Technik elektroautomatyki okrętowej – kod 315106 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik elektroautomatyki okrętowej obsługuje i utrzymuje w sprawności instalacje elektryczne i układy automatyki na statku – prądnice, rozdzielnice główne, napędy elektryczne, systemy sterowania maszyną, układy alarmowe, oświetlenie i łączność wewnętrzną. Prowadzi pomiary i przeglądy, lokalizuje usterki w siłowni i na pokładzie, naprawia silniki elektryczne oraz nadzoruje układy sterowania wind, sterów strumieniowych i urządzeń pokładowych.
Technik elektroautomatyki okrętowej – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie elektrycznym lub w zakresie automatyki okrętowej,
- świadectwo kwalifikacyjne w zakresie eksploatacji urządzeń i instalacji elektrycznych grupy G1,
- dokumenty kwalifikacyjne i przeszkolenia wymagane od członków załóg statków morskich oraz świadectwo zdrowia marynarza,
- znajomość schematów instalacji okrętowych i układów automatyki siłowni,
- brak przeciwwskazań do pracy na statku, w tym do pracy w porze nocnej i w ograniczonej przestrzeni,
- umiejętność pracy w zespole wielonarodowej załogi i znajomość języka angielskiego technicznego.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- elektroautomatyk okrętowy,
- oficer elektroautomatyki,
- elektryk statkowy,
- technik automatyki siłowni okrętowej,
- elektromechanik statku.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania lekarskie marynarzy wykonywane przez uprawnionego lekarza, z oceną wzroku i słuchu,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy pracach na masztach i w szybach oraz ocena zdolności do pracy w przestrzeniach zamkniętych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- przeszkolenia bezpieczeństwa wymagane od członków załóg, w tym indywidualne techniki ratunkowe i ochrona przeciwpożarowa,
- instruktaż prac przy instalacjach elektrycznych statku, w tym procedury wyłączeń i zabezpieczania rozdzielnic,
- szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – zbiorniki, koferdamy, szyby i tunele wału,
- szkolenie z pierwszej pomocy na statku, w tym przy porażeniu prądem i oparzeniach.
Środowisko pracy
Miejscem pracy jest statek – siłownia z silnikiem głównym i prądnicami, centrala manewrowo-kontrolna, rozdzielnia główna, pokład i nadbudówka. W siłowni panuje wysoka temperatura, hałas przekraczający poziom dopuszczalny i stałe drgania kadłuba, a przejścia są ciasne, z kratami podestowymi i stromymi drabinami. Prace wykonuje się przy przechyłach i kołysaniu, na zaolejonych powierzchniach, w tunelu wału i wewnątrz zbiorników. Instalacja pracuje pod napięciem, a część napraw prowadzi się w ruchu, bo statek nie może utracić zasilania. Kontrakt trwa kilka miesięcy bez zejścia na stały brzeg, z wachtami, alarmami i pracą w porze nocnej. Na stanowisku wykorzystuje się:
- rozdzielnice główne i awaryjne, prądnice i transformatory statkowe;
- falowniki, sterowniki PLC i panele automatyki siłowni;
- mierniki rezystancji izolacji, analizatory sieci i kamera termowizyjna;
- silniki elektryczne napędów pomp, wentylatorów i wind pokładowych;
- narzędzia elektromonterskie izolowane, lutownice i zaciskarki;
- sprzęt ratunkowy, aparaty oddechowe i wyposażenie przeciwpożarowe statku.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- porażenie prądem i łuk elektryczny w rozdzielnicach głównych, przy prądnicach i w instalacjach pod napięciem,
- hałas siłowni przekraczający wartości dopuszczalne oraz drgania ogólne kadłuba i maszyn,
- wysoka temperatura i wilgotność w siłowni, zwłaszcza w strefach tropikalnych,
- upadek na drabinach, podestach i w przejściach podczas przechyłów i złej pogody,
- upadek z masztu, szybu i konstrukcji pokładowych przy pracach na urządzeniach,
- pochwycenie przez wały i sprzęgła oraz oparzenia od gorących rurociągów i turbosprężarek,
- pożar w siłowni i w pomieszczeniach technicznych, przy ograniczonych drogach ewakuacji.
Czynniki chemiczne:
- paliwa ciężkie, oleje smarowe i mgła olejowa w siłowni,
- gazy palne i atmosfera uboga w tlen w zbiornikach, koferdamach i pompowniach,
- spaliny silników okrętowych i tlenek węgla w pomieszczeniach technicznych,
- chemikalia pokładowe – inhibitory wody kotłowej, rozpuszczalniki i elektrolit akumulatorów.
