Obuwnik przemysłowy – kod 815605 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Obuwnik przemysłowy wykonuje obuwie seryjnie na liniach produkcyjnych – wykrawa elementy ze skór i materiałów syntetycznych, ścienia brzegi, przygotowuje i zszywa cholewki, naciąga je na kopyta, szlifuje, nanosi kleje i łączy spody z wierzchami na prasach. Obsługuje też wtryskarki podeszew, piece reaktywacyjne i maszyny wykończalnicze, a gotowe pary kontroluje i przygotowuje do pakowania.
Obuwnik przemysłowy – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie zasadnicze zawodowe w zawodzie obuwnik lub przyuczenie na stanowisku;
- znajomość materiałów obuwniczych: skór, tworzyw, podeszew, wkładek, nici i klejów;
- umiejętność obsługi wykrawarek, maszyn szwalniczych, ćwiekarek i pras do klejenia;
- znajomość technologii klejowej, wtryskowej i szytej łączenia spodów;
- umiejętność odczytu kart technologicznych i rozmiarówek;
- sprawność manualna, dobry wzrok i zmysł estetyki;
- gotowość do pracy w tempie normowanym i w systemie zmianowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- pracownik produkcji obuwia,
- operator maszyn obuwniczych,
- montażysta obuwia,
- pracownik fabryki obuwia,
- wykrawacz elementów obuwia.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy;
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas wykrawarek, szlifierek i maszyn montażowych;
- badania układu nerwowego i krwi przy narażeniu na rozpuszczalniki klejów – według wskazań lekarza medycyny pracy;
- ocena narządu wzroku przy precyzyjnej pracy szwalniczej i kontrolnej.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy;
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata;
- instruktaż stanowiskowy dla każdej obsługiwanej maszyny, w tym pras i wtryskarek podeszew;
- szkolenie z postępowania z klejami rozpuszczalnikowymi i środkami do halogenowania według kart charakterystyki;
- szkolenie przeciwpożarowe – materiały łatwopalne w klejarni;
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy przy skaleczeniach i oparzeniach.
Środowisko pracy
Praca odbywa się w zakładzie obuwniczym podzielonym na wykrojnię, szwalnię cholewek, montownię spodów, klejarnię i wykańczalnię. Stanowiska są ustawione w liniach taśmowych, a operator wykonuje powtarzalne operacje w tempie wyznaczonym normą. W klejarni stosuje się kleje poliuretanowe i chloroprenowe na rozpuszczalnikach organicznych oraz primery, które wymagają skutecznej wentylacji. Szlifowanie lica i kraj spodów wytwarza pył skóry i gumy, a prasy, wykrawarki i piece reaktywacyjne stwarzają ryzyko zgniecenia i oparzeń. Praca jest siedząca lub stojąca, z dużym obciążeniem kończyn górnych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- wykrawarki hydrauliczne z wykrojnikami i stoły do krojenia ręcznego;
- ścieniarki, maszyny szwalnicze płaskie i słupkowe;
- maszyny do naciągania przodów, pięt i boków (ćwiekarki);
- szlifierki, frezarki i maszyny do drapania lica;
- urządzenia do nanoszenia klejów, piece reaktywacyjne i prasy do przyklejania spodów;
- wtryskarki do podeszew z PU, TPU lub PCW;
- kopyta, narzędzia ręczne, noże i nożyce obuwnicze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zgniecenie lub zmiażdżenie dłoni w wykrawarkach i prasach;
- skaleczenie nożami, wykrojnikami i nożycami;
- ukłucie igłą maszyny szwalniczej i ćwiekami;
- kontakt z gorącymi elementami pieców reaktywacyjnych, form i podeszew po wtrysku;
- hałas wykrawarek, szlifierek i maszyn montażowych;
- pochwycenie przez wirujące narzędzia szlifierek i frezarek;
- porażenie prądem elektrycznym;
- pożar oparów rozpuszczalników w klejarni.
Czynniki chemiczne:
- rozpuszczalniki klejów i primerów – aceton, octan etylu, butanon, cykloheksan i n-heksan;
- izocyjaniany zawarte w utwardzaczach klejów poliuretanowych i masach do podeszew;
- środki do halogenowania podeszew gumowych (pochodne kwasu trichloroizocyjanurowego);
- pył skóry garbowanej solami chromu i pył gumy przy szlifowaniu.
Czynniki psychofizyczne:
- monotypia i powtarzalne ruchy kończyn górnych,
- wymuszona pozycja ciała przy maszynach szwalniczych i montażowych,
- praca w tempie normowanym i presja wydajności,
- obciążenie narządu wzroku przy precyzyjnych operacjach,
- przenoszenie skrzynek z półfabrykatami i kartonów z obuwiem.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku obuwnika przemysłowego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice ochronne odporne na przecięcie – skaleczenie nożami i wykrojnikami;
- rękawice nitrylowe – kontakt skóry z rozpuszczalnikami, utwardzaczami izocyjanianowymi i środkami do halogenowania;
- okulary ochronne – pył i odpryski przy szlifowaniu, rozpryski klejów;
- półmaska z filtrem przeciwpyłowym P2 lub pochłaniaczem par organicznych – pył skóry i gumy, opary rozpuszczalników;
- ochronniki słuchu – hałas wykrawarek i szlifierek;
- odzież robocza przylegająca, bez luźnych elementów – pochwycenie przez wirujące narzędzia;
- rękawice termoizolacyjne – kontakt z gorącymi formami i podeszwami po wtrysku.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- dwuręczne sterowanie i kurtyny świetlne wykrawarek oraz pras – zgniecenie dłoni;
- odciągi miejscowe przy stanowiskach klejenia i halogenowania oraz wentylacja ogólna klejarni – rozpuszczalniki, izocyjaniany, środki do halogenowania;
- odpylacze przy szlifierkach i frezarkach – pył skóry i gumy;
- osłony igieł, stopki ochronne maszyn szwalniczych i osłony narzędzi wirujących – ukłucia, pochwycenie;
- osłony i izolacja pieców reaktywacyjnych oraz form wtryskarek – oparzenia;
- instalacja elektryczna z ochroną przeciwporażeniową, urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym w klejarni – porażenie, pożar;
- ergonomiczne krzesła i stoły o regulowanej wysokości, oświetlenie miejscowe – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- wózki i przenośniki do transportu skrzynek – przenoszenie ciężarów.
Środki organizacyjne
- instrukcje stanowiskowe i zakaz usuwania osłon – zgniecenie, pochwycenie, skaleczenia;
- przechowywanie klejów w szczelnych pojemnikach i limit ilości na stanowisku – pożar, opary rozpuszczalników;
- zastępowanie klejów rozpuszczalnikowych klejami wodnymi tam, gdzie pozwala technologia – narażenie na rozpuszczalniki;
- pomiary stężeń rozpuszczalników, pyłu i hałasu – czynniki chemiczne, hałas;
- rotacja stanowisk i przerwy w pracy – monotypia, wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- realistyczne normy wydajności – presja tempa pracy;
- regularne przeglądy instalacji elektrycznej maszyn – porażenie prądem.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla obuwnika przemysłowego.
- czynniki fizyczne – hałas, kontakt z gorącymi powierzchniami;
- czynniki chemiczne – aceton, octan etylu, butanon, cykloheksan, n-heksan, izocyjaniany, środki do halogenowania na bazie kwasu trichloroizocyjanurowego, pył skóry i gumy;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa wykrawarek, pras i maszyn szwalniczych, praca monotypowa w wymuszonej pozycji, obciążenie narządu wzroku, ręczne przenoszenie ciężarów, praca zmianowa.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).