Operator przewijarek i skręcarek nitek – kod 815103 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Operator przewijarek i skręcarek nitek obsługuje maszyny, które przewijają przędzę z kopsów na nawoje stożkowe i cylindryczne oraz łączą i skręcają pojedyncze nitki w nici wielonitkowe. Zakłada nawoje, przewleka nitki przez prowadniki i naprężacze, usuwa zrywy i węzły, wymienia pełne szpule, ustawia skręt i prędkość wrzecion oraz kontroluje jakość nawinięcia.
Operator przewijarek i skręcarek nitek – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie podstawowe, zasadnicze zawodowe lub średnie, preferowane w zawodach włókienniczych,
- znajomość obsługi przewijarek automatycznych, skręcarek dwuzwojowych i obrączkowych,
- umiejętność rozpoznawania rodzajów przędzy i wad nawinięcia,
- sprawność manualna, dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa i spostrzegawczość,
- dobry wzrok, w tym widzenie z bliska,
- zdolność do pracy w ruchu przez całą zmianę.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- przewijacz przędzy,
- skręcarz nici,
- operator przewijarki,
- operator skręcarki,
- nawijacz przędzy.
Badania
- wstępne, okresowe i kontrolne badania lekarskie z zakresu medycyny pracy,
- badanie audiometryczne w związku z hałasem przekraczającym 85 dB(A),
- ocena układu oddechowego przy narażeniu na pył bawełny i włókien,
- badanie okulistyczne przy pracy wymagającej precyzji wzrokowej.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi przewijarek i skręcarek, w tym zatrzymywania wrzecion przed usuwaniem nawinięć,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w przędzalni,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Operator pracuje w przędzalni lub nitkarni, przy długich rzędach wrzecion pracujących z prędkością od kilku do kilkunastu tysięcy obrotów na minutę. Hala jest klimatyzowana i nawilżana, by przędza nie elektryzowała się i nie zrywała, dlatego panuje w niej wysoka wilgotność i stała temperatura. W powietrzu unosi się pył bawełny i włókien syntetycznych, a poziom hałasu zwykle przekracza 85 dB(A). Operator przez całą zmianę chodzi wzdłuż maszyn, schyla się do koszy z kopsami i sięga do górnych prowadników. Praca jest zmianowa, często w ruchu ciągłym. Na stanowisku wykorzystuje się:
- przewijarki automatyczne z węźlarką lub splatarką pneumatyczną;
- skręcarki dwuzwojowe i obrączkowe;
- kopsy, gilzy stożkowe i cylindryczne, szpule i nawoje;
- wózki i kosze na przędzę;
- odciągi zrywów i odkurzacze wędrujące;
- preparacje i oleje awiważowe do przędzy.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie włosów, palców lub odzieży przez obracające się wrzeciona i nawoje,
- skaleczenie i otarcie dłoni przez przesuwającą się nitkę,
- hałas maszyn przędzalniczych,
- mikroklimat wilgotny w hali nawilżanej,
- wyładowania elektrostatyczne na przędzy syntetycznej,
- pożar pyłu i odpadów włókienniczych,
- potknięcie o wózki i kosze oraz poślizgnięcie na zaolejonej posadzce,
- ręczne przenoszenie koszy z kopsami i pełnych nawojów.
Czynniki chemiczne:
- pył bawełny i włókien syntetycznych,
- mgła olejowa z preparacji i olejów awiważowych.
Czynniki psychofizyczne:
- praca w ruchu i w pozycji stojącej przez całą zmianę,
- powtarzalne ruchy rąk i palców przy łączeniu nitek,
- pochylanie się i sięganie powyżej poziomu barków,
- obciążenie wzroku przy kontroli przędzy,
- praca zmianowa, w tym w porze nocnej,
- monotonia czynności.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku operatora przewijarek i skręcarek nitek.
Środki ochrony indywidualnej
- przylegająca odzież robocza, nakrycie głowy na związane włosy, zakaz biżuterii – pochwycenie przez wrzeciona i nawoje;
- ochronniki słuchu (wkładki lub nauszniki) – hałas maszyn przędzalniczych;
- półmaska filtrująca FFP2 przy czyszczeniu maszyn i pracy przy przędzy bawełnianej – pył bawełny i włókien;
- osłony palców lub cienkie rękawice przy łączeniu nitek – skaleczenie i otarcie dłoni przez nitkę;
- obuwie robocze antypoślizgowe i antyelektrostatyczne – potknięcie i poślizgnięcie, wyładowania elektrostatyczne, ręczne przenoszenie koszy;
- krem ochronny do rąk – mgła olejowa, mikroklimat wilgotny.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony wrzecion i nawojów, automatyczne zatrzymanie przy zrywie – pochwycenie przez wrzeciona;
- centralny odciąg pyłu i odkurzacze wędrujące – pył bawełny, pożar pyłu;
- klimatyzacja z kontrolą wilgotności i temperatury, nawilżanie zapobiegające elektryzowaniu – mikroklimat wilgotny, wyładowania elektrostatyczne;
- wyciszenie hali i obudowy zespołów napędowych – hałas;
- wentylacja ogólna ograniczająca mgłę olejową – mgła olejowa;
- oświetlenie miejscowe nad strefą łączenia nitek – obciążenie wzroku;
- wózki z regulacją wysokości koszy i podajniki kopsów – ręczne przenoszenie, pochylanie się;
- instalacja tryskaczowa i gaśnice – pożar pyłu i odpadów.
Środki organizacyjne
- usuwanie nawinięć i czyszczenie tylko przy zatrzymanych wrzecionach – pochwycenie, skaleczenie;
- codzienne sprzątanie pyłu i odpadów z maszyn i posadzek – pożar pyłu, pył bawełny, poślizgnięcie;
- wyznaczone miejsca na wózki i kosze, wolne przejścia – potknięcie;
- ograniczenie liczby wrzecion obsługiwanych przez jednego operatora – powtarzalne ruchy, praca w ruchu, obciążenie wzroku;
- rotacja zadań i przerwy w pracy – monotonia, pochylanie się i sięganie;
- grafik zmian z odpoczynkiem dobowym – praca zmianowa;
- pomiary hałasu i pyłu oraz oznakowanie stref stosowania ochronników słuchu – hałas, pył bawełny.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla operatora przewijarek i skręcarek nitek.
- czynniki fizyczne – hałas, mikroklimat wilgotny;
- czynniki chemiczne – pył bawełny, pył włókien syntetycznych, mgła olejów preparacyjnych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn z elementami wirującymi, praca w ruchu i pozycji stojącej, powtarzalne ruchy kończyn górnych, praca zmianowa i w porze nocnej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).