Technik urządzeń sanitarnych

Technik urządzeń sanitarnych – kod 311209 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik urządzeń sanitarnych przygotowuje i nadzoruje montaż instalacji wodociągowych, kanalizacyjnych, grzewczych, gazowych i wentylacyjnych oraz przyłączy i sieci zewnętrznych. Wykonuje obmiary, prowadzi próby szczelności i ciśnieniowe, uruchamia i reguluje instalacje, odbiera roboty i prowadzi dokumentację powykonawczą.

Technik urządzeń sanitarnych – wymagania w stosunku do pracownika

wykształcenie średnie techniczne w zawodzie technik urządzeń i systemów energetyki lub instalacji sanitarnych,
znajomość zasad projektowania i montażu instalacji wodnych, kanalizacyjnych, grzewczych i wentylacyjnych,
umiejętność prowadzenia prób szczelności, ciśnieniowych i regulacji hydraulicznej,
znajomość technik łączenia – zgrzewania rur z polietylenu i polipropylenu, lutowania miedzi, połączeń zaprasowywanych,
świadectwo kwalifikacyjne do eksploatacji urządzeń gazowych grupy 3 lub ciepłowniczych grupy 2, tam gdzie wymaga tego zakres robót,
brak przeciwwskazań do pracy na wysokości i w przestrzeniach zamkniętych.

Inne nazwy stanowiska

Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:

technik instalacji sanitarnych,
technik wod-kan,
majster robót instalacyjnych,
technik sieci sanitarnych,
kierownik robót instalacyjnych.

Badania

wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
badania do pracy na wysokości powyżej 3 m,
ocena zdolności do pracy w przestrzeniach zamkniętych i w sprzęcie ochrony układu oddechowego,
badania słuchu w związku z narażeniem na hałas narzędzi udarowych,
szczepienie przeciw tężcowi i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B zalecane przy pracach w kanalizacji.

Szkolenia bhp i inne

szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
szkolenie okresowe bhp dla stanowisk inżynieryjno-technicznych – nie rzadziej niż co 5 lat,
szkolenie z pracy w przestrzeniach zamkniętych – studzienki, komory, zbiorniki,
szkolenie z prac w wykopach i zabezpieczania ścian wykopu,
instruktaż prac gorących – lutowanie, spawanie, zgrzewanie z pozwoleniem na pracę.

Środowisko pracy

Praca łączy biuro budowy z robotami na obiekcie. Technik prowadzi pomiary i nadzór w budynkach w budowie i w czynnych obiektach – w kotłowniach, węzłach cieplnych, piwnicach, szachtach instalacyjnych i na dachach. W terenie bywa przy wykopach pod przyłącza, w studzienkach kanalizacyjnych i komorach wodomierzowych, gdzie gromadzą się siarkowodór i metan oraz brakuje tlenu. Instalacje uruchamia przy napełnianiu i podgrzewaniu wody, pod ciśnieniem próbnym sięgającym kilkunastu barów. Roboty prowadzi się w hałasie innych brygad, w zapyleniu po cięciu i wierceniu oraz w zmiennej temperaturze, a odbiory techniczne wymuszają pracę w weekendy i wieczorami. Na stanowisku wykorzystuje się:

zgrzewarki doczołowe i mufowe do rur z polietylenu i polipropylenu;
zaprasowywarki, palniki do lutowania miedzi i zestawy do gwintowania;
pompy próbne, manometry i rejestratory prób ciśnieniowych;
kamery inspekcyjne kanalizacji i detektory gazów;
wiertarki udarowe, bruzdownice i piły do rur.

Identyfikacja zagrożeń

Czynniki fizyczne:

upadek z wysokości z drabin, rusztowań, stropów i dachów przy prowadzeniu instalacji,
wpadnięcie do wykopu, studzienki kanalizacyjnej lub komory wodomierzowej,
zasypanie przez obsunięcie ściany wykopu pod przyłącze,
oparzenia gorącą wodą, parą i od palnika przy lutowaniu oraz pracach na czynnym węźle cieplnym,
uderzenie strumieniem wody lub elementem instalacji przy próbie ciśnieniowej,
hałas narzędzi udarowych, pił do rur i pracujących pomp,
drgania mechaniczne o działaniu miejscowym od wiertarek udarowych i bruzdownic,
porażenie prądem od narzędzi elektrycznych w wilgotnych pomieszczeniach i wykopach,
skaleczenia, przygniecenia i urazy rąk przy cięciu, gwintowaniu i montażu rur,
wybuch i pożar przy nieszczelności instalacji gazowej oraz przy pracach gorących.

Czynniki chemiczne:

siarkowodór, metan i niedobór tlenu w studzienkach i komorach kanalizacyjnych,
topniki lutownicze, kleje i czyściki do PVC zawierające rozpuszczalniki,
pył krzemionki krystalicznej przy bruzdowaniu, wierceniu i cięciu betonu,
podchloryn sodu i inne środki do dezynfekcji instalacji wodociągowej,
włókna mineralne z izolacji rur i otulin.

Czynniki biologiczne:

bakterie i wirusy w ściekach oraz osadach kanalizacyjnych,
bakterie Legionella w aerozolu z instalacji ciepłej wody i układów chłodzących,
laseczki tężca w glebie i w zanieczyszczonych wykopach.

