Higienistka stomatologiczna – kod 325102 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Higienistka stomatologiczna samodzielnie wykonuje zabiegi profilaktyczne i higienizacyjne: usuwa kamień nazębny skalerem, piaskuje i poleruje zęby, lakieruje i lakowuje, prowadzi instruktaż higieny jamy ustnej oraz akcje profilaktyczne w szkołach i przedszkolach.
Higienistka stomatologiczna – wymagania w stosunku do pracownika
- kwalifikacje (dyplom w zawodzie higienistka stomatologiczna lub studia z zakresu higieny stomatologicznej),
- aktualne orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- szczepienie przeciw WZW typu B,
- znajomość zasad aseptyki, dezynfekcji i sterylizacji,
- dobra koordynacja wzrokowo-ruchowa i sprawność manualna.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- higienista stomatologiczny,
- higienistka dentystyczna,
- dyplomowana higienistka stomatologiczna,
- higienistka w gabinecie stomatologicznym,
- edukatorka higieny jamy ustnej.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- badanie słuchu przy narażeniu na hałas skalera i piaskarki,
- ocena układu ruchu i kończyn górnych przy wymuszonej pozycji i drganiach narzędzi,
- ocena układu oddechowego przy narażeniu na aerozol i pył z piaskowania.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- szkolenie z postępowania po ekspozycji na krew i ostre narzędzia,
- szkolenie z obsługi skalera ultradźwiękowego i piaskarki,
- szkolenie z udzielania pierwszej pomocy.
Środowisko pracy
Higienistka pracuje w gabinecie stomatologicznym przy fotelu, w bliskim kontakcie z jamą ustną pacjenta, wykonując długie zabiegi w pozycji siedzącej z pochyleniem głowy i tułowia. Skaler ultradźwiękowy i piaskarka wytwarzają gęsty aerozol z wodą, śliną i krwią. Część pracy obejmuje zajęcia edukacyjne z dziećmi w placówkach oświatowych. Na stanowisku wykorzystuje się:
- skaler ultradźwiękowy i piaskarkę stomatologiczną;
- narzędzia ręczne (kirety, skalery ręczne, sondy periodontologiczne);
- kątnicę do polerowania;
- lampę polimeryzacyjną przy lakowaniu;
- środki fluorkowe, pasty i proszki profilaktyczne.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- zakłucie i skaleczenie ostrymi narzędziami periodontologicznymi,
- hałas skalera ultradźwiękowego i ssaka,
- drgania przenoszone na dłonie przy pracy skalerem,
- promieniowanie niebieskie lampy polimeryzacyjnej.
Czynniki chemiczne:
- pył z proszków do piaskowania,
- środki dezynfekcyjne,
- preparaty fluorkowe i materiały do lakowania.
Czynniki biologiczne:
- aerozol z jamy ustnej zawierający bakterie i wirusy,
- wirusy krwiopochodne (HBV, HCV, HIV) przy krwawieniu dziąseł,
- infekcje dróg oddechowych i wirus opryszczki.
Czynniki psychofizyczne:
- wymuszona pozycja ciała przez długi czas zabiegu,
- przeciążenie nadgarstków i palców przy pracy narzędziami ręcznymi (zespół cieśni nadgarstka),
- obciążenie wzroku przy precyzyjnej pracy.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku higienistki stomatologicznej.
Środki ochrony indywidualnej
- maseczka FFP2 i przyłbica przy skalingu i piaskowaniu – aerozol biologiczny, pył z piaskowania;
- rękawice nitrylowe – krew, ślina, środki chemiczne;
- okulary z filtrem przy lampie polimeryzacyjnej – promieniowanie niebieskie;
- fartuch ochronny z długim rękawem – aerozol, rozprysk.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- ssak o dużej wydajności i końcówki odsysające aerozol – aerozol biologiczny, pył;
- oczyszczacz powietrza lub wentylacja mechaniczna gabinetu – aerozol;
- narzędzia ręczne o grubych, lekkich uchwytach – przeciążenie nadgarstków;
- ergonomiczne krzesło i lupy powiększające – wymuszona pozycja, obciążenie wzroku;
- pojemniki na ostre odpady – zakłucie.
Środki organizacyjne
- płukanie jamy ustnej pacjenta środkiem antyseptycznym przed zabiegiem – aerozol biologiczny;
- procedura postępowania poekspozycyjnego i szczepienia przeciw WZW B – wirusy krwiopochodne;
- przemienność zabiegów ultradźwiękowych i ręcznych, przerwy między pacjentami – drgania, przeciążenie nadgarstków;
- ćwiczenia rozluźniające kręgosłup i dłonie – wymuszona pozycja;
- wietrzenie gabinetu po zabiegach z aerozolem – aerozol.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla higienistki stomatologicznej.
- czynniki fizyczne – hałas skalera i ssaka, drgania miejscowe przenoszone na dłonie, promieniowanie optyczne lampy polimeryzacyjnej;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne, pył z proszków do piaskowania;
- czynniki biologiczne – wirusy zapalenia wątroby typu B i C, HIV, bakterie i wirusy w aerozolu z jamy ustnej;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – wymuszona pozycja ciała, powtarzalne ruchy nadgarstka, praca z ostrymi narzędziami.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).