Rolnik producent kwalifikowanych nasion rolniczych – kod 611103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Rolnik producent kwalifikowanych nasion rolniczych reprodukuje zboża, rośliny strączkowe, oleiste i pastewne na plantacjach nasiennych zgłaszanych do oceny polowej. Dba o izolację przestrzenną, usuwa obce odmiany i chwasty, prowadzi ochronę i zbiór, a następnie suszy, czyści, sortuje i zaprawia ziarno, pobiera próby do badań laboratoryjnych i przygotowuje partie materiału siewnego do kwalifikacji i obrotu.
Rolnik producent kwalifikowanych nasion rolniczych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie rolnicze, preferowane średnie lub wyższe,
- znajomość przepisów ustawy o nasiennictwie, zasad oceny polowej i laboratoryjnej materiału siewnego,
- prawo jazdy kat. T oraz umiejętność obsługi kombajnu i maszyn rolniczych,
- zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w zakresie stosowania środków ochrony roślin,
- znajomość obsługi suszarni, czyszczalni i zaprawiarek nasion,
- zaświadczenie kwalifikacyjne UDT do obsługi wózka jezdniowego, jeśli go obsługuje,
- skrupulatność w prowadzeniu dokumentacji plantacji i partii nasion.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- plantator nasienny,
- hodowca reprodukcji nasiennej,
- producent materiału siewnego,
- rolnik nasiennik,
- reproduktor nasion zbóż.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena zdolności do kierowania ciągnikiem, kombajnem i wózkiem jezdniowym,
- spirometria przy narażeniu na pył zbożowy i zaprawy nasienne, według decyzji lekarza.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie w zakresie stosowania środków ochrony roślin, w tym zapraw nasiennych, odnawiane co 5 lat,
- instruktaż obsługi suszarni, czyszczalni i zaprawiarki,
- szkolenie z pracy w silosach i zbiornikach na ziarno jako przestrzeniach zamkniętych,
- szkolenie z zagrożenia wybuchem pyłu zbożowego i ochrony przeciwpożarowej,
- szkolenie z pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Praca łączy sezon polowy – siewy, zabiegi ochronne, selekcję negatywną na plantacji i żniwa – z pracą w obiektach przechowalniczych przez większą część roku. W punkcie przerobu nasion pracują suszarnie, czyszczalnie, tryjery, stoły grawitacyjne, zaprawiarki i workownice, wytwarzając hałas i duże zapylenie. Ziarno magazynowane jest w silosach, zbiornikach i workach typu big-bag, przemieszczanych wózkiem widłowym lub ładowarką. Zaprawianie nasion wymaga pracy z preparatami grzybobójczymi i owadobójczymi, a w żniwa pracuje się po kilkanaście godzin dziennie. Na stanowisku wykorzystuje się:
- ciągnik rolniczy, siewnik i opryskiwacz polowy;
- kombajn zbożowy z odpowiednio wyregulowanym zespołem młócącym;
- suszarnia ziarna opalana gazem lub olejem;
- czyszczalnia, tryjer, stół grawitacyjny i przenośniki kubełkowe;
- zaprawiarka do nasion i workownica;
- silosy i zbiorniki na ziarno;
- wózek widłowy lub ładowarka teleskopowa.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- wciągnięcie przez przenośniki ślimakowe, kubełkowe i wały przegubowo-teleskopowe,
- zasypanie i uduszenie ziarnem w silosie lub przyczepie,
- upadek z wysokości z drabin silosów, suszarni i kombajnu,
- pożar i wybuch pyłu zbożowego w suszarni, przenośnikach i silosach,
- hałas od czyszczalni, suszarni, wentylatorów i kombajnu,
- drgania mechaniczne o działaniu ogólnym w kombajnie i ciągniku,
- potrącenie przez wózek widłowy i przygniecenie przez spadające big-bagi,
- upał i promieniowanie UV podczas żniw i lustracji plantacji.
Czynniki chemiczne:
- zaprawy nasienne z substancjami grzybobójczymi i owadobójczymi,
- środki ochrony roślin stosowane na plantacjach nasiennych,
- pył zbożowy i pył z łusek przy czyszczeniu nasion,
- spaliny silników i gazy spalinowe palników suszarni, w tym tlenek węgla.
