Dyżurny ruchu – kod 831204 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Dyżurny ruchu prowadzi ruch pociągów na posterunku ruchu: przyjmuje i wyprawia pociągi, nastawia przebiegi i sygnały za pomocą urządzeń sterowania ruchem, zarządza zamknięciami torów, prowadzi dokumentację ruchową i reaguje na zakłócenia oraz wypadki.
Dyżurny ruchu – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie, najlepiej technik transportu kolejowego,
- świadectwo kwalifikacji i autoryzacja do pracy na stanowisku dyżurnego ruchu,
- orzeczenie lekarskie i psychologiczne o zdolności do pracy na stanowisku związanym z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,
- znajomość regulaminu technicznego posterunku i przepisów ruchowych,
- odporność na stres i podzielność uwagi.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- dyżurny ruchu peronowy,
- dyżurny ruchu dysponujący,
- dyżurna ruchu,
- pracownik posterunku ruchu,
- dyspozytor ruchu kolejowego.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania lekarskie i psychologiczne pracowników kolei na stanowiskach związanych z bezpieczeństwem ruchu,
- badanie wzroku i rozpoznawania barw,
- badanie słuchu,
- ocena wzroku przy pracy z monitorem ekranowym.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- pouczenia okresowe z przepisów ruchowych i egzaminy okresowe,
- szkolenie z obsługi urządzeń sterowania ruchem kolejowym,
- szkolenie z postępowania przy wypadkach i zdarzeniach kolejowych,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Dyżurny ruchu pracuje w nastawni lub pomieszczeniu dyżurnego na stacji, często w pojedynkę, przy pulpicie sterowania lub stanowisku komputerowym z kilkoma monitorami. Prowadzi łączność radiową i telefoniczną z maszynistami i sąsiednimi posterunkami. Pracuje w systemie zmianowym, całodobowo. Dyżurny peronowy wychodzi także na peron. Na stanowisku wykorzystuje się:
- pulpit lub komputerowe stanowisko sterowania ruchem;
- monitory obrazujące sytuację ruchową;
- łączność radiowa i telefoniczna;
- dziennik ruchu i dokumentacja posterunku;
- przełączniki i urządzenia zapowiadawcze.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potrącenie przez pociąg przy wyjściu na peron lub tory,
- porażenie prądem przy urządzeniach zasilających i w pobliżu sieci trakcyjnej,
- potknięcie na schodach nastawni i nierównym terenie stacji,
- mikroklimat przy wyjściu na zewnątrz.
Czynniki psychofizyczne:
- bardzo duża odpowiedzialność za bezpieczeństwo ruchu i ludzi,
- stres przy zakłóceniach, awariach i wypadkach,
- praca zmianowa i nocna, zmęczenie i senność,
- monotonia przy niskim natężeniu ruchu i przeciążenie przy dużym,
- obciążenie wzroku przy pracy z wieloma monitorami,
- wymuszona pozycja siedząca,
- praca w izolacji na posterunku.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku dyżurnego ruchu.
Środki ochrony indywidualnej
- kamizelka ostrzegawcza przy wyjściu na peron i tory – potrącenie;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową – potknięcie;
- odzież ochronna przed zimnem i opadami – mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ergonomiczne stanowisko z regulowanym fotelem i ustawieniem monitorów – obciążenie wzroku, pozycja siedząca;
- klimatyzacja i właściwe oświetlenie nastawni – mikroklimat, zmęczenie;
- urządzenia zabezpieczenia ruchu z kontrolą przebiegów – błąd ludzki i stres;
- oświetlone, oznakowane przejścia i schody – potknięcie.
Środki organizacyjne
- grafik zmian z zapewnieniem odpoczynku i przerw – zmęczenie, senność;
- procedury i regulamin postępowania przy zakłóceniach – stres, odpowiedzialność;
- łączność z sąsiednimi posterunkami i dyspozytorem – praca w izolacji;
- wsparcie psychologiczne po wypadkach – stres pourazowy;
- przerwy w pracy przy monitorze – obciążenie wzroku.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla dyżurnego ruchu.
- czynniki fizyczne – brak;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca zmianowa i nocna, praca na stanowisku związanym z bezpieczeństwem ruchu kolejowego, praca przy monitorze ekranowym.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).