Inżynier sieci wodociągowych i kanalizacyjnych

Inżynier sieci wodociągowych i kanalizacyjnych – kod 214306 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Inżynier inżynierii środowiska – systemy wodociągowe i kanalizacyjne”. Inżynier sieci wodociągowych i kanalizacyjnych projektuje, buduje i eksploatuje zewnętrzne sieci wodociągowe, kanalizację sanitarną i deszczową, przepompownie ścieków oraz przyłącza. Nadzoruje roboty w wykopach i metodami bezwykopowymi, prowadzi inspekcje kanałów, usuwanie awarii i płukanie sieci, współpracuje z dyspozytornią przedsiębiorstwa wodociągowego.

Inżynier sieci wodociągowych i kanalizacyjnych – wymagania w stosunku do pracownika

• wykształcenie wyższe na kierunku inżynieria środowiska lub budownictwo,
• uprawnienia budowlane w specjalności instalacyjnej w zakresie sieci wodociągowych i kanalizacyjnych – przy projektowaniu i kierowaniu robotami,
• przynależność do okręgowej izby inżynierów budownictwa – przy pełnieniu samodzielnych funkcji technicznych,
• świadectwo kwalifikacyjne G1 w zakresie dozoru (D) – przy nadzorze nad eksploatacją przepompowni i urządzeń elektrycznych sieci,
• znajomość technologii budowy sieci, w tym metod bezwykopowych (przewierty, renowacja rękawem),
• prawo jazdy kategorii B,
• umiejętność pracy w terenie i gotowość do udziału w usuwaniu awarii poza godzinami pracy.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

• inżynier sieci wod-kan,
• kierownik robót sieciowych wodno-kanalizacyjnych,
• projektant sieci wodociągowych i kanalizacyjnych,
• inżynier eksploatacji sieci wodociągowej,
• specjalista ds. eksploatacji sieci kanalizacyjnej.

Badania

• wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie medycyny pracy,
• badania do pracy w przestrzeniach zamkniętych i w aparatach oddechowych – według wskazań lekarza medycyny pracy,
• badanie okulistyczne – przy pracy z monitorem ekranowym,
• badania kierowcy samochodu służbowego – według skierowania pracodawcy.

Szkolenia bhp i inne

• szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i stanowiskowy,
• szkolenie okresowe bhp dla pracowników inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
• szkolenie z bezpiecznego wchodzenia do kanałów i studzienek, z użyciem detektorów gazów i sprzętu ratunkowego,
• szkolenie z oznakowania robót w pasie drogowym,
• instruktaż z planu bezpieczeństwa i ochrony zdrowia na budowie (plan BIOZ),
• szkolenie z pierwszej pomocy.

Środowisko pracy

Praca przebiega głównie w terenie – w pasie drogowym, na terenach zielonych i przy obiektach sieciowych. Inżynier nadzoruje wykopy liniowe, często głębokie i w gruncie nawodnionym, odwodnienia igłofiltrami, przewierty sterowane oraz układanie rur z PE, PVC i żeliwa sferoidalnego. Schodzi do komór zasuw, studni kanalizacyjnych i przepompowni, gdzie gromadzą się siarkowodór i metan. Pracuje w zmiennych warunkach atmosferycznych, często przy ruchu pojazdów, a przy awariach także nocą. Część dnia spędza w biurze nad dokumentacją i systemem GIS sieci. Na stanowisku wykorzystuje się:

• koparki, zagęszczarki i pompy odwadniające na budowie sieci;
• obudowy wykopów, drabiny i trójnogi ratownicze ze szelkami;
• wieloczujnikowe detektory gazów;
• kamery inspekcyjne CCTV do kanałów;
• samochód do płukania kanałów (wuko) i korelatory do lokalizacji wycieków;
• komputer z systemem GIS i oprogramowaniem do modelowania sieci.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

• zasypanie w wykopie lub osunięcie ścian wykopu,
• upadek do wykopu, studni lub komory,
• potrącenie przez pojazd podczas robót w pasie drogowym,
• uderzenie przez elementy maszyn budowlanych i podnoszone rury,
• uderzenie strumieniem wody lub wyrzut przy awarii przewodu ciśnieniowego,
• porażenie prądem w przepompowniach i przy pompach odwadniających,
• hałas i drgania maszyn budowlanych,
• mikroklimat zimny i praca na otwartej przestrzeni.

