Seksuolog – kod 221262 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Lekarz – specjalista seksuologii”. Seksuolog diagnozuje i leczy zaburzenia funkcji seksualnych, zaburzenia identyfikacji płciowej i preferencji seksualnych, prowadzi farmakoterapię i terapię par oraz konsultuje pacjentów kierowanych przez innych specjalistów. Przyjmuje w poradni lub gabinecie prywatnym, a jako biegły sądowy wydaje opinie w sprawach karnych i rodzinnych.
Seksuolog – wymagania w stosunku do pracownika
- prawo wykonywania zawodu lekarza,
- tytuł specjalisty w dziedzinie seksuologii lub odbywanie szkolenia specjalizacyjnego,
- znajomość przepisów o prawach pacjenta, dokumentacji medycznej i tajemnicy lekarskiej,
- umiejętność prowadzenia wywiadu w tematach intymnych i budowania zaufania pacjenta,
- przygotowanie psychoterapeutyczne – przy prowadzeniu terapii indywidualnej i par,
- wpis na listę biegłych sądowych – tylko gdy lekarz wydaje opinie dla sądów i prokuratury.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- lekarz seksuolog,
- specjalista seksuologii,
- seksuolog kliniczny,
- seksuolog-psychoterapeuta,
- biegły sądowy z zakresu seksuologii.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z oceną narządu wzroku,
- szczepienie przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B oraz kontrola poziomu przeciwciał anty-HBs,
- badanie okulistyczne przy pracy przy monitorze ekranowym, z okularami korygującymi, jeśli lekarz medycyny pracy uzna je za potrzebne,
- ocena zdolności do pracy w warunkach dużego obciążenia psychicznego, według wskazań lekarza medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp (instruktaż ogólny i stanowiskowy),
- szkolenie okresowe bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji zawodowej na krew i materiał potencjalnie zakaźny,
- szkolenie z postępowania wobec pacjenta agresywnego i deeskalacji konfliktów,
- szkolenie z ochrony danych osobowych i dokumentacji medycznej,
- szkolenie z pierwszej pomocy i resuscytacji krążeniowo-oddechowej,
- udział w superwizji i doskonaleniu zawodowym lekarzy, zgodnie z obowiązkiem ustawowym.
Środowisko pracy
Seksuolog pracuje w gabinecie poradni seksuologicznej, szpitala lub praktyki prywatnej, prowadząc kilkunastominutowe konsultacje i dłuższe sesje terapeutyczne z pacjentami i parami. Większość pracy to rozmowa, wywiad i dokumentacja przy komputerze, a badanie przedmiotowe, w tym badanie narządów płciowych, wykonuje tylko w niezbędnym zakresie. Zleca badania hormonalne i obrazowe oraz prowadzi farmakoterapię, a jako biegły bada osoby podejrzane lub skazane za przestępstwa seksualne, także w aresztach i zakładach karnych. Praca wymaga stałego skupienia i odporności na trudne treści – przemoc, uzależnienia, zaburzenia preferencji. Na stanowisku wykorzystuje się:
- komputer z systemem dokumentacji medycznej i e-recept;
- kozetka i zestaw do badania przedmiotowego;
- rękawice jednorazowe, środki dezynfekcyjne do rąk i powierzchni;
- kwestionariusze i testy psychometryczne;
- przycisk przywoławczy lub telefon do wezwania pomocy;
- pojemniki na odpady medyczne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- praca przy monitorze ekranowym przez znaczną część dnia,
- wymuszona pozycja siedząca podczas wielogodzinnych konsultacji,
- obciążenie narządu głosu przy długich rozmowach terapeutycznych,
- poślizgnięcie i potknięcie w gabinecie i ciągach komunikacyjnych.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne do rąk i powierzchni na bazie alkoholi i czwartorzędowych soli amoniowych,
- lateks i składniki rękawic jednorazowych mogące wywołać alergię skórną.
Czynniki biologiczne:
- możliwy kontakt z krwią i wydzielinami podczas badania przedmiotowego – wirusy HBV, HCV i HIV,
- kontakt z czynnikami zakażeń przenoszonych drogą płciową, np. Chlamydia trachomatis, Treponema pallidum i wirus HPV,
- zakażenia przenoszone drogą kropelkową od pacjentów, np. grypa i COVID-19.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie emocjonalne wysłuchiwaniem relacji o przemocy seksualnej i traumie,
- agresja słowna i fizyczna pacjentów, w tym przy badaniu sprawców przestępstw seksualnych,
- odpowiedzialność za opinie sądowe i decyzje terapeutyczne,
- ryzyko wypalenia zawodowego i wtórnej traumatyzacji,
- presja czasu przy dużej liczbie pacjentów i długich kolejkach,
- ryzyko fałszywych oskarżeń o nadużycie w trakcie badania.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku seksuologa.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice jednorazowe nitrylowe bezlateksowe – krew i wydzieliny, HBV, HCV, HIV, zakażenia przenoszone drogą płciową, alergia na lateks;
- maseczka chirurgiczna lub FFP2 w okresie zwiększonej zachorowalności – grypa, COVID-19;
- okulary korygujące do pracy przy monitorze (jeżeli zaleci lekarz) – praca przy monitorze ekranowym;
- krem ochronny i regenerujący do rąk – środki dezynfekcyjne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko komputerowe i wygodne fotele w gabinecie – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca;
- przycisk przywoławczy i układ gabinetu z wolnym dostępem do drzwi – agresja pacjentów;
- dozowniki do dezynfekcji rąk, umywalka i pojemniki na odpady medyczne w gabinecie – krew i wydzieliny, zakażenia przenoszone drogą płciową;
- wentylacja i regularne wietrzenie gabinetu – grypa, COVID-19;
- nawilżanie powietrza w gabinecie – obciążenie narządu głosu;
- niezastawione przejścia i antypoślizgowe wykładziny – poślizgnięcie i potknięcie.
Środki organizacyjne
- procedura postępowania po ekspozycji zawodowej i profilaktyka poekspozycyjna – HBV, HCV, HIV;
- badanie przedmiotowe w obecności osoby trzeciej i za świadomą zgodą pacjenta – ryzyko fałszywych oskarżeń;
- badania biegłego w aresztach i zakładach karnych w obecności funkcjonariusza – agresja pacjentów;
- superwizja i konsultacje koleżeńskie – obciążenie emocjonalne, wtórna traumatyzacja, odpowiedzialność za opinie;
- limit pacjentów dziennie i przerwy między wizytami – presja czasu, wypalenie zawodowe, obciążenie narządu głosu;
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana pozycji – praca przy monitorze, wymuszona pozycja siedząca;
- stosowanie środków dezynfekcyjnych zgodnie z kartami charakterystyki – środki dezynfekcyjne, alergia skórna.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla seksuologa.
- czynniki fizyczne – praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, wymuszona pozycja siedząca, obciążenie narządu głosu;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne (alkohole, czwartorzędowe sole amoniowe), lateks;
- czynniki biologiczne – wirusy HBV, HCV, HIV, czynniki zakażeń przenoszonych drogą płciową (Chlamydia trachomatis, Treponema pallidum, HPV), wirusy grypy i SARS-CoV-2;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – duże obciążenie psychiczne, kontakt z pacjentami agresywnymi, w tym sprawcami przestępstw, praca biegłego w zakładach karnych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).