Czynniki psychofizyczne:

wymuszone pozycje ciała przy montażu w szachtach, pod stropem i w ciasnych piwnicach,
dźwiganie rur, grzejników, armatury i urządzeń bez pomocy sprzętu,
presja terminów odbiorów i uruchomień instalacji,
odpowiedzialność za szczelność i bezpieczeństwo eksploatacji wykonanej instalacji,
praca w zmiennych lokalizacjach i dojazdy między obiektami.

Środki ochronne

Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika urządzeń sanitarnych.

Środki ochrony indywidualnej

kask ochronny i obuwie z podnoskiem oraz wkładką antyprzebiciową – urazy mechaniczne, upadek do wykopu i studzienki;
szelki bezpieczeństwa z amortyzatorem i linka asekuracyjna – upadek z wysokości, upadek do wykopu i studzienki;
szelki ratownicze z zestawem do ewakuacji i osobisty detektor gazów przy wejściu do studzienki – siarkowodór i metan, ścieki, upadek do wykopu i studzienki;
półmaska z filtrem P3 przy bruzdowaniu i pracach z izolacją – pył krzemionki, włókna mineralne;
rękawice chemoodporne i okulary przy dezynfekcji oraz klejeniu – środki do dezynfekcji instalacji, topniki i kleje;
ochronniki słuchu i rękawice antywibracyjne – hałas, drgania miejscowe;
maska z filtrem przeciwaerozolowym przy pracach na instalacji ciepłej wody – legionella.

Środki ochrony zbiorowej i techniczne

obudowa ścian wykopu, bariery wokół wykopu i pomosty przejściowe – zasypanie w wykopie, upadek do wykopu i studzienki;
rusztowania z balustradami, podesty ruchome i zabezpieczone otwory w stropach – upadek z wysokości;
wentylacja wymuszona studzienek i komór oraz pomiar atmosfery przed wejściem – siarkowodór i metan, ścieki;
zawory bezpieczeństwa, odpowietrzniki i zdalny pomiar przy próbach ciśnieniowych – uwolnienie medium pod ciśnieniem, oparzenia;
odciąganie pyłu na narzędziach, cięcie z podawaniem wody i ekrany pyłoszczelne – pył krzemionki;
narzędzia z podwójną izolacją, zasilanie przez wyłączniki różnicowoprądowe i transformatory separacyjne – porażenie prądem;
żurawiki, wózki i podnośniki do transportu rur oraz urządzeń – dźwiganie, wymuszone pozycje ciała.

Środki organizacyjne

pozwolenie na pracę w przestrzeni zamkniętej z asekuracją i pomiarem atmosfery – siarkowodór i metan, ścieki, upadek do wykopu i studzienki;
plan bezpieczeństwa i ochrony zdrowia oraz koordynacja robót z innymi brygadami – upadek z wysokości, hałas, presja terminów;
procedura prób ciśnieniowych z wyznaczeniem strefy i zakazem przebywania przy złączach – uwolnienie medium pod ciśnieniem, odpowiedzialność za szczelność i bezpieczeństwo instalacji;
pozwolenie na prace gorące z zabezpieczeniem przeciwpożarowym i nadzorem po zakończeniu – wybuch gazu, oparzenia;
szczepienia zalecane i profilaktyka przy pracach w kanalizacji oraz w wykopach – ścieki, tężec;
planowanie tras i czasu przejazdów między obiektami oraz realne harmonogramy odbiorów – praca w zmiennych lokalizacjach, presja terminów.

Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie

Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika urządzeń sanitarnych.

czynniki fizyczne – hałas, drgania mechaniczne o działaniu miejscowym, praca w zmiennym mikroklimacie i w wilgoci, kontakt z gorącą wodą i parą;
czynniki chemiczne – pył krzemionki krystalicznej, włókna mineralne, topniki lutownicze, rozpuszczalniki w klejach i czyścikach, podchloryn sodu, siarkowodór i metan;
czynniki biologiczne – bakterie i wirusy w ściekach, bakterie Legionella, laseczki tężca;
inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca na wysokości powyżej 3 m, praca w przestrzeniach zamkniętych i wykopach, prace gorące, praca w pobliżu instalacji gazowej, dźwiganie, wymuszone pozycje ciała, prowadzenie pojazdu między budowami.

Podobne kody zawodów w klasyfikacji

Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków – opisywane tu stanowisko to technik urządzeń sanitarnych, kod 311209. Pozostałe kody z tej grupy:

technik inżynierii sanitarnej – kod 311218: skupia się na obmiarach, kosztorysach i kontroli jakości połączeń oraz materiałów na budowie, a w próbach i odbiorach uczestniczy bez prowadzenia regulacji.
monter sieci i instalacji sanitarnych – kod 712618: sam układa rurociągi w wykopach, zgrzewa rury polietylenowe i montuje studnie, zasuwy, hydranty oraz armaturę, zamiast nadzorować roboty.

Ten kod wpisuje się tam, gdzie pracownik uruchamia i reguluje hydraulicznie gotowe instalacje oraz sporządza dokumentację powykonawczą. Gdy wykonuje też prace montażowe własnoręcznie, w ocenie ryzyka trzeba dopisać pracę w wykopie i w przestrzeni zamkniętej.

Podobne stanowiska

Podstawa prawna

Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).

ryzyko zawodowe on-line

Stanowiska pracy