Przewodnik turystyczny – w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025) zawód ten ujęto pod nazwami „Przewodnik turystyczny miejski” – kod 511303 oraz „Przewodnik turystyczny górski” – kod 511302. Przewodnik turystyczny oprowadza grupy po miastach, zabytkach, muzeach i szlakach górskich, przekazuje wiedzę o historii, kulturze i przyrodzie, dba o bezpieczeństwo uczestników i realizację programu wycieczki.
Przewodnik turystyczny – wymagania w stosunku do pracownika
- wiedza krajoznawcza i umiejętności oprowadzania potwierdzone kursem lub doświadczeniem,
- uprawnienia przewodnika górskiego (legitymacja przewodnicka) przy prowadzeniu grup na terenach górskich,
- znajomość języków obcych przy obsłudze turystów zagranicznych,
- umiejętności komunikacyjne i odporność na stres.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- przewodnik miejski,
- przewodnik górski,
- przewodnik po muzeum,
- przewodniczka,
- przewodnik po zabytkach.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- ocena narządu głosu,
- ocena wydolności fizycznej przy prowadzeniu wycieczek górskich,
- ocena układu ruchu przy wielogodzinnym chodzeniu.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- kurs pierwszej pomocy, w tym w terenie górskim,
- szkolenie z zasad bezpieczeństwa w górach i postępowania przy załamaniu pogody,
- szkolenie z obsługi grup z osobami z niepełnosprawnościami.
Środowisko pracy
Przewodnik pracuje w terenie – na ulicach i placach miast, w zabytkowych obiektach, muzeach oraz na szlakach górskich – przez wiele godzin na nogach, przy każdej pogodzie. Mówi do grupy często na zewnątrz, w hałasie ulicznym. Przemieszcza się z grupą autokarem, komunikacją miejską lub pieszo, często w weekendy i w sezonie przez wiele dni z rzędu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- zestaw nagłośnieniowy lub system słuchawkowy dla grupy (tour guide system);
- mapa, przewodniki i materiały informacyjne;
- telefon z dostępem do numerów alarmowych (112, GOPR/TOPR);
- apteczka;
- odzież i sprzęt turystyczny (przy wycieczkach górskich).
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- potknięcie i upadek na schodach zabytków, bruku i szlakach,
- poślizgnięcie na oblodzonych lub mokrych nawierzchniach,
- potrącenie przez pojazd przy prowadzeniu grupy w mieście,
- zabłądzenie, wychłodzenie, porażenie piorunem i urazy w górach,
- mikroklimat gorący, zimny i promieniowanie UV,
- wypadek drogowy w czasie przejazdu autokarem.
Czynniki biologiczne:
- ukąszenia kleszczy i owadów na szlakach,
- infekcje przenoszone drogą kropelkową w grupie.
Czynniki psychofizyczne:
- obciążenie narządu głosu przy mówieniu na zewnątrz,
- wielogodzinne chodzenie i stanie,
- stres związany z odpowiedzialnością za grupę,
- agresja lub roszczenia uczestników,
- nieregularny czas pracy, praca sezonowa i w weekendy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku przewodnika turystycznego.
Środki ochrony indywidualnej
- obuwie turystyczne z podeszwą antypoślizgową – potknięcie, poślizgnięcie;
- odzież dostosowana do pogody, nakrycie głowy i krem z filtrem UV – mikroklimat, promieniowanie UV;
- kamizelka odblaskowa przy prowadzeniu grup przy drogach – potrącenie;
- repelenty i odzież zakrywająca ciało na szlakach – kleszcze.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- zestaw nagłośnieniowy lub system słuchawkowy – obciążenie głosu;
- telefon z naładowaną baterią i aplikacją ratunkową, latarka – zabłądzenie, wypadki w górach;
- apteczka – urazy uczestników.
Środki organizacyjne
- sprawdzanie prognozy pogody i rezygnacja z wyjścia przy zagrożeniu – urazy w górach, wychłodzenie, piorun;
- dostosowanie trasy do możliwości grupy – urazy, odpowiedzialność za grupę;
- przekraczanie jezdni z grupą wyłącznie w wyznaczonych miejscach – potrącenie;
- przerwy w trakcie zwiedzania i higiena głosu – obciążenie głosu, zmęczenie;
- planowanie sezonu z zapewnieniem dni wolnych – nieregularny czas pracy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla przewodnika turystycznego.
- czynniki fizyczne – mikroklimat zimny i gorący, promieniowanie nadfioletowe;
- czynniki chemiczne – brak;
- czynniki biologiczne – borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu (przy prowadzeniu wycieczek na szlakach);
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obciążenie narządu głosu, praca w terenie górskim.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).