Czynniki biologiczne:
- grzyby pleśniowe i mikotoksyny w pyle z porażonego ziarna,
- choroby przenoszone przez gryzonie w magazynach – leptospiroza, hantawirusy.
Czynniki psychofizyczne:
- dźwiganie worków z nasionami i zaprawą,
- długi czas pracy w sezonie żniw i siewów,
- odpowiedzialność za kwalifikację partii nasion i terminy,
- chodzenie po plantacji i pochylona pozycja przy selekcji negatywnej,
- praca w pojedynkę w silosach i suszarni.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku rolnika producenta kwalifikowanych nasion rolniczych.
Środki ochrony indywidualnej
- półmaska z filtrem P3 lub ABEK-P3 przy zaprawianiu i czyszczeniu – zaprawy nasienne, pył zbożowy, grzyby i mikotoksyny;
- kombinezon chemoodporny, rękawice nitrylowe i okulary przy pracy z zaprawami i opryskami – zaprawy nasienne, środki ochrony roślin;
- ochronniki słuchu – hałas;
- szelki bezpieczeństwa z linką przy wejściu do silosu i na drabiny – zasypanie ziarnem, upadek z wysokości;
- obuwie robocze z podnoskiem i kamizelka ostrzegawcza – potrącenie przez wózek;
- kapelusz, odzież z długim rękawem i krem z filtrem UV – upał w żniwa;
- rękawice ochronne przy sprzątaniu magazynów – gryzonie.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony przenośników, wałów i wyłączniki awaryjne – wciągnięcie przez maszyny;
- aspiracja pyłu, urządzenia w wykonaniu przeciwwybuchowym i odciążenia wybuchowe – wybuch pyłu, pył zbożowy;
- zamknięte zaprawiarki z odciągiem i dozowaniem preparatu – zaprawy nasienne;
- drabiny z koszami i balustrady na silosach – upadek z wysokości;
- kabina kombajnu i ciągnika z filtrem, klimatyzacją i fotelem amortyzowanym – drgania, upał w żniwa, środki ochrony roślin;
- czujniki temperatury w suszarni, odprowadzenie spalin i detektor tlenku węgla – spaliny i gazy suszarni, wybuch pyłu;
- wydzielone drogi dla wózków i stabilne regały na big-bagi – potrącenie przez wózek;
- mechaniczne workownice i podnośniki worków – dźwiganie worków.
Środki organizacyjne
- pozwolenie na wejście do silosu z asekuracją drugiej osoby i wyłączeniem rozładunku – zasypanie ziarnem, praca w pojedynkę;
- wyłączenie i zablokowanie maszyn przed czyszczeniem – wciągnięcie przez maszyny;
- regularne usuwanie pyłu i zakaz używania otwartego ognia – wybuch pyłu;
- przestrzeganie etykiet zapraw i oznakowanie worków z zaprawionym ziarnem – zaprawy nasienne, środki ochrony roślin;
- deratyzacja magazynów – gryzonie;
- planowanie żniw z przerwami i zmianą operatorów – długi czas pracy w żniwa, upał w żniwa;
- harmonogram oceny polowej i kontroli partii uzgodniony z PIORiN – odpowiedzialność za kwalifikację;
- rotacja przy selekcji negatywnej i przerwy – wymuszona pozycja przy selekcji;
- pomiary hałasu i pyłu – hałas, pył zbożowy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla rolnika producenta kwalifikowanych nasion rolniczych.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu ogólnym, promieniowanie nadfioletowe naturalne, praca w wysokiej temperaturze otoczenia;
- czynniki chemiczne – pył zbożowy, zaprawy nasienne i środki ochrony roślin, tlenek węgla, spaliny silników Diesla;
- czynniki biologiczne – grzyby pleśniowe i ich mikotoksyny, krętki Leptospira;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach zamkniętych (silosy), praca w strefie zagrożenia wybuchem pyłu, obsługa urządzeń transportu bliskiego, kierowanie ciągnikiem i kombajnem, dźwiganie.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).