Pracownik laboratorium weterynaryjnego – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) stanowisku temu najbliższy jest zawód „Laborant weterynaryjny” – kod 324001. Pracownik laboratorium weterynaryjnego przyjmuje i przygotowuje próbki krwi, moczu, kału, tkanek i wymazów od zwierząt, wykonuje badania hematologiczne, biochemiczne, mikrobiologiczne i serologiczne oraz dokumentuje i przekazuje wyniki lekarzom weterynarii.
Pracownik laboratorium weterynaryjnego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie, najczęściej technik weterynarii, technik analityki medycznej lub pokrewne;
- znajomość procedur pracy z materiałem biologicznym i zasad bioasekuracji;
- obsługa analizatorów, mikroskopu i systemów laboratoryjnych;
- orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazań do pracy z materiałem zakaźnym;
- aktualne szczepienia ochronne zalecane przez lekarza medycyny pracy.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- laborant weterynaryjny,
- technik laboratorium weterynaryjnego,
- analityk w laboratorium weterynaryjnym,
- pracownik diagnostyki weterynaryjnej,
- preparator materiału biologicznego w laboratorium weterynaryjnym.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne;
- ocena narażenia na czynniki biologiczne i szczepienia ochronne;
- badanie skóry i dróg oddechowych przy pracy z czynnikami chemicznymi;
- badanie okulistyczne przy pracy z mikroskopem i monitorem.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z pracy z materiałem biologicznym i zasad bioasekuracji,
- szkolenie z postępowania z odczynnikami chemicznymi i kartami charakterystyki,
- szkolenie z pierwszej pomocy i postępowania po ekspozycji zawodowej.
Środowisko pracy
Pracownik laboratorium weterynaryjnego pracuje w pracowni diagnostycznej przy lecznicy, w laboratorium powiatowym lub komercyjnym. Przyjmuje próbki od zwierząt, przygotowuje preparaty, barwi i ogląda je pod mikroskopem, obsługuje analizatory i wirówki oraz prowadzi dokumentację. Pracuje z materiałem potencjalnie zakaźnym, w tym z czynnikami odzwierzęcymi, i z odczynnikami chemicznymi, często pod dygestorium lub komorą laminarną. Na stanowisku wykorzystuje się:
- mikroskopy, wirówki i analizatory hematologiczne i biochemiczne;
- komory laminarne, dygestoria i cieplarki;
- probówki, szkiełka, igły i strzykawki;
- odczynniki chemiczne i barwniki;
- autoklawy i środki do dezynfekcji;
- komputer z systemem laboratoryjnym.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie igłą i skaleczenie szkłem laboratoryjnym;
- oparzenie przy autoklawie, palniku i cieplarce;
- porażenie prądem przy aparaturze laboratoryjnej;
- hałas wirówek i urządzeń;
- poślizgnięcie na mokrej posadzce;
- ukąszenie lub pogryzienie przy pobieraniu próbek od zwierząt.
Czynniki chemiczne:
- odczynniki żrące i drażniące (kwasy, zasady, alkohole, barwniki);
- formalina i rozpuszczalniki organiczne – opary.
Czynniki biologiczne:
- zakażenia odzwierzęce (np. salmonelloza, leptospiroza, toksoplazmoza, wścieklizna);
- zakażenia drogą aerogenną i przez aerozole podczas pipetowania i wirowania;
- kontakt z krwią, wydzielinami i tkankami zwierząt.
Czynniki psychofizyczne:
- monotonia i precyzja pracy przy mikroskopie,
- obciążenie wzroku przy pracy z mikroskopem i monitorem,
- presja czasu i odpowiedzialność za wyniki.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika laboratorium weterynaryjnego.
Środki ochrony indywidualnej
- fartuch laboratoryjny i rękawice nitrylowe – materiał biologiczny, odczynniki chemiczne, zoonozy;
- okulary lub przyłbica ochronna – odczynniki chemiczne, aerozole biologiczne;
- półmaska filtrująca FFP2 lub P3 – aerozole biologiczne, opary formaliny i rozpuszczalników;
- rękawice odporne na przekłucie lub skaleczenie – zakłucie i skaleczenie, pogryzienie przez zwierzę;
- rękawice termoodporne – oparzenie;
- obuwie robocze antypoślizgowe – poślizgnięcie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- komory laminarne i dygestoria – aerozole biologiczne, opary formaliny i rozpuszczalników, odczynniki chemiczne;
- pojemniki na ostre odpady i bezpieczne igły – zakłucie i skaleczenie;
- autoklawy z zabezpieczeniami i przeglądami – oparzenie;
- uziemione i atestowane urządzenia laboratoryjne – porażenie prądem;
- osłony akustyczne i ustawienie wirówek w oddzielnych pomieszczeniach – hałas;
- prysznic bezpieczeństwa i płuczka do oczu – odczynniki chemiczne;
- antypoślizgowe posadzki – poślizgnięcie.
Środki organizacyjne
- procedury bioasekuracji i postępowania po ekspozycji na materiał zakaźny – materiał biologiczny, zoonozy, zakłucie i skaleczenie;
- szczepienia ochronne zalecone przez lekarza medycyny pracy – zoonozy;
- karty charakterystyki i instrukcje stanowiskowe – odczynniki chemiczne, opary formaliny i rozpuszczalników;
- zasady pracy przy pobieraniu próbek: unieruchomienie zwierzęcia przez opiekuna – pogryzienie przez zwierzę;
- przerwy od pracy przy mikroskopie i ćwiczenia wzroku – praca przy mikroskopie, obciążenie wzroku;
- planowanie pracy z uwzględnieniem terminów i obsady – presja czasu;
- instruktaż obsługi autoklawów i palników – oparzenie;
- ograniczenie czasu pracy w hałasie – hałas.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika laboratorium weterynaryjnego.
- czynniki fizyczne – hałas wirówek i aparatury, obciążenie wzroku;
- czynniki chemiczne – kwasy, zasady, alkohole, barwniki, formalina i rozpuszczalniki organiczne;
- czynniki biologiczne – materiał zakaźny od zwierząt, drobnoustroje i pasożyty, czynniki odzwierzęce;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy mikroskopie i monitorze ekranowym, ryzyko zakłucia i skaleczenia, praca przy urządzeniach elektrycznych.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).