Technik technologii odzieży – kod 311924 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik technologii odzieży przygotowuje produkcję wyrobów odzieżowych w szwalni lub zakładzie konfekcyjnym. Opracowuje dokumentację techniczną wzoru, układa szablony i rozkroje, ustala parametry szycia i prasowania, nadzoruje pracę szwaczek i krojowni, kontroluje jakość wyrobu oraz rozlicza zużycie tkanin i dodatków.
Technik technologii odzieży – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne – technik technologii odzieży lub kierunek odzieżowy,
- umiejętność konstruowania i modelowania wyrobów oraz przygotowania szablonów,
- znajomość właściwości tkanin, dzianin i materiałów pomocniczych oraz parametrów ich obróbki,
- umiejętność obsługi maszyn szwalniczych, krojczych i urządzeń prasowalniczych,
- znajomość zasad kontroli jakości wyrobów odzieżowych i norm wymiarowych,
- umiejętność normowania pracy i rozliczania zużycia materiałów.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technolog konfekcji,
- przygotowujący produkcję odzieży,
- mistrz szwalni,
- technik przygotowania wzorów odzieżowych,
- specjalista do spraw rozkroju.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania okulistyczne przy pracy wzrokowo obciążającej i pracy przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie,
- badania w związku z narażeniem na pyły tekstylne i hałas maszyn szwalniczych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat dla stanowisk inżynieryjno-technicznych,
- instruktaż obsługi maszyn szwalniczych, krajarek i noży taśmowych,
- szkolenie z bezpiecznej obsługi urządzeń prasowalniczych i generatorów pary,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w zakładzie z dużą ilością materiałów palnych,
- szkolenie z zasad ergonomii stanowisk szwalniczych,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy przebiciu palca igłą maszyny.
Środowisko pracy
Zakład odzieżowy obejmuje krojownię z nożami taśmowymi i krajarkami, halę szwalni z kilkudziesięcioma maszynami, prasowalnię z urządzeniami parowymi i magazyn tkanin. Technik przechodzi między stanowiskami, wdraża nowe wzory, pokazuje sposób wykonania operacji i sam szyje egzemplarze próbne. W hali szwalni panuje stały hałas kilkudziesięciu maszyn i unosi się pył tekstylny, a w prasowalni wysoka temperatura i wilgotność od pary. Praca przy dokumentacji technicznej, stopniowaniu szablonów i układaniu rozkrojów odbywa się przy komputerze z oprogramowaniem odzieżowym. W okresach spiętrzenia zamówień sezonowych zakład pracuje na dwie zmiany i w nadgodzinach. Na stanowisku wykorzystuje się:
- maszyny szwalnicze – stębnówki, owerloki, drabinki i maszyny specjalne;
- noże taśmowe, krajarki ręczne i automaty krojcze;
- urządzenia prasowalnicze, prasy i wytwornice pary;
- komputer z oprogramowaniem do konstrukcji i stopniowania szablonów oraz ploter;
- tkaniny, dzianiny, kleje termiczne, wkłady i dodatki odzieżowe;
- przyrządy pomiarowe – taśmy, wzorniki, waga do gramatury tkanin;
- wózki transportowe i regały na belki materiałów.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- przebicie palca igłą maszyny szwalniczej przy prowadzeniu materiału i przy pracach wdrożeniowych,
- rany cięte nożem taśmowym, krajarką ręczną i nożycami w krojowni,
- oparzenia parą i gorącą stopą żelazka oraz płytą prasy przy prasowaniu i klejeniu wkładów,
- hałas wielu maszyn szwalniczych pracujących jednocześnie w hali,
- pył tekstylny i włókna unoszące się w krojowni i szwalni,
- pochwycenie włosów lub odzieży przez kółka napędowe i pasy maszyn,
- porażenie prądem elektrycznym od maszyn, żelazek i przedłużaczy w zawilgoconej prasowalni,
- pożar materiałów tekstylnych, pyłu i odpadów krojowni,
- obciążenie wzroku pracą precyzyjną oraz wymuszona pozycja ciała przy pochyleniu nad maszyną.
Czynniki chemiczne:
- apretury, środki uniepalniające i pozostałości formaldehydu w wykończonych tkaninach,
- kleje termiczne, kleje rozpuszczalnikowe i odplamiacze stosowane w kontroli jakości,
- barwniki i pigmenty uwalniane z tkanin, w tym barwniki o działaniu uczulającym.
Czynniki psychofizyczne:
- presja terminów wdrożenia kolekcji i realizacji zamówień sezonowych,
- odpowiedzialność za poprawność dokumentacji technicznej i jakość całej partii wyrobów,
- praca przy monitorze ekranowym przy konstruowaniu, stopniowaniu i układaniu rozkrojów,
- obciążenie tempem pracy akordowej w hali i presją wydajności szwalni,
- długotrwałe chodzenie i stanie przy nadzorze stanowisk oraz w krojowni,
- napięcia i konflikty w zespole przy rozliczaniu norm i jakości wykonania.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika technologii odzieży.
