Kierowca autobusu

Kierowca autobusu – kod 833101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Kierowca autobusu przewozi pasażerów w komunikacji miejskiej, podmiejskiej, dalekobieżnej lub turystycznej. Obowiązki powierzone mu przez pracodawcę wiążą się z:

prowadzeniem autobusu zgodnie z rozkładem jazdy i przepisami ruchu drogowego;
obsługą pasażerów: otwieraniem drzwi, sprzedażą lub kontrolą biletów, pomocą osobom o ograniczonej mobilności;
codzienną kontrolą stanu technicznego pojazdu;
obsługą tachografu w przewozach objętych normami czasu pracy;
reagowaniem na sytuacje nadzwyczajne: awarie, wypadki, zachowania agresywne.

Praca odbywa się w ruchu miejskim lub na trasach dalekobieżnych, w systemie zmianowym obejmującym wczesne poranki, wieczory, weekendy i święta.

Kierowca autobusu – wymagania w stosunku do pracownika

prawo jazdy kategorii D lub D+E,
kwalifikacja wstępna i szkolenia okresowe kierowców zawodowych,
orzeczenie lekarskie i psychologiczne o braku przeciwwskazań do przewozu osób,
ukończone 21 lat (lub 23 przy niektórych przewozach),
niekaralność i odpowiedni stan zdrowia potwierdzony badaniami.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

kierowca autokaru,
kierowca komunikacji miejskiej,
kierowca PKS,
kierowca linii dalekobieżnej,
kierowca zawodowy kat. D.

Badania

badania lekarskie wstępne lub okresowe,
badania lekarskie i psychologiczne kierowców wykonujących przewóz drogowy osób,
badania uwzględniające pracę zmianową i nocną oraz drgania ogólne.

Szkolenia bhp i inne

instruktaż ogólny bhp,
instruktaż stanowiskowy,
okresowe szkolenie bhp nie rzadziej niż co 3 lata,
szkolenie okresowe kierowców zawodowych co 5 lat,
szkolenie z pierwszej pomocy i postępowania z agresywnym pasażerem,
inne uznane przez pracodawcę za niezbędne.

Kierowca autobusu – środowisko pracy

Kierowca pracuje w kabinie autobusu na drogach publicznych, przystankach, dworcach i w zajezdni. Na stanowisku wykorzystuje się:

autobus miejski, międzymiastowy lub turystyczny;
kasownik, bileterkę lub terminal płatniczy;
tachograf (w przewozach objętych normami);
rampę lub windę dla osób na wózkach;
łączność radiową z dyspozytorem, monitoring pojazdu.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

wypadek drogowy;
potrącenie pasażera przy drzwiach lub na przystanku;
upadek przy wsiadaniu i wysiadaniu z kabiny;
drgania ogólne przenoszone przez siedzisko;
hałas silnika i ruchu ulicznego;
zmienny mikroklimat: przeciągi przy otwieraniu drzwi, nagrzana kabina latem;
oślepienie słońcem i światłami;
pożar pojazdu.

Czynniki chemiczne:

spaliny silnika, w tym własnego na przystankach i w zajezdni;
paliwo i płyny eksploatacyjne przy obsłudze.

Czynniki biologiczne:

drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową przy kontakcie z dużą liczbą pasażerów,
kontakt z gotówką i powierzchniami wspólnymi.

Czynniki psychofizyczne:

agresja słowna i fizyczna ze strony pasażerów;
odpowiedzialność za bezpieczeństwo kilkudziesięciu osób;
stała koncentracja uwagi w gęstym ruchu;
presja rozkładu jazdy i korków;
praca zmianowa, wczesne i późne zmiany, dzielony czas pracy;
długotrwała wymuszona pozycja siedząca.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku kierowcy autobusu.

Środki ochrony indywidualnej

obuwie z podeszwą antypoślizgową – upadek przy wsiadaniu, obsługa pojazdu;
kamizelka odblaskowa przy awarii na drodze – potrącenie;
rękawice ochronne przy obsłudze technicznej – paliwo, płyny eksploatacyjne;
okulary przeciwsłoneczne – oślepienie.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

pojazd z aktualnym przeglądem, systemem ABS/ESP, czujnikami drzwi i lusterkami/kamerami stref martwych – wypadek drogowy, potrącenie pasażera;
przegroda lub kabina ochronna kierowcy, monitoring i przycisk alarmowy – agresja pasażerów;
siedzisko pneumatyczne z amortyzacją i regulacją – drgania ogólne, wymuszona pozycja;
klimatyzacja kabiny i kurtyna powietrzna przy drzwiach – mikroklimat;
gaśnice, młotki bezpieczeństwa, apteczka – pożar, wypadek;
płatności bezgotówkowe – kontakt z gotówką, napad.

Środki organizacyjne

rozkłady jazdy z realnym czasem przejazdu i przerwami na pętlach – presja czasu, koncentracja uwagi;
grafiki zmian zgodne z ustawą o czasie pracy kierowców, ograniczenie dzielonego czasu pracy – praca zmianowa, zmęczenie;
procedura postępowania z agresywnym pasażerem i wsparcie dyspozytora, możliwość wezwania policji – agresja;
szczepienia zalecane i dostęp do środków dezynfekcji – czynniki biologiczne;
przerwy z możliwością rozruchu i zmiany pozycji – wymuszona pozycja siedząca;
wyłączanie silnika na dłuższych postojach – spaliny.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla kierowcy autobusu.

czynniki fizyczne – drgania ogólne przenoszone przez siedzisko, hałas, zmienny mikroklimat kabiny;
czynniki chemiczne – spaliny silnika, paliwo i płyny eksploatacyjne;
czynniki biologiczne – kontakt z dużą liczbą pasażerów (drobnoustroje przenoszone drogą kropelkową);
inne czynniki, w tym niebezpieczne – kierowanie pojazdem kategorii D wymagające pełnej sprawności psychofizycznej, odpowiedzialność za bezpieczeństwo pasażerów, długotrwała pozycja siedząca, praca zmianowa i nocna, kontakt z klientem i narażenie na agresję.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy