Pracownik ubojni – kod 751106 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025), zawód ten ujęto pod nazwą „Ubojowy”. Pracownik ubojni wykonuje czynności na linii uboju – obsługę zwierząt przed ubojem, wykrwawianie, oparzanie, skórowanie i wstępny rozbiór tusz.
Pracownik ubojni – wymagania w stosunku do pracownika
- ukończone 18 lat,
- kwalifikacje (wykształcenie co najmniej podstawowe lub przyuczenie na stanowisku),
- aktualne orzeczenie do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- umiejętność posługiwania się nożami i piłami do rozbioru,
- znajomość zasad dobrostanu zwierząt przy uboju,
- znajomość zasad systemu HACCP i higieny produkcji.
Inne nazwy stanowiska
Ocena ryzyka zawodowego opisana na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- robotnik w ubojni,
- pracownik linii ubojowej,
- ubojowy,
- pracownik rozbioru mięsa,
- wykrawacz mięsa.
Badania
- badania lekarskie wstępne, okresowe i kontrolne,
- badania do celów sanitarno-epidemiologicznych,
- badania w kierunku narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne, w tym choroby odzwierzęce,
- ocena układu ruchu i kończyn górnych przy powtarzalnych czynnościach,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas linii ubojowej,
- ocena układu naczyniowego przy pracy w niskiej temperaturze,
- szczepienia ochronne przeciwko tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.
Szkolenia bhp i inne
- instruktaż ogólny bhp,
- instruktaż stanowiskowy,
- okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż z bezpiecznego posługiwania się nożami i piłami taśmowymi,
- szkolenie z zagrożeń biologicznych i chorób odzwierzęcych,
- instruktaż z obsługi zwierząt i postępowania w sytuacji ich nieprzewidzianej reakcji,
- szkolenie z zasad pracy w pomieszczeniach chłodniczych.
Środowisko pracy
Pracownik ubojni pracuje w halach o obniżonej temperaturze i wysokiej wilgotności, przy liniach technologicznych wyznaczających tempo czynności. Przez całą zmianę wykonuje powtarzalne ruchy nożem w pozycji stojącej, na posadzce zwilżonej wodą, krwią i tłuszczem. Kontakt z żywymi zwierzętami w strefie przedubojowej oraz z tkankami i płynami ustrojowymi występuje przez całą zmianę. Na stanowisku wykorzystuje się:
- noże rozbiorowe, ostrzałki i sterylizatory noży;
- piły taśmowe i tarczowe do rozbioru tusz;
- oparzelnik i urządzenia do skórowania;
- kolejkę podwieszaną i przenośniki;
- środki dezynfekcyjne do mycia hali i sprzętu.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- rany cięte i kłute nożem podczas wykonywania czynności rozbiorowych,
- uraz od piły taśmowej i tarczowej przy rozbiorze tusz,
- uderzenie, kopnięcie lub przygniecenie przez zwierzę w strefie przedubojowej,
- oparzenia gorącą wodą i parą przy oparzalniku,
- hałas emitowany przez maszyny, przenośniki i zwierzęta,
- poślizgnięcie na posadzce zwilżonej wodą, krwią i tłuszczem,
- przygniecenie przez tusze przemieszczane na kolejce podwieszanej,
- obniżona temperatura i wysoka wilgotność w hali produkcyjnej.
Czynniki chemiczne:
- środki dezynfekcyjne stosowane do mycia hali i sprzętu,
- preparaty myjące o działaniu drażniącym.
Czynniki biologiczne:
- kontakt ze szkodliwymi czynnikami biologicznymi i chorobami odzwierzęcymi,
- zakażenie przez uszkodzoną skórę przy kontakcie z tkankami i płynami ustrojowymi,
- aerozol biologiczny powstający przy oparzaniu i myciu hali.
Czynniki psychofizyczne:
- powtarzalność ruchów nożem i przeciążenie kończyn górnych,
- długotrwała pozycja stojąca,
- tempo pracy narzucone linią technologiczną,
- obciążenie psychiczne wynikające z charakteru wykonywanych czynności.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku pracownika ubojni.