Środki ochrony indywidualnej
- osłona palców i rękawice odporne na przecięcie przy pracy w krojowni – rany cięte nożem krojczym;
- okulary ochronne przy obsłudze noża taśmowego i automatu krojczego – rany cięte nożem krojczym;
- rękawice termoodporne przy prasowaniu i klejeniu wkładów – oparzenia parą;
- ochronniki słuchu w hali szwalni – hałas;
- półmaska z filtrem P2 przy pracach w krojowni i przy czyszczeniu maszyn – pył tekstylny, apretury i substancje w tkaninach;
- rękawice chemoodporne przy stosowaniu klejów i odplamiaczy – kleje termiczne i rozpuszczalniki, barwniki i pigmenty;
- odzież robocza bez luźnych elementów i siatka na włosy przy maszynach – pochwycenie przez elementy napędowe.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłona igielnicy i podawacze materiału w maszynach szwalniczych – przebicie igłą maszyny;
- osłony noża taśmowego, blokady i wyłączniki awaryjne krajarek – rany cięte nożem krojczym, pochwycenie przez elementy napędowe;
- miejscowe odciągi pyłu w krojowni i wentylacja mechaniczna hali – pył tekstylny, apretury i substancje w tkaninach;
- wentylacja i klimatyzacja prasowalni, izolacja przewodów pary i zabezpieczenia wytwornic – oparzenia parą;
- obudowy dźwiękochłonne, podkładki antywibracyjne pod maszyny i wydzielenie strefy najgłośniejszej – hałas;
- wyłączniki różnicowoprądowe, pomiary ochronne i wymiana przewodów żelazek – porażenie prądem;
- system sygnalizacji pożaru, gaśnice i bieżące usuwanie odpadów krojowni – pożar w zakładzie;
- ergonomiczne stanowiska szwalnicze z regulowaną wysokością, oświetleniem miejscowym i podparciem pleców – obciążenie wzroku i pozycja wymuszona, długotrwałe chodzenie i stanie;
- stanowisko komputerowe z dużym monitorem na wysokości oczu i krzesłem z regulacją – praca przy monitorze.
Środki organizacyjne
- instrukcje bezpiecznej obsługi maszyn i zakaz zdejmowania osłon podczas wdrażania nowych operacji – przebicie igłą maszyny, rany cięte nożem krojczym, pochwycenie przez elementy napędowe;
- planowanie wdrożeń kolekcji z realnym harmonogramem i buforem przed terminem wysyłki – presja terminów kolekcji, odpowiedzialność za jakość partii;
- normy pracy ustalane z uwzględnieniem przerw i obserwacji stanowisk – monotonia i tempo pracy w hali, konflikty w zespole;
- przerwy w pracy przy monitorze i zmiana czynności przy pracach precyzyjnych – praca przy monitorze, obciążenie wzroku i pozycja wymuszona;
- karty charakterystyki klejów i odplamiaczy oraz deklaracje substancji w tkaninach od dostawców – kleje termiczne i rozpuszczalniki, barwniki i pigmenty, apretury i substancje w tkaninach;
- pomiary hałasu i zapylenia na stanowiskach szwalni i krojowni – hałas, pył tekstylny;
- porządek na drogach transportowych i korzystanie z wózków przy przewozie belek – długotrwałe chodzenie i stanie, pożar w zakładzie;
- przeglądy maszyn, żelazek i instalacji elektrycznej według harmonogramu – porażenie prądem, oparzenia parą.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika technologii odzieży.
- czynniki fizyczne – hałas, pyły tekstylne, praca w kontakcie z gorącymi powierzchniami i parą, nieodpowiednie oświetlenie przy pracy precyzyjnej;
- czynniki chemiczne – formaldehyd i apretury w tkaninach, kleje termiczne i rozpuszczalnikowe, barwniki i pigmenty o działaniu uczulającym;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – obsługa maszyn szwalniczych i krojczych z elementami ruchomymi, praca przy urządzeniach parowych, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, długotrwała pozycja stojąca i chodzenie, praca precyzyjna wymagająca dobrego widzenia, praca zmianowa w okresach spiętrzenia zamówień.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków — opisywane tu stanowisko to technik technologii odzieży, kod 311924. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik przemysłu mody – kod 311941: wykonuje modele próbne, ustala normy czasowe i nadzoruje krojownię, szwalnię oraz prasowalnię łącznie, a nie ogranicza się do rozkroju, parametrów szycia i rozliczania zużycia tkanin.
- technik stylista – kod 311946: dobiera tkaniny i dodatki do zestawów, szyje prototypy i prowadzi przymiarki oraz przygotowuje garderobę na pokazy, zamiast prowadzić produkcję seryjną w szwalni.
W razie wątpliwości rozstrzyga to, czy pracownik odpowiada za wyrób jednostkowy czy za partię produkcyjną — kod 311924 dotyczy pracy przy produkcji powtarzalnej, a ocenę ryzyka uzupełnia się o zagrożenia z pozostałych opisów tylko wtedy, gdy pracownik faktycznie je wykonuje.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).