Zabawkarz – kod 731904 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Zabawkarz projektuje i wykonuje zabawki z drewna, sklejki, tkanin, filcu, pluszu i tworzyw sztucznych – od klocków, układanek i kolejek po pacynki, lalki i maskotki. Przycina i szlifuje elementy, łączy je klejem i kołkami, maluje farbami bezpiecznymi dla dzieci, szyje i wypycha maskotki oraz sprawdza gotowe wyroby pod kątem drobnych, odpadających części.
Zabawkarz – wymagania w stosunku do pracownika
- przygotowanie zawodowe w zakresie stolarstwa, krawiectwa lub rękodzieła artystycznego albo przyuczenie w zakładzie,
- umiejętność czytania rysunków i szablonów oraz posługiwania się narzędziami ręcznymi i elektronarzędziami,
- znajomość zasad bezpieczeństwa zabawek, w tym wymagań dotyczących drobnych elementów, ostrych krawędzi i farb (oznakowanie CE),
- sprawność manualna, dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa i wyczucie estetyki,
- brak przeciwwskazań zdrowotnych do pracy w pyle drewna i przy klejach oraz lakierach,
- dokładność i cierpliwość przy pracy seryjnej i jednostkowej.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- wytwórca zabawek,
- producent zabawek drewnianych,
- rękodzielnik zabawek,
- pracownik produkcji zabawek,
- zabawkarz-rzemieślnik.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie układu oddechowego i spirometria przy narażeniu na pył drewna,
- badanie narządu wzroku przy pracy precyzyjnej i malowaniu drobnych elementów,
- badanie słuchu przy pracy przy pilarkach i szlifierkach.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi pilarki taśmowej, wiertarki stołowej, szlifierki tarczowej i taśmowej,
- zapoznanie z kartami charakterystyki klejów, farb, lakierów i rozpuszczalników,
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa zabawek i kontroli jakości wyrobów dla dzieci,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy i ochrony przeciwpożarowej.
Środowisko pracy
Zabawkarz pracuje w niewielkiej pracowni rzemieślniczej lub w zakładzie produkującym zabawki seryjnie. Część stanowisk to strefa obróbki drewna z pilarką, wiertarką i szlifierkami, część to malarnia z kabiną lub stołem z wyciągiem, a część to stoły do krojenia i szycia maskotek. Pracuje głównie na stojąco lub przy stole, wykonując drobne, powtarzalne czynności rękami. W pomieszczeniu występuje pył drewna, opary klejów i lakierów, a przy maszynach – hałas. Gotowe wyroby pakuje i przenosi w kartonach do magazynu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pilarka taśmowa, wyrzynarka, wiertarka stołowa i frezarka górnowrzecionowa;
- szlifierki taśmowe, oscylacyjne i bębnowe oraz papiery ścierne;
- kleje wikolowe, poliuretanowe i na gorąco z pistoletem do kleju;
- farby wodne, lakiery akrylowe i bejce, pędzle oraz aerograf;
- maszyna do szycia, nożyce, wypełnienie z włókna poliestrowego;
- narzędzia ręczne: dłuta, pilniki, ściski stolarskie, nóż do tapet.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenie lub amputacja palców przez piłę taśmową, wyrzynarkę i frezarkę,
- skaleczenia narzędziami ręcznymi, nożem i igłą maszyny do szycia,
- oparzenia klejem na gorąco i gorącą dyszą pistoletu,
- hałas generowany przez pilarki, frezarki i szlifierki,
- drgania mechaniczne przenoszone na ręce przy szlifowaniu ręcznymi elektronarzędziami,
- pył drewna wnikający do oczu i dróg oddechowych,
- porażenie prądem elektrycznym od uszkodzonych elektronarzędzi,
- pożar pyłu drewna i oparów rozpuszczalników.
Czynniki chemiczne:
- pył drewna twardego (buk, dąb) przy obróbce i szlifowaniu,
- lotne związki organiczne z lakierów, bejc i rozpuszczalników, m.in. octan butylu i alkohole,
- opary z kleju poliuretanowego zawierającego izocyjaniany,
- aerozol farby przy malowaniu aerografem.
