Frezer – kod 722305 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Frezer obsługuje frezarki konwencjonalne i sterowane numerycznie, mocuje przedmioty obrabiane, dobiera narzędzia skrawające oraz kontroluje wymiary wykonanych detali.
Frezer – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (wykształcenie zasadnicze branżowe w zawodzie operator obrabiarek skrawających lub pokrewnym),
- umiejętność czytania rysunku technicznego i dokumentacji technologicznej,
- znajomość zasad doboru parametrów skrawania i narzędzi frezarskich,
- umiejętność posługiwania się przyrządami pomiarowymi – suwmiarką, mikrometrem, czujnikiem,
- znajomość zasad mocowania przedmiotów w imadle, na stole i w uchwytach.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- frezer w metalu,
- operator frezarki,
- operator frezarki CNC,
- ustawiacz frezarek,
- operator obrabiarek skrawających.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas obrabiarek,
- badanie wzroku z oceną ostrości widzenia przy pracy z przyrządami pomiarowymi,
- ocena układu ruchu przy długotrwałej pozycji stojącej,
- badanie dermatologiczne przy kontakcie z cieczami chłodząco-smarującymi,
- badanie spirometryczne przy narażeniu na aerozole olejowe,
- badania dla pracy zmianowej i nocnej, jeżeli taka organizacja pracy obowiązuje.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż z obsługi frezarki zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową,
- szkolenie z zasad blokady i oznakowania energii przy pracach obsługowych,
- instruktaż z bezpiecznego mocowania przedmiotów obrabianych i narzędzi,
- szkolenie z postępowania z cieczami chłodząco-smarującymi.
Środowisko pracy
Frezer pracuje w hali obróbki mechanicznej, przy obrabiarkach ustawionych w ciągach technologicznych. Większość zmiany spędza w pozycji stojącej przy maszynie, wykonując mocowanie detali, ustawianie narzędzi, nadzór nad obróbką i pomiary kontrolne. Detale i uchwyty o znacznej masie przemieszczane są ręcznie lub przy użyciu żurawika. Na stanowisku wykorzystuje się:
- frezarki konwencjonalne i sterowane numerycznie;
- narzędzia skrawające – frezy walcowe, palcowe i tarczowe;
- imadła, uchwyty i przyrządy mocujące;
- przyrządy pomiarowe – suwmiarkę, mikrometr, czujnik zegarowy;
- ciecze chłodząco-smarujące i instalację odwiórowania.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie dłoni, odzieży lub włosów przez obracające się narzędzie frezarskie,
- skaleczenia i rany cięte ostrymi krawędziami wiórów i detali,
- wyrzucenie niewłaściwie zamocowanego przedmiotu obrabianego,
- pęknięcie i odrzucenie fragmentu narzędzia skrawającego,
- odpryski wiórów uderzające w oczy,
- hałas emitowany przez obrabiarki i instalację odwiórowania,
- przygniecenie przez transportowany detal lub uchwyt obróbkowy,
- porażenie prądem przy uszkodzonej instalacji obrabiarki,
- poślizgnięcie na posadzce zanieczyszczonej olejem i emulsją.
Czynniki chemiczne:
- mgła olejowa i aerozole cieczy chłodząco-smarującej,
- kontakt skóry z emulsją i olejami obróbkowymi,
- preparaty myjące i odtłuszczające.
Czynniki biologiczne:
- mikroorganizmy rozwijające się w zużytej emulsji chłodząco-smarującej.
Czynniki psychofizyczne:
- ręczne prace transportowe (mocowanie i przenoszenie ciężkich detali),
- długotrwała pozycja stojąca,
- obciążenie wzroku przy pomiarach kontrolnych,
- zmęczenie i zaburzenia rytmu dobowego przy pracy zmianowej.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku frezera.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary lub gogle ochronne – odpryski wiórów, wyrzucenie detalu, pęknięcie narzędzia;
- ochronniki słuchu – hałas obrabiarek;
- rękawice odporne na przecięcie do prac pomocniczych – skaleczenia wiórami i krawędziami detali;
- obuwie robocze z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – przygniecenie stopy, poślizgnięcie;
- odzież robocza przylegająca, bez luźnych elementów – pochwycenie przez narzędzie;
- nakrycie głowy zabezpieczające włosy – pochwycenie przez narzędzie;
- preparaty ochronne i natłuszczające do skóry rąk – kontakt z emulsją i olejami.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłona strefy obróbki z blokadą ryglującą – pochwycenie, wyrzucenie detalu, odpryski wiórów;
- wyłącznik awaryjny w zasięgu operatora – pochwycenie przez narzędzie;
- ekrany i osłony przeciwodpryskowe – odpryski wiórów, pęknięcie narzędzia;
- odciąg mgły olejowej nad strefą obróbki – mgła olejowa, aerozole;
- instalacja odwiórowania i pojemniki na wióry – skaleczenia wiórami, poślizgnięcie;
- żurawik lub wciągnik do transportu ciężkich detali – ręczne prace transportowe, przygniecenie;
- sprawne imadła, uchwyty i docisk detalu – wyrzucenie przedmiotu obrabianego;
- mata antyzmęczeniowa na stanowisku – długotrwała pozycja stojąca;
- wyłącznik różnicowoprądowy i uziemienie maszyny – porażenie prądem;
- posadzka antypoślizgowa i wanny wychwytowe pod obrabiarką – poślizgnięcie;
- oświetlenie stanowiskowe strefy obróbki – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- zakaz usuwania wiórów ręką i przy pracującej maszynie – skaleczenia, pochwycenie;
- zakaz omijania i blokowania osłon obrabiarki – pochwycenie, wyrzucenie detalu;
- procedura blokady i oznakowania energii przy wymianie narzędzi i czyszczeniu – pochwycenie, porażenie prądem;
- pomiary hałasu i aerozoli olejowych z wymaganą częstotliwością – hałas, mgła olejowa;
- kontrola stanu narzędzi skrawających przed montażem – pęknięcie i odrzucenie narzędzia;
- nadzór nad stanem mikrobiologicznym i wymianą emulsji – mikroorganizmy w emulsji, kontaktowe zapalenie skóry;
- ograniczenie masy ręcznie przemieszczanych detali – ręczne prace transportowe;
- przerwy w pracy i możliwość zmiany pozycji ciała – długotrwała pozycja stojąca;
- bieżące usuwanie rozlewów emulsji i oleju z posadzki – poślizgnięcie;
- harmonogram pracy zmianowej ograniczający liczbę kolejnych nocy – zmęczenie, praca nocna.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla frezera.
- czynniki fizyczne – hałas obrabiarek i instalacji odwiórowania;
- czynniki chemiczne – aerozole olejowe i mgła cieczy chłodząco-smarującej, kontakt skóry z emulsją i olejami obróbkowymi, preparaty myjące i odtłuszczające;
- czynniki biologiczne – mikroorganizmy rozwijające się w zużytej emulsji chłodząco-smarującej;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach w ruchu (elementy wirujące), ręczne prace transportowe, długotrwała pozycja stojąca, obciążenie wzroku przy pracach pomiarowych, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).