Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych – kod 311931 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych projektuje i wykonuje tkaniny dekoracyjne, gobeliny, firany, zasłony, narzuty i dywany. Przygotowuje osnowy, nawleka krosna, obsługuje maszyny tkackie i hafciarskie, barwi i wykańcza wyroby, a także dobiera przędze i nadzoruje jakość na niewielkiej produkcji lub w pracowni rzemieślniczej.
Technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych – wymagania w stosunku do pracownika
- wykształcenie średnie techniczne, kierunek włókienniczy lub pokrewny,
- znajomość splotów tkackich, parametrów przędzy i technologii wykończania tkanin,
- umiejętność przygotowania osnowy, nawlekania krosna i obsługi maszyn tkackich,
- znajomość zasad barwienia, apreturowania i oceny trwałości wybarwień,
- umiejętność czytania wzorów, projektowania raportu splotu i obsługi programów wzorniczych,
- dobre widzenie bliskie i rozróżnianie barw oraz brak przeciwwskazań do pracy w hałasie i zapyleniu.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- technik tkanin dekoracyjnych,
- tkacz wyrobów dekoracyjnych,
- technik dekoracji włókienniczych,
- technolog tkanin ozdobnych,
- wykonawca firan i zasłon.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badanie audiometryczne przy narażeniu na hałas maszyn tkackich,
- badanie spirometryczne i dermatologiczne przy narażeniu na pył włókienniczy i barwniki, jeżeli zleci je lekarz medycyny pracy.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 3 lata,
- instruktaż obsługi krosien, snowarek i maszyn hafciarskich według dokumentacji techniczno-ruchowej,
- szkolenie z postępowania z barwnikami i środkami wykończalniczymi według kart charakterystyki,
- szkolenie z zasad czyszczenia maszyn i usuwania pyłu włókienniczego bez sprężonego powietrza,
- szkolenie z ochrony przeciwpożarowej w pomieszczeniach z materiałami łatwopalnymi,
- szkolenie z pierwszej pomocy, w tym przy urazach dłoni i oczu.
Środowisko pracy
Pracownia tkacka i mała tkalnia to pomieszczenia wypełnione krosnami, snowarkami i stojakami na przędzę. Hałas krosien jest wysoki i impulsowy, a w powietrzu stale unosi się pył włókienniczy, drobne włókna i kurz z przędzy. Przy barwieniu i wykończaniu pracuje się przy kadziach z gorącą kąpielą barwierską, w wysokiej wilgotności i w oparach środków pomocniczych. Technik wiele godzin spędza w pozycji siedzącej lub stojącej z rękami przed sobą, przy wysokich wymaganiach wzrokowych – nawlekanie, przeszywanie i naprawa wad wymagają precyzji. Wyroby wielkoformatowe są ciężkie i nieporęczne w przenoszeniu. Na stanowisku wykorzystuje się:
- krosna ręczne i mechaniczne, krosna żakardowe;
- snowarki, nawijarki i przewijarki przędzy;
- maszyny hafciarskie i maszyny szwalnicze do konfekcji;
- kadzie barwierskie, suszarki i kalandry do wykończania;
- barwniki, apretury, środki zmiękczające i preparaty uniepalniające;
- noże, nożyce, iglice i czółenka tkackie;
- komputer z programem wzorniczym i czytnik wzorów żakardowych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- pochwycenie dłoni i włosów przez nicielnice, walce i mechanizmy krosna,
- hałas impulsowy krosien, snowarek i maszyn hafciarskich,
- pył włókienniczy bawełniany, wełniany i syntetyczny w powietrzu tkalni,
- skaleczenia nożami i nożycami oraz ukłucia igłami maszyn hafciarskich i szwalniczych,
- oparzenia gorącą kąpielą barwierską, parą i powierzchniami kalandra,
- wysoka wilgotność i temperatura w pomieszczeniu barwiarni i wykończalni,
- pożar nagromadzonego pyłu i materiałów włóknistych,
- porażenie prądem przy obsłudze maszyn i urządzeń grzejnych w wilgotnym otoczeniu,
- obciążenie wzroku przy nawlekaniu, kontroli wad i pracy z drobnym wzorem.
Czynniki chemiczne:
- barwniki reaktywne i kwasowe o działaniu uczulającym na drogi oddechowe i skórę,
- środki wykończalnicze, apretury i preparaty uniepalniające zawierające związki fosforu i formaldehyd,
- wodorotlenek sodu, soda kalcynowana i kwas octowy stosowane w kąpielach barwierskich,
- rozpuszczalniki i benzyna ekstrakcyjna do usuwania plam z tkanin.
Czynniki psychofizyczne:
- powtarzalne, precyzyjne czynności rąk przy nawlekaniu i naprawie wad,
- wymuszona pozycja ciała w pochyleniu nad krosnem i stołem roboczym,
- monotonia przy długich seriach tkania i konfekcji,
- odpowiedzialność za jakość i powtarzalność wzoru w wyrobach na zamówienie,
- dźwiganie belek tkanin, nawojów przędzy i gotowych wyrobów wielkoformatowych,
- presja terminów realizacji zamówień indywidualnych i kontraktowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku technika włókienniczych wyrobów dekoracyjnych.
Środki ochrony indywidualnej
- odzież dopasowana bez luźnych elementów i siatka na włosy przy maszynach – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn;
- ochronniki słuchu dobrane do hałasu impulsowego – hałas;
- półmaska z filtrem P2 lub P3 przy czyszczeniu maszyn i pracy przy dużym zapyleniu – pył włókienniczy, barwniki reaktywne i kwasowe;
- rękawice chemoodporne, fartuch i gogle przy barwieniu i przygotowaniu kąpieli – zasady i kwasy w kąpielach, barwniki reaktywne i kwasowe, środki wykończalnicze;
- rękawice termoochronne przy kadziach, parze i kalandrze – oparzenia;
- naparstki, osłony palców i rękawice odporne na przecięcie przy cięciu i szyciu – skaleczenia i ukłucia;
- obuwie z podeszwą antypoślizgową w barwiarni – wysoka wilgotność i temperatura.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony nicielnic, walców i mechanizmów napędowych z blokadą oraz wyłączniki awaryjne – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn;
- osłony igieł maszyn hafciarskich i szwalniczych – skaleczenia i ukłucia;
- odpylanie miejscowe krosien, odkurzacze przemysłowe i zakaz przedmuchiwania sprężonym powietrzem – pył włókienniczy, pożar materiałów włóknistych;
- wentylacja mechaniczna i odciąg nad kadziami barwierskimi oraz stanowiskiem ważenia barwników – barwniki reaktywne i kwasowe, środki wykończalnicze, zasady i kwasy w kąpielach, rozpuszczalniki do czyszczenia plam;
- izolacja termiczna kadzi i kalandrów, zamknięte układy dozowania kąpieli – oparzenia;
- klimatyzacja i nawiew świeżego powietrza w barwiarni i wykończalni – wysoka wilgotność i temperatura;
- instalacja gaśnicza, czujki dymu i porządkowanie odpadów włóknistych – pożