Obowiązki ratownika medycznego wiążą się z udzielaniem świadczeń zdrowotnych w stanach nagłego zagrożenia zdrowia i życia: oceną stanu pacjenta, wykonywaniem medycznych czynności ratunkowych, transportem pacjentów oraz obsługą sprzętu medycznego karetki.
Ratownik medyczny – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia (prawo wykonywania zawodu ratownika medycznego),
- kwalifikacje (ukończone studia na kierunku ratownictwo medyczne; doskonalenie zawodowe zgodnie z przepisami).
Badania
- wstępne badania lekarskie,
- okresowe badania lekarskie,
- badania dla kierowców pojazdów uprzywilejowanych (w przypadku prowadzenia karetki).
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 5 lat,
- kursy doskonalenia zawodowego ratowników medycznych,
- inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.
Ratownik medyczny – środowisko pracy
Ratownik medyczny pracuje w zespołach ratownictwa medycznego, szpitalnych oddziałach ratunkowych oraz podczas zabezpieczeń medycznych imprez. Praca odbywa się w systemie zmianowym, w każdych warunkach atmosferycznych, często w miejscach zdarzeń drogowych i w domach pacjentów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wypadki komunikacyjne (jazda karetką, praca na drodze),
- potrącenie przez pojazdy w miejscu zdarzenia,
- upadek na tym samym poziomie,
- poślizgnięcie się, potknięcie (teren zdarzenia, klatki schodowe),
- upadek na niższy poziom,
- ostre elementy (igły, szkło, blachy wraków),
- uderzenie o elementy wyposażenia karetki,
- zmienny mikroklimat,
- hałas (sygnały uprzywilejowane),
- energia elektryczna,
- pożar.
Czynniki biologiczne:
- wirusy (w tym przenoszone drogą krwi — HBV, HCV, HIV),
- bakterie,
- grzyby.
Czynniki chemiczne:
- środki i preparaty do dezynfekcji,
- leki,
- substancje niebezpieczne w miejscu zdarzenia.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie dynamiczne (przenoszenie pacjentów i sprzętu),
- obciążenie emocjonalne (kontakt ze śmiercią i cierpieniem),
- agresja ze strony pacjentów i osób postronnych,
- praca w porze nocnej,
- stres.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku ratownika medycznego.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawice medyczne jednorazowe (nitrylowe) – wirusy, bakterie, grzyby;
- okulary ochronne lub przyłbica oraz maska przy procedurach z ryzykiem rozprysku – czynniki biologiczne;
- odzież ratownicza ostrzegawcza o intensywnej widzialności – potrącenie przez pojazdy w miejscu zdarzenia;
- obuwie ratownicze z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – ostre elementy, poślizgnięcie się, uderzenie przez ciężkie przedmioty;
- rękawice techniczne przy zdarzeniach drogowych – ostre elementy (blachy, szkło);
- hełm ratowniczy przy zdarzeniach technicznych – uderzenia w strefie działań;
- odzież dostosowana do pory roku – zmienny mikroklimat.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- bezpieczne systemy do iniekcji i pojemniki na ostre odpady w karetce – ostre elementy, czynniki biologiczne;
- nosze z systemem wspomagania załadunku, deska ortopedyczna i krzesełko kardiologiczne – obciążenie dynamiczne;
- prawidłowe oznakowanie i oświetlenie miejsca zdarzenia (karetka jako osłona, lampy) – potrącenie przez pojazdy;
- mocowania sprzętu w przedziale medycznym karetki – uderzenie o elementy wyposażenia podczas jazdy;
- sprawna technicznie karetka z aktualnymi przeglądami – wypadki komunikacyjne;
- gaśnica w karetce – pożar.
Środki organizacyjne
- procedury postępowania poekspozycyjnego i zgłaszania zakłuć – wirusy przenoszone drogą krwi;
- szczepienia ochronne (w tym przeciw WZW B) – czynniki biologiczne;
- zasady współpracy ze strażą pożarną i policją w strefie zdarzenia (wejście po zabezpieczeniu strefy) – potrącenie, substancje niebezpieczne, energia elektryczna;
- techniki bezpiecznego podnoszenia i transferu pacjentów oraz praca zespołowa – obciążenie dynamiczne;
- procedura postępowania z pacjentem agresywnym i możliwość wezwania policji – agresja, stres;
- wsparcie psychologiczne po zdarzeniach traumatycznych (debriefing) – obciążenie emocjonalne, stres;
- grafik uwzględniający odpoczynek po dyżurach nocnych – praca w porze nocnej.