Elektromechanik pojazdów samochodowych – kod 741203 w klasyfikacji zawodów i specjalności, wprowadzonej rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534). Elektromechanik pojazdów samochodowych diagnozuje, naprawia i wymienia elementy instalacji elektrycznej i elektronicznej pojazdów, w tym pojazdów hybrydowych i elektrycznych.
Elektromechanik pojazdów samochodowych – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe lub technikum o profilu samochodowym albo elektrycznym),
- świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do pracy przy urządzeniach o napięciu do 1 kV,
- przeszkolenie do prac przy pojazdach z napędem elektrycznym i hybrydowym,
- umiejętność obsługi urządzeń diagnostycznych.
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- kontrolne badania lekarskie,
- badania uwzględniające ocenę wzroku i rozróżniania barw.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z zakresu udzielania pierwszej pomocy przy porażeniu prądem elektrycznym,
- szkolenie w zakresie prac przy instalacjach wysokonapięciowych pojazdów elektrycznych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Środowisko pracy
Miejscem pracy elektromechanika pojazdów samochodowych są warsztaty i stacje obsługi pojazdów, serwisy autoryzowane oraz zaplecza techniczne firm transportowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- testery diagnostyczne i mierniki elektryczne;
- prostowniki i urządzenia do obsługi akumulatorów;
- narzędzia ręczne, w tym izolowane;
- podnośniki samochodowe i kanały naprawcze;
- lutownice i urządzenia do naprawy wiązek elektrycznych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- energia elektryczna instalacji pojazdu i instalacji warsztatowej,
- wysokie napięcie w pojazdach elektrycznych i hybrydowych,
- łuk elektryczny i zwarcie,
- gorące elementy silnika i układu wydechowego,
- pochwycenie przez ruchome elementy pracującego silnika,
- przygniecenie przez pojazd na podnośniku,
- upadek do kanału naprawczego,
- hałas,
- ostre krawędzie i elementy nadwozia,
- pożar,
- wybuch mieszaniny wodoru przy ładowaniu akumulatorów.
Czynniki chemiczne:
- elektrolit akumulatorowy,
- spaliny silnikowe,
- preparaty czyszczące i odtłuszczające,
- oleje i płyny eksploatacyjne.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała,
- obciążenie narządu wzroku przy pracach precyzyjnych,
- stres związany z odpowiedzialnością za bezpieczeństwo pojazdu.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku elektromechanika pojazdów samochodowych.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice elektroizolacyjne o odpowiedniej klasie – wysokie napięcie w pojazdach elektrycznych i hybrydowych, energia elektryczna;
- okulary lub przyłbica ochronna – łuk elektryczny, odpryski, elektrolit akumulatorowy;
- rękawice odporne na substancje chemiczne – elektrolit, oleje, preparaty czyszczące;
- odzież robocza trudnopalna – łuk elektryczny, pożar;
- obuwie ochronne z podnoskiem, elektroizolacyjne – przygniecenie, energia elektryczna;
- ochronniki słuchu – hałas.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- narzędzia izolowane i sprzęt ochronny dopuszczony do prac pod napięciem – energia elektryczna, wysokie napięcie;
- wygrodzenie i oznakowanie stanowiska obsługi pojazdów elektrycznych – wysokie napięcie, łuk elektryczny;
- procedura odłączenia i zabezpieczenia obwodu wysokiego napięcia przed pracą – wysokie napięcie, zwarcie;
- wyłącznik różnicowoprądowy i okresowe pomiary instalacji warsztatowej – energia elektryczna;
- odciąg spalin z rury wydechowej – spaliny silnikowe;
- wentylowane stanowisko ładowania akumulatorów – wybuch mieszaniny wodoru, elektrolit;
- podnośniki z blokadami i okresowymi przeglądami – przygniecenie przez pojazd;
- zabezpieczenie i oznakowanie kanału naprawczego – upadek do kanału;
- gaśnice właściwe do gaszenia urządzeń elektrycznych – pożar.
Środki organizacyjne
- dopuszczanie do prac przy instalacjach wysokonapięciowych wyłącznie osób przeszkolonych i uprawnionych – wysokie napięcie, łuk elektryczny;
- zakaz pracy w pojedynkę przy instalacjach wysokiego napięcia – wysokie napięcie, porażenie;
- instrukcje bhp obsługi podnośników i urządzeń diagnostycznych – przygniecenie, energia elektryczna;
- zakaz pracy przy pracującym silniku poza czynnościami tego wymagającymi – pochwycenie, spaliny, gorące elementy;
- karty charakterystyki preparatów chemicznych i oznakowanie opakowań – elektrolit, preparaty czyszczące, oleje;
- przerwy w pracy i zmiana pozycji przy pracach precyzyjnych – wymuszona pozycja ciała, obciążenie wzroku;
- utrzymanie porządku i oświetlenia stanowiska – upadek, ostre krawędzie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla elektromechanika pojazdów samochodowych.
- czynniki fizyczne – prąd elektryczny instalacji pojazdu i sieci warsztatowej, a w serwisach obsługujących pojazdy elektryczne i hybrydowe także instalacje wysokonapięciowe, hałas, gorące elementy silnika i układu wydechowego;
- czynniki chemiczne – elektrolit akumulatorowy, spaliny silnikowe, oleje i płyny eksploatacyjne, preparaty czyszczące i odtłuszczające;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca wymagająca pełnej sprawności psychoruchowej i rozróżniania barw, obciążenie narządu wzroku przy pracach precyzyjnych, wymuszona pozycja ciała, praca pod uniesionym pojazdem i nad kanałem naprawczym.