Rzeźbiarz szkła – kod 731607 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Rzeźbiarz szkła tworzy w szkle formy przestrzenne, reliefy i dekoracje – ryje i grawiruje wzory miedzianymi kółkami, rzeźbi bryły szlifierkami i frezami diamentowymi, piaskuje, matuje, a także formuje szkło na gorąco przy palniku lub w piecu (fusing, odlewanie w formach). Wykonuje unikatowe obiekty artystyczne, trofea, elementy architektoniczne i dekoracje wnętrz.
Rzeźbiarz szkła – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie lub wyższe artystyczne albo zawód szklarza, szlifierza lub grawera szkła,
- znajomość rodzajów szkła, jego naprężeń i technik obróbki na zimno i na gorąco,
- umiejętność obsługi grawerek, szlifierek, piaskarek, palników i pieców do szkła,
- zdolności plastyczne, wyobraźnia przestrzenna i precyzja,
- umiejętność planowania pracy nad obiektem wieloetapowym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- rzeźbiarz w szkle artystycznym,
- artysta szklarz,
- rytownik szkła,
- artysta szkła artystycznego,
- witrażysta-rzeźbiarz.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- ocena układu oddechowego przy narażeniu na pył krzemionki i ścierniwa, zgodnie ze wskazaniem lekarza,
- badanie okulistyczne przy pracy przy palniku i piecu.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi piaskarki, grawerek i szlifierek,
- instruktaż bezpiecznej pracy z palnikiem gazowo-tlenowym i butlami gazowymi,
- szkolenie z postępowania z kwasem fluorowodorowym przy matowaniu chemicznym, jeśli jest stosowane,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej i pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Rzeźbiarz szkła pracuje we własnej pracowni artystycznej, w hutach szkła artystycznego, pracowniach witrażu i dekoracji szkła oraz na uczelniach plastycznych. Pracownia obejmuje stanowiska szlifierskie i grawerskie z obiegiem wody, kabinę piaskarską, stół do pracy przy palniku, piece elektryczne do fusingu i odprężania oraz magazyn bloków i tafli szkła. Duże obiekty i bloki szklane bywają ciężkie i nieporęczne. Praca łączy precyzyjne, długotrwałe czynności przy grawerce z pracą fizyczną przy szlifowaniu i transporcie elementów. Na stanowisku wykorzystuje się:
- grawerki z kółkami miedzianymi i ścierniwem w oleju;
- szlifierki pionowe i kątowe z tarczami diamentowymi chłodzonymi wodą;
- mikrosilniki z frezami diamentowymi;
- kabina piaskarska ze ścierniwem korundowym;
- palniki gazowo-tlenowe do pracy przy szkle;
- piece elektryczne do fusingu, odlewania i odprężania;
- wózki, podnośniki i przyssawki do przenoszenia tafli i bloków.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- skaleczenia ostrymi krawędziami i odłamkami szkła,
- pęknięcie naprężonego szkła podczas obróbki i rozprysk odłamków,
- pochwycenie przez tarcze, kółka grawerskie i mikrosilniki,
- oparzenia płomieniem, gorącym szkłem i elementami pieca,
- promieniowanie podczerwone i jasne światło sodowe płomienia przy palniku,
- hałas piaskarki, szlifierek i sprężarki,
- drgania przenoszone na ręce przy pracy szlifierkami,
- przygniecenie i upuszczenie ciężkich bloków i tafli szkła.
Czynniki chemiczne:
- pył szkła, krzemionki i ścierniwa korundowego przy piaskowaniu i szlifowaniu,
- pył zawierający ołów przy obróbce szkła kryształowego,
- kwas fluorowodorowy i fluorki w pastach do matowania,
- gazy techniczne – propan, tlen – ryzyko pożaru i wybuchu.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała przy długotrwałym grawerowaniu,
- obciążenie wzroku przy precyzyjnej pracy z bliska,
- dźwiganie bloków szkła i gotowych obiektów,
- presja terminów i odpowiedzialność za unikatowe dzieła.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku rzeźbiarza szkła.
Środki ochrony indywidualnej
- okulary ochronne lub przyłbica – pęknięcie, skaleczenia;
- okulary z filtrem didymowym przy palniku – promieniowanie;
- rękawice odporne na przecięcie przy pracy z taflami – skaleczenia, ciężkie elementy;
- rękawice termoochronne i fartuch trudnopalny przy piecu i palniku – palnik i piec;
- półmaska z filtrem P3 lub kaptur z doprowadzeniem powietrza przy piaskowaniu – pył krzemionki i ścierniwa, ołów;
- ochronniki słuchu – hałas;
- rękawice i osłona twarzy odporne na kwas fluorowodorowy – kwas fluorowodorowy;
- obuwie ochronne z podnoskiem – ciężkie elementy.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- szczelna kabina piaskarska z odpylaczem – pył krzemionki i ścierniwa, hałas;
- szlifowanie i grawerowanie na mokro z obiegiem wody – pył krzemionki i ścierniwa, ołów;
- osłony tarcz i podpórki do obrabianych elementów – narzędzia wirujące, pęknięcie;
- narzędzia o obniżonych drganiach – drgania;
- reduktory, zawory przeciwzwrotne i przechowywanie butli w wentylowanym miejscu – gazy techniczne, palnik i piec;
- przyssawki, wózki i podnośniki do tafli i bloków – ciężkie elementy, dźwiganie;
- wyciąg nad stanowiskiem matowania chemicznego – kwas fluorowodorowy;
- regulowane stoły, podparcie łokci i oświetlenie miejscowe – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku.
Środki organizacyjne
- kontrola naprężeń szkła i właściwe odprężanie w piecu przed obróbką – pęknięcie;
- instrukcje stanowiskowe dla piaskarki, grawerek i palnika – narzędzia wirujące, palnik i piec;
- żel z glukonianem wapnia w apteczce i procedura pierwszej pomocy przy kwasie fluorowodorowym – kwas fluorowodorowy;
- higiena rąk i zakaz jedzenia w pracowni przy obróbce kryształu – ołów;
- przerwy na odpoczynek wzroku i rotacja technik pracy – obciążenie wzroku, wymuszona pozycja;
- planowanie zleceń z realnymi terminami – presja twórcza;
- bezpieczne składowanie tafli w stojakach – skaleczenia, ciężkie elementy.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla rzeźbiarza szkła.
- czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, promieniowanie podczerwone, praca z gorącym szkłem;
- czynniki chemiczne – pył zawierający krzemionkę krystaliczną, pył korundu, ołów i jego związki, fluorowodór, gazy palne;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca ze szkłem grożąca skaleczeniem, obsługa narzędzi wirujących, praca z otwartym płomieniem, dźwiganie, praca wymagająca precyzji wzrokowej.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).