Czynniki chemiczne:

• siarkowodór w kanałach i przepompowniach ścieków,
• metan i niedobór tlenu w studzienkach i komorach,
• spaliny silników maszyn i agregatów,
• podchloryn sodu i chlor stosowane do dezynfekcji sieci wodociągowej.

Czynniki biologiczne:

• bakterie, wirusy i pasożyty obecne w ściekach (w tym wirus zapalenia wątroby typu A, pałeczki Escherichia coli),
• pałeczki Leptospira przenoszone przez gryzonie w kanałach.

Czynniki psychofizyczne:

• odpowiedzialność za ciągłość dostaw wody i bezpieczeństwo ekipy,
• praca pod presją czasu przy usuwaniu awarii,
• praca w porze nocnej i w dyżurach,
• konflikty z mieszkańcami i użytkownikami dróg,
• prowadzenie samochodu w ruchu miejskim.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inżyniera sieci wodociągowych i kanalizacyjnych.

Środki ochrony indywidualnej

• hełm ochronny i obuwie ochronne z podnoskiem – zasypanie, uderzenie elementami maszyn i rur, upadek do wykopu;
• odzież ostrzegawcza o wysokiej widzialności – potrącenie przez pojazd;
• odzież ochronna przeciwdeszczowa i ocieplana – mikroklimat zimny;
• rękawice nitrylowe i odzież nieprzemakalna – kontakt ze ściekami, podchloryn sodu;
• osobisty detektor gazów (H2S, CH4, CO, O2) – siarkowodór, metan, niedobór tlenu, spaliny;
• szelki bezpieczeństwa z linką do trójnoga ratowniczego – upadek do studni i komory;
• ochronniki słuchu i okulary ochronne – hałas, wyrzut wody i zanieczyszczeń.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

• obudowy wykopów i zachowanie bezpiecznych nachyleń skarp – zasypanie, osunięcie ścian;
• barierki i pomosty nad wykopami – upadek do wykopu;
• oznakowanie i zabezpieczenie robót w pasie drogowym zgodnie z projektem organizacji ruchu – potrącenie przez pojazd;
• przewietrzanie kanałów wentylatorami przed wejściem – siarkowodór, metan, niedobór tlenu;
• wyłączenie i zabezpieczenie pomp oraz zasilania przed pracami w przepompowni – porażenie prądem;
• zamknięcie i opróżnienie odcinka sieci przed naprawą – wyrzut wody przy awarii;
• maszyny z niskim poziomem hałasu i drgań, spaliny odprowadzane poza wykop – hałas, drgania, spaliny.

Środki organizacyjne

• pisemne zezwolenie na wejście do kanału i asekuracja co najmniej dwóch osób na powierzchni – przestrzenie zamknięte, gazy kanałowe;
• zakaz przebywania w zasięgu pracy koparki i podczas opuszczania rur – uderzenie elementami maszyn;
• szczepienia zalecane (WZW A, WZW B, tężec) i zasady higieny po kontakcie ze ściekami – czynniki biologiczne, Leptospira;
• procedura dezynfekcji sieci i obsługi chloratorów – podchloryn sodu, chlor;
• harmonogram dyżurów z odpoczynkiem po akcjach nocnych – praca nocna, presja czasu;
• przerwy na ogrzanie się i ograniczanie pracy w skrajnych warunkach – mikroklimat zimny;
• komunikacja z mieszkańcami przez dział obsługi klienta – konflikty z użytkownikami;
• planowanie tras i czasu dojazdów – prowadzenie samochodu.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inżyniera sieci wodociągowych i kanalizacyjnych.

• czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, mikroklimat zimny, praca w wykopach, praca przy monitorze ekranowym;
• czynniki chemiczne – siarkowodór, metan, spaliny silników Diesla, podchloryn sodu, chlor;
• czynniki biologiczne – czynniki biologiczne obecne w ściekach (wirus zapalenia wątroby typu A, bakterie jelitowe), Leptospira;
• inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca w przestrzeniach zamkniętych (kanały, studnie, komory), praca w porze nocnej, praca w pasie drogowym, prowadzenie samochodu służbowego.

Podobne stanowiska

• pracownik wodociągów,
• konserwator sieci kanalizacyjnej,
• pracownik oczyszczalni ścieków,
• pracownik stacji uzdatniania wody,
• kierownik robót.

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).