Mistrz produkcji w przemyśle włókienniczym – kod 312209 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Mistrz produkcji w przemyśle włókienniczym kieruje zmianą lub oddziałem przędzalni, tkalni, dziewiarni albo wykańczalni – rozdziela zadania tkaczom, przędzarzom i operatorom, pilnuje parametrów technologicznych, wydajności maszyn i jakości wyrobu. Odpowiada za przestrzeganie przepisów bhp na swoim odcinku, prowadzi instruktaże stanowiskowe, rozlicza czas pracy i reaguje na awarie oraz braki jakościowe.
Mistrz produkcji w przemyśle włókienniczym – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne lub wyższe o profilu włókienniczym, technologii tekstyliów albo mechanicznym,
- kilkuletnie doświadczenie w produkcji przędzy, tkanin, dzianin lub w wykańczalni,
- znajomość technologii przędzenia, tkania, dziania oraz procesów barwienia i apretury,
- umiejętność odczytu kart technologicznych, parametrów nawojów, gęstości i masy powierzchniowej wyrobu,
- umiejętność kierowania zespołem, planowania obsady maszyn i rozliczania normy,
- znajomość zasad bhp przy maszynach z ruchomymi elementami i zasad ochrony przeciwpożarowej w obecności pyłu bawełny,
- obsługa systemów raportowania produkcji (MES, ERP).
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- mistrz zmiany w tkalni,
- mistrz przędzalni,
- mistrz dziewiarni,
- mistrz wykańczalni tkanin,
- kierownik zmiany w zakładzie włókienniczym.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy, z oceną słuchu ze względu na hałas na halach maszyn,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie spirometryczne przy narażeniu na pył bawełny, lnu lub włókien syntetycznych – według wskazań lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp dla osób kierujących pracownikami – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z zasad prowadzenia instruktażu stanowiskowego i nadzoru nad pracą podległego zespołu,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi maszyn przędzalniczych, krosien i dziewiarek oraz procedury blokowania LOTO,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i postępowania przy zapaleniu się pyłu i odpadów włókienniczych,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Mistrz pracuje na halach produkcyjnych przędzalni, tkalni, dziewiarni lub wykańczalni, gdzie dziesiątki maszyn pracują w trybie ciągłym. Przemieszcza się między stanowiskami, kontroluje pracę zespołu, nastawy maszyn i jakość nawojów, a część czasu spędza w biurze mistrzowskim przy dokumentacji i systemie raportowania. W tkalniach hałas krosien przekracza zwykle wartości dopuszczalne, w przędzalniach w powietrzu unosi się pył włókienniczy, a w wykańczalniach panuje podwyższona temperatura i wilgotność oraz występują opary barwników i środków apreturowych. Praca odbywa się najczęściej w systemie trzyzmianowym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- przędzarki obrączkowe i rotorowe, zgrzeblarki, rozciągarki i przewijarki;
- krosna chwytakowe, pneumatyczne i wodne oraz dziewiarki okrągłe i płaskie;
- maszyny wykańczalnicze – barwiarki, ramy suszące, kalandry, opalarki;
- wózki ręczne do transportu cewek, nawojów i wałów osnowowych;
- przyrządy do kontroli jakości – wagi, liczniki skrętu, gęstościomierze;
- terminal systemu MES, komputer i dokumentacja technologiczna.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- hałas krosien i maszyn przędzalniczych przekraczający 85 dB(A),
- pochwycenie przez ruchome elementy maszyn – wałki, pasy, wrzeciona, czółenka i chwytaki,
- uderzenie wyrzuconym czółenkiem, chwytakiem lub pękającą cewką,
- poślizgnięcie i potknięcie o odpady włókiennicze, cewki i przewody na posadzce,
- porażenie prądem elektrycznym przy uszkodzonej instalacji maszyn,
- mikroklimat gorący i wilgotny w wykańczalni oraz nawilżanie powietrza w tkalni,
- potrącenie przez wózki z nawojami i wałami osnowowymi,
- pożar pyłu i odpadów włókienniczych.
Czynniki chemiczne:
- pył bawełny, lnu i włókien syntetycznych,
- barwniki reaktywne i zawiesinowe, środki apreturowe zawierające formaldehyd, kwasy i ługi w wykańczalni.
Czynniki psychofizyczne:
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- odpowiedzialność za zespół, wykonanie planu produkcji i jakość wyrobu,
- stres przy awariach maszyn i konfliktach w zespole,
- długotrwała praca stojąca i chodzenie po hali,
- obciążenie wzroku przy kontroli tkanin i dzianin.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku mistrza produkcji w przemyśle włókienniczym.
Środki ochrony indywidualnej
- ochronniki słuchu dobrane do widma hałasu krosien – hałas;
- przylegająca odzież robocza bez luźnych elementów, związane włosy – ruchome elementy;
- okulary ochronne na halach krosien – wyrzucane elementy;
- obuwie robocze z podeszwą przeciwpoślizgową – upadek na tym samym poziomie, praca stojąca;
- półmaska filtrująca FFP2 – pył włókienniczy;
- rękawice nitrylowe, fartuch chemoodporny i gogle przy pracy w barwiarni – barwniki i apretury.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe i ruchome z blokadami oraz wyłączniki awaryjne maszyn – ruchome elementy, wyrzucane elementy;
- obudowy dźwiękochłonne i wyciszenie hal – hałas;
- odciągi miejscowe przy zgrzeblarkach i centralny system odpylania – pył włókienniczy, pożar;
- wentylacja mechaniczna i klimatyzacja z kontrolą wilgotności – mikroklimat, barwniki i apretury;
- wyznaczone i oznakowane drogi transportowe – transport wewnętrzny, upadek na tym samym poziomie;
- ochrona przeciwporażeniowa i okresowe pomiary instalacji – prąd elektryczny;
- stanowiska kontroli jakości z oświetleniem o wysokim natężeniu – obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- pomiary hałasu i stężeń pyłu oraz ograniczenie czasu ekspozycji – hałas, pył włókienniczy;
- procedura LOTO przy usuwaniu zerwań i awarii, zakaz sięgania do pracującej maszyny – ruchome elementy;
- codzienne sprzątanie odpadów i zakaz używania otwartego ognia – pożar, upadek na tym samym poziomie;
- karty charakterystyki i instrukcje stanowiskowe dla chemikaliów wykańczalniczych – barwniki i apretury;
- grafik zmian z rotacją i odpoczynkiem między zmianami – praca zmianowa, praca stojąca;
- jasny podział kompetencji i wsparcie kierownika oddziału przy problemach kadrowych – odpowiedzialność, stres;
- przerwy w kontroli wizualnej wyrobu – obciążenie wzroku.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla mistrza produkcji w przemyśle włókienniczym.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat gorący i wilgotny;
- czynniki chemiczne – pył bawełny i włókien syntetycznych, barwniki, formaldehyd, kwasy i ługi;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach z ruchomymi elementami, praca zmianowa i w porze nocnej, kierowanie zespołem pracowników.
Podobne stanowiska
- tkacz,
- operator maszyn przędzalniczych,
- operator maszyn włókienniczych,
- inżynier włókiennik,
- brygadzista produkcji.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).