Czynniki psychofizyczne:
- monotypia i powtarzalne ruchy rąk przy szlifowaniu, malowaniu i szyciu,
- wymuszona pozycja ciała pochylonego nad stołem,
- obciążenie narządu wzroku przy precyzyjnym malowaniu drobnych detali,
- przemieszczanie kartonów z wyrobami i surowcem,
- presja terminów przy zamówieniach sezonowych, zwłaszcza przed świętami.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku zabawkarza.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne lub osłona twarzy – pył drewna wnikający do oczu, aerozol farby;
- ochronniki słuchu – hałas;
- półmaska filtrująca FFP2 przy szlifowaniu – pył drewna twardego, pył drewna w drogach oddechowych;
- półmaska z pochłaniaczem par organicznych typu A przy malowaniu aerografem i pracy z klejem poliuretanowym – lotne związki organiczne, opary izocyjanianów, aerozol farby;
- rękawice nitrylowe przy klejeniu i malowaniu oraz rękawice antywibracyjne przy długim szlifowaniu – lotne związki organiczne, drgania mechaniczne, oparzenia klejem na gorąco;
- naparstek i rękawica antyprzecięciowa przy krojeniu i szyciu – skaleczenia narzędziami ręcznymi, nożem i igłą.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony pił, popychacze, kliny rozszczepiające i wyłączniki awaryjne na maszynach – skaleczenie lub amputacja palców;
- miejscowe odciągi pyłu podłączone do pilarek i szlifierek oraz odkurzacz przemysłowy – pył drewna twardego, pył drewna wnikający do oczu, pożar pyłu;
- kabina lub stół malarski z wyciągiem i wentylacja ogólna pracowni – lotne związki organiczne, opary izocyjanianów, aerozol farby;
- przeglądy elektronarzędzi i instalacji z wyłącznikami różnicowoprądowymi – porażenie prądem elektrycznym;
- podstawka pod pistolet do kleju i stanowisko klejenia z dala od materiałów łatwopalnych – oparzenia klejem na gorąco, pożar;
- gaśnice, metalowe pojemniki na zabrudzone czyściwo i składowanie farb w szafie wentylowanej – pożar pyłu drewna i oparów rozpuszczalników;
- dobre oświetlenie miejscowe i stoły z regulacją wysokości – obciążenie narządu wzroku, wymuszona pozycja ciała.
Środki organizacyjne
- dopuszczenie do maszyn tylko po instruktażu i zakaz pracy w luźnej odzieży – skaleczenie lub amputacja palców;
- rotacja czynności i krótkie przerwy co godzinę pracy precyzyjnej – monotypia, wymuszona pozycja ciała, obciążenie narządu wzroku;
- ograniczenie czasu szlifowania ręcznego i badania słuchu – drgania mechaniczne, hałas;
- karty charakterystyki dostępne przy stanowisku i stosowanie farb oraz lakierów przeznaczonych do zabawek – lotne związki organiczne, aerozol farby, opary izocyjanianów;
- wózek do transportu kartonów i limit masy przenoszonych ładunków – przemieszczanie kartonów;
- planowanie produkcji sezonowej z wyprzedzeniem – presja terminów;
- codzienne sprzątanie pyłu metodą odkurzania, bez zamiatania na sucho – pył drewna, pożar pyłu.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla zabawkarza.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, pył drewna;
- czynniki chemiczne – pył drewna twardego, lotne związki organiczne z lakierów i rozpuszczalników, izocyjaniany;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn do obróbki drewna z ruchomymi narzędziami tnącymi, praca w pozycji wymuszonej, monotypia, praca wymagająca precyzji wzrokowej.
Podobne stanowiska
- tokarz w drewnie,
- stolarz,
- lakiernik wyrobów drewnianych,
- szwaczka,
- operator maszyn do obróbki drewna.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).