Środki ochrony indywidualnej
- rękawica kolcza i fartuch kolczy – rany cięte i kłute nożem, uraz od piły;
- rękawice odporne na przecięcie – rany cięte, kontakt z tkankami;
- ochraniacze przedramion i nadgarstków – rany cięte nożem;
- fartuch wodoodporny i odzież ochronna – kontakt z płynami ustrojowymi, wilgoć;
- obuwie gumowe z podnoskiem i podeszwą antypoślizgową – poślizgnięcie, przygniecenie stopy;
- ochronniki słuchu – hałas linii ubojowej;
- okulary ochronne lub przyłbica – rozprysk płynów ustrojowych, para;
- odzież ocieplana w strefach chłodniczych – obniżona temperatura;
- nakrycie głowy i maseczka zgodnie z reżimem sanitarnym – czynniki biologiczne.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony pił taśmowych i tarczowych z blokadą – uraz od piły;
- wyłączniki awaryjne przy stanowiskach i na linii – uraz od maszyn, przygniecenie;
- stanowiska o regulowanej wysokości i podesty robocze – przeciążenie kończyn górnych i kręgosłupa;
- maty antyzmęczeniowe i antypoślizgowe na stanowiskach – pozycja stojąca, poślizgnięcie;
- posadzka antypoślizgowa ze spadkiem i odwodnieniem liniowym – poślizgnięcie;
- wygrodzenia i korytarze naganiania zwierząt – uderzenie i przygniecenie przez zwierzę;
- osłony termoizolacyjne oparzalnika i odprowadzenie pary – oparzenia, wilgotność;
- wentylacja mechaniczna z wymianą powietrza – aerozol biologiczny, wilgotność, środki dezynfekcyjne;
- ostrzałki i sterylizatory noży przy stanowiskach – rany cięte tępym nożem, czynniki biologiczne;
- kolejka podwieszana z zabezpieczeniem przed zsunięciem tuszy – przygniecenie przez tuszę.
Środki organizacyjne
- rejestr narażenia na szkodliwe czynniki biologiczne – czynniki biologiczne, choroby odzwierzęce;
- procedura postępowania po zranieniu i ekspozycji zawodowej – rany cięte, zakażenie;
- rotacja stanowisk ograniczająca powtarzalność ruchów – przeciążenie kończyn górnych;
- przerwy w pracy i możliwość zmiany pozycji ciała – długotrwała pozycja stojąca;
- ustalone tempo linii uwzględniające bezpieczeństwo pracy – rany cięte, przeciążenie, pośpiech;
- zakaz wchodzenia do zagród ze zwierzętami bez asekuracji – uderzenie przez zwierzę;
- zaplecze sanitarne z natryskiem i rozdziałem odzieży czystej i roboczej – czynniki biologiczne;
- karty charakterystyki środków dezynfekcyjnych na stanowisku – narażenie na preparaty chemiczne;
- przerwy na ogrzanie się przy pracy w chłodzie – obniżona temperatura;
- pomiary hałasu i mikroklimatu z wymaganą częstotliwością – hałas, temperatura, wilgotność;
- wsparcie psychologiczne dla pracowników – obciążenie psychiczne.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla pracownika ubojni.
- czynniki fizyczne – hałas linii ubojowej i maszyn, mikroklimat zimny i wysoka wilgotność w hali produkcyjnej, kontakt z gorącą wodą i parą przy oparzalniku;
- czynniki chemiczne – środki dezynfekcyjne i preparaty myjące o działaniu drażniącym;
- czynniki biologiczne – czynniki chorobotwórcze przenoszone ze zwierząt (choroby odzwierzęce), kontakt z tkankami i płynami ustrojowymi, aerozol biologiczny, ryzyko zakażenia przez uszkodzoną skórę;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca nożami i piłami (ryzyko ran ciętych), praca przy maszynach w ruchu, kontakt ze zwierzętami żywymi, powtarzalność ruchów kończyn górnych, długotrwała pozycja stojąca, tempo pracy narzucone linią technologiczną.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).