Technik górnictwa otworowego – kod 311702 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik górnictwa otworowego pracuje przy wierceniu i eksploatacji otworów wydobywczych – odwiertów ropy naftowej i gazu ziemnego, otworów solankowych, wód mineralnych i geotermalnych oraz otworów zatłaczających. Nadzoruje pracę urządzenia wiertniczego, kontroluje parametry płuczki, obsługuje głowice eksploatacyjne, separatory i instalacje przygotowania gazu, prowadzi pomiary wydajności oraz dokumentację ruchu zakładu górniczego.
Technik górnictwa otworowego – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik górnictwa otworowego lub pokrewnym,
- znajomość technologii wiercenia obrotowego, płuczek wiertniczych i konstrukcji odwiertu,
- znajomość zasad eksploatacji złóż węglowodorów i instalacji napowierzchniowych,
- umiejętność prowadzenia pomiarów ciśnienia, wydajności i parametrów płuczki,
- stwierdzenie kwalifikacji w zakresie osób dozoru lub osób wykonujących czynności w ruchu zakładu górniczego, jeżeli wymagają tego przepisy,
- brak przeciwwskazań do pracy na wysokości, w systemie zmianowym i w strefach zagrożenia wybuchem.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik wiertnictwa naftowego,
- technik eksploatacji odwiertów,
- dozorca ruchu na wiertni,
- technik instalacji gazu ziemnego ze złoża,
- technik obsługi odwiertów geotermalnych.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania do pracy na wysokości powyżej 3 m przy obsłudze wieży i pomostów wiertniczych,
- ocena zdolności do pracy w sprzęcie ochrony układu oddechowego z uwagi na zagrożenie siarkowodorem,
- badania słuchu z uwagi na hałas urządzeń wiertniczych i sprężarek.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co roku z uwagi na prace szczególnie niebezpieczne,
- instruktaż postępowania przy wystąpieniu erupcji i obsługi głowicy przeciwerupcyjnej,
- szkolenie z zagrożenia siarkowodorem i użycia aparatów ucieczkowych oraz izolujących,
- szkolenie z pracy w strefach zagrożenia wybuchem i zasad gospodarki gazami palnymi,
- szkolenie z pracy na wysokości i z zasad ewakuacji z wieży wiertniczej,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy zatruciach gazami i urazach zmiażdżeniowych,
- przeszkolenie w zakresie obsługi urządzeń transportu bliskiego z uprawnieniami UDT, jeżeli zakres pracy tego wymaga.
Środowisko pracy
Wiertnia i grupa odwiertów to zakład pracujący w ruchu ciągłym, na otwartej przestrzeni, zwykle poza terenem zabudowanym, w pełnym wymiarze zmian także nocnych. Na placu stoi wieża wiertnicza z pomostami, stół wiertniczy, pompy płuczkowe, sita wibracyjne, zbiorniki płuczki, agregaty prądotwórcze i sprężarki, a przy eksploatacji – głowice odwiertów, separatory, osuszacze i rurociągi pod ciśnieniem. Hałas, drgania, pył z materiałów płuczkowych i zapach węglowodorów są obecne stale. W gazie ze złoża może występować siarkowodór, a przestrzenie przy głowicach i zbiornikach są strefami zagrożenia wybuchem. Pogoda, oblodzenie pomostów i praca w deszczu dodatkowo utrudniają obsługę. Na stanowisku wykorzystuje się:
- urządzenie wiertnicze z wieżą, stołem i wyciągiem;
- głowica przeciwerupcyjna i armatura odwiertu;
- pompy płuczkowe, sita wibracyjne i zbiorniki płuczki;
- materiały płuczkowe – barty, bentonit, baryt i dodatki chemiczne;
- separatory, osuszacze i rurociągi złożowe pod ciśnieniem;
- detektory siarkowodoru i gazów palnych oraz aparaty ucieczkowe;
- mierniki ciśnienia, przepływu i aparatura do prób złożowych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- erupcja płynu złożowego i niekontrolowany wypływ gazu z odwiertu,
- pożar i wybuch mieszaniny gazu ziemnego lub par węglowodorów w strefie odwiertu,
- uwolnienie płuczki, gazu lub ropy pod wysokim ciśnieniem przy rozszczelnieniu armatury,
- przygniecenie i uderzenie przez rury płuczkowe, elewator i elementy przewodu wiertniczego,
- upadek z wysokości z wieży, pomostów i zbiorników płuczkowych,
- hałas pomp płuczkowych, sit wibracyjnych, sprężarek i agregatów,
- drgania mechaniczne o działaniu ogólnym przy pracy urządzenia wiertniczego,
- poślizgnięcie na pomostach zalanych płuczką, oblodzonych i zabrudzonych ropą,
- praca na otwartej przestrzeni w mrozie, wiatrze, deszczu i w upale,
- oparzenia od gorących rurociągów, pary i płynów technologicznych.
