnienie skóry, oczu i dróg oddechowych;
- kleje i rozpuszczalniki organiczne;
- pył gipsu i tworzyw;
- środki dezynfekcyjne.
Czynniki biologiczne:
- kontakt ze skórą, wydzielinami i ranami pacjentów – zakażenia bakteryjne i grzybicze;
- zakażenia drogą kropelkową od pacjentów.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała i długie stanie przy maszynach;
- dźwiganie elementów protez i materiałów;
- obciążenie wzroku przy precyzyjnych pracach;
- stres związany z odpowiedzialnością za dopasowanie wyrobu i kontakt z pacjentami z niepełnosprawnością.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika ortopedy.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne lub osłona twarzy – odpryski przy szlifowaniu, rozpryski żywic i rozpuszczalników;
- półmaska z filtrem przeciwpyłowym i organicznym – pył, żywice, kleje i rozpuszczalniki, pył gipsu i tworzyw;
- rękawice nitrylowe lub chemoodporne – żywice, kleje, rozpuszczalniki, środki dezynfekcyjne, kontakt ze skórą pacjentów;
- rękawice odporne na wysoką temperaturę – oparzenie przy termoformowaniu;
- ochronniki słuchu – hałas szlifierek i pił;
- fartuch ochronny, odzież przylegająca i nakrycie głowy przy pracy na maszynach – pochwycenie przez wirujące elementy;
- rękawice antywibracyjne – drgania przenoszone na ręce;
- obuwie ochronne – uderzenie stopy, upuszczenie elementów, pożar.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony tarcz, pił i wałków oraz wyłączniki awaryjne – skaleczenie lub amputacja, pochwycenie przez wirujące elementy;
- odciągi miejscowe pyłu przy szlifierkach i stołach roboczych – pył, pył gipsu i tworzyw, urazy oczu;
- wentylacja wyciągowa i szafy na rozpuszczalniki – żywice, kleje i rozpuszczalniki;
- piece z termostatem, osłonami i uchwytami do form – oparzenie;
- kabiny i obudowy dźwiękochłonne maszyn – hałas;
- narzędzia z amortyzacją drgań i uchwytami antywibracyjnymi – drgania;
- instalacja elektryczna z wyłącznikami różnicowoprądowymi i okresowe przeglądy – porażenie prądem;
- gaśnice, szafy na materiały łatwopalne i brak źródeł zapłonu – pożar od iskier i par;
- stoły i stanowiska o regulowanej wysokości, podnośniki i wózki – wymuszona pozycja, dźwiganie;
- oświetlenie miejscowe stanowisk pracy precyzyjnej – obciążenie wzroku;
- sterylizacja i dezynfekcja powierzchni oraz narzędzi w gabinecie – zakażenia bakteryjne i grzybicze, zakażenia drogą kropelkową.
Środki organizacyjne
- instrukcje obsługi maszyn i zasady bezpiecznego przecinania – skaleczenie lub amputacja, pochwycenie;
- zakaz noszenia luźnej odzieży i biżuterii przy maszynach – pochwycenie przez wirujące elementy;
- instrukcje i karty charakterystyki żywic, klejów i rozpuszczalników – żywice, kleje i rozpuszczalniki, pożar;
- limity czasu pracy przy szlifowaniu i rotacja zadań – hałas, drgania, pył;
- przenoszenie elementów we dwie osoby i z użyciem wózków – dźwiganie;
- przerwy w pracy i ćwiczenia rozciągające – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- procedury higieny, szczepienia ochronne i dezynfekcja rąk po kontakcie z pacjentami – zakażenia, środki dezynfekcyjne;
- przeglądy maszyn i urządzeń elektrycznych – porażenie prądem, oparzenie;
- szkolenia z komunikacji z pacjentami i dokumentowanie dopasowania wyrobu – stres, odpowiedzialność za dopasowanie wyrobu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika ortopedy.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne, pył z obróbki, wysoka temperatura (piece);
- czynniki chemiczne – żywice poliestrowe i epoksydowe, kleje, rozpuszczalniki, pył gipsu i tworzyw, środki dezynfekcyjne;
- czynniki biologiczne – bakterie i grzyby ze skóry i ran pacjentów, zakażenia kropelkowe;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z elementami wirującymi, praca w pozycji wymuszonej, praca przy urządzeniach elektrycznych, obciążenie wzroku.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).