Czynniki psychofizyczne:
- wielomiesięczny kontrakt, rozłąka z rodziną i izolacja od stałego brzegu,
- praca w systemie wachtowym, alarmy i naprawy w porze nocnej,
- odpowiedzialność za ciągłość zasilania i działanie automatyki bezpieczeństwa,
- stres przy awariach zasilania, blackoucie i podczas manewrów portowych,
- praca w pojedynkę w tunelu wału, szybach i pomieszczeniach technicznych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika elektroautomatyki okrętowej.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice elektroizolacyjne, narzędzia izolowane, hełm z osłoną i odzież o odpowiedniej klasie ochrony przed łukiem – prąd elektryczny i łuk;
- ochronniki słuchu w siłowni i rękawice antywibracyjne – hałas i drgania;
- odzież przewiewna, obuwie antypoślizgowe z podnoskiem i rękawice termoochronne – gorący mikroklimat siłowni, pochwycenie i oparzenie w siłowni, upadek i uraz przy kołysaniu statku;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy pracach na maszcie i w szybie – upadek z wysokości;
- mierniki wielogazowe, aparat izolujący i szelki z liną ratowniczą przy wejściu do zbiornika – gazy w zbiornikach i koferdamach, spaliny i tlenek węgla;
- rękawice chemoodporne, gogle i fartuch przy pracy z paliwami, olejami i elektrolitem – paliwa i oleje okrętowe, chemikalia pokładowe.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- wyłączenie, zablokowanie i sprawdzenie braku napięcia przed pracą oraz oznakowanie rozdzielnic – prąd elektryczny i łuk, odpowiedzialność za zasilanie statku;
- obudowy dźwiękochłonne maszyn, kabina centrali kontrolnej i amortyzowane posadowienie urządzeń – hałas i drgania;
- wentylacja siłowni i pomieszczeń technicznych oraz izolacja gorących rurociągów – gorący mikroklimat siłowni, spaliny i tlenek węgla, pochwycenie i oparzenie w siłowni;
- poręcze, uchwyty, kraty antypoślizgowe i mocowanie narzędzi przy kołysaniu – upadek i uraz przy kołysaniu statku;
- stałe drabiny z koszami, punkty zakotwienia i podesty na konstrukcjach pokładowych – upadek z wysokości;
- instalacje gaśnicze siłowni, detekcja dymu, drogi ewakuacji i aparaty oddechowe – pożar na statku, paliwa i oleje okrętowe;
- zasilanie awaryjne, zabezpieczenia i układy automatycznego załączania rezerwy – prąd elektryczny i łuk, stres w sytuacjach awaryjnych.
Środki organizacyjne
- procedura prac przy instalacjach elektrycznych z poleceniem i nadzorem oraz zakaz prac pod napięciem bez uzasadnienia – prąd elektryczny i łuk;
- pozwolenie na wejście do przestrzeni zamkniętej z pomiarem atmosfery i asekuracją na zewnątrz – gazy w zbiornikach i koferdamach, praca w pojedynkę w przestrzeniach technicznych;
- plan wacht z ograniczeniem godzin pracy i zapewnieniem wymaganego odpoczynku – wachty i praca w porze nocnej, długi kontrakt i izolacja;
- ćwiczenia pożarowe i ewakuacyjne na statku oraz alarmy próbne – pożar na statku, stres w sytuacjach awaryjnych;
- ograniczanie czasu pracy w siłowni, przerwy i napoje w strefie gorącej – gorący mikroklimat siłowni, hałas i drgania;
- system zgłaszania wejścia do pomieszczeń technicznych i łączność radiowa z wachtą – praca w pojedynkę w przestrzeniach technicznych, upadek i uraz przy kołysaniu statku;
- dostęp do łączności z rodziną, warunki socjalne na statku i kontakt z armatorem w sprawach załogowych – długi kontrakt i izolacja, chemikalia pokładowe, upadek z wysokości.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika elektroautomatyki okrętowej.
- czynniki fizyczne – hałas przekraczający wartości dopuszczalne, drgania ogólne i miejscowe, gorący i wilgotny mikroklimat siłowni, praca przy urządzeniach elektrycznych pod napięciem, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami;
- czynniki chemiczne – paliwa ciężkie i oleje smarowe, mgła olejowa, spaliny silników okrętowych i tlenek węgla, elektrolit akumulatorowy, rozpuszczalniki i inhibitory wody kotłowej;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na statku morskim, praca w przestrzeniach zamkniętych w atmosferze ubogiej w tlen, praca na wysokości powyżej 3 m, praca w systemie wachtowym i w porze nocnej, praca w pojedynkę, wielomiesięczna rozłąka i obciążenie psychiczne.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).