Czynniki chemiczne:
- siarkowodór występujący w gazie i wodach złożowych, silnie toksyczny już w niskich stężeniach,
- węglowodory ciekłe i gazowe – metan, benzen, kondensat gazowy,
- chemia płuczkowa – wodorotlenek sodu, barty, biocydy, inhibitory korozji i środki powierzchniowo czynne,
- pył barytu, bentonitu i cementu przy przygotowaniu płuczki i zaczynu,
- atmosfera uboga w tlen w zbiornikach płuczkowych i przestrzeniach zamkniętych.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa w ruchu ciągłym, w tym w porze nocnej,
- praca w systemie wyjazdowym i długie okresy poza miejscem zamieszkania,
- stres związany z możliwością erupcji, pożaru i uwolnienia siarkowodoru,
- odpowiedzialność za parametry ruchu zakładu górniczego i dokumentację,
- dźwiganie worków z materiałami płuczkowymi i praca w wymuszonych pozycjach.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika górnictwa otworowego.
Środki ochrony indywidualnej
- osobisty detektor siarkowodoru i aparat ucieczkowy – siarkowodór, atmosfera uboga w tlen;
- aparat izolujący przy pracach w zbiornikach i przy wysokich stężeniach gazu – siarkowodór, atmosfera uboga w tlen;
- odzież trudnopalna i antyelektrostatyczna – pożar i wybuch, erupcja i niekontrolowany wypływ;
- hełm, okulary i rękawice ochronne odporne na ciecze – przygniecenie przez przewód wiertniczy, uwolnienie medium pod ciśnieniem, węglowodory, chemia płuczkowa;
- ochronniki słuchu – hałas;
- szelki bezpieczeństwa z systemem powstrzymywania spadania – upadek z wysokości;
- półmaska filtrująca przy przygotowaniu płuczki – pył barytu i bentonitu;
- obuwie o podeszwie przeciwpoślizgowej i odzież chroniąca od zimna i opadów – poślizgnięcie na pomostach, mikroklimat zewnętrzny;
- rękawice termoizolacyjne przy rurociągach – oparzenia.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- głowica przeciwerupcyjna, zasuwy odcinające i systemy kontroli ciśnienia w odwiercie – erupcja i niekontrolowany wypływ, uwolnienie medium pod ciśnieniem;
- stacjonarne detektory gazów palnych i siarkowodoru z alarmem oraz urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym – pożar i wybuch, siarkowodór;
- pochodnia do spalania gazu, instalacje gaśnicze i monitory wodne – pożar i wybuch;
- zmechanizowane klucze i urządzenia do manipulacji rurami – przygniecenie przez przewód wiertniczy, obciążenie fizyczne i dźwiganie;
- balustrady, pomosty kratowe, drabiny z szynami i systemy ewakuacji z wieży – upadek z wysokości;
- obudowy dźwiękochłonne pomp i agregatów – hałas, drgania ogólne;
- zamknięty system dozowania chemii płuczkowej i urządzenia do zasypu materiałów – chemia płuczkowa, pył barytu i bentonitu;
- izolacja termiczna rurociągów i oznakowanie gorących powierzchni – oparzenia;
- odpływy, kratki i usuwanie rozlewów płuczki oraz odladzanie pomostów – poślizgnięcie na pomostach;
- pomieszczenia socjalne, ogrzewane kontenery i dostęp do napojów – mikroklimat zewnętrzny, praca zmianowa.
Środki organizacyjne
- plan ruchu zakładu górniczego, instrukcje technologiczne i nadzór osoby dozoru – odpowiedzialność za ruch zakładu, erupcja i niekontrolowany wypływ;
- próby szczelności głowicy, ćwiczenia zwalczania erupcji i plan ratownictwa górniczego – erupcja i niekontrolowany wypływ, stres przy zagrożeniu;
- strefy zagrożenia wybuchem, zakaz używania źródeł zapłonu i pozwolenia na prace pożarowo niebezpieczne – pożar i wybuch;
- pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z pomiarem gazów i asekuracją – atmosfera uboga w tlen, siarkowodór;
- procedura rozprężania i odłączania instalacji przed pracami przy armaturze – uwolnienie medium pod ciśnieniem;
- grafik zmian i zjazdów do domu ograniczający zmęczenie – praca zmianowa, oddalenie od domu;
- mechanizacja transportu worków i limity masy przy ręcznym przenoszeniu – obciążenie fizyczne i dźwiganie;
- pomiary hałasu, drgań, stężeń siarkowodoru i węglowodorów na stanowiskach – hałas, drgania ogólne, siarkowodór, węglowodory;
- karty charakterystyki chemii płuczkowej i zasady postępowania z odpadami wiertniczymi – chemia płuczkowa, pył barytu i bentonitu;
- instrukcja pracy na wysokości i zakaz prac na wieży przy silnym wietrze i oblodzeniu – upadek z wysokości, mikroklimat zewnętrzny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika górnictwa otworowego.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, mikroklimat zimny i gorący przy pracy na otwartej przestrzeni, pyły mineralne barytu i bentonitu, kontakt z gorącymi rurociągami;
- czynniki chemiczne – siarkowodór, metan i węglowodory ciekłe, benzen, wodorotlenek sodu, biocydy i inhibitory korozji, pyły cementu;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w strefie zagrożenia wybuchem, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca w aparatach ochrony układu oddechowego, obsługa urządzeń transportu bliskiego, praca zmianowa, w tym w porze nocnej, praca w ruchu zakładu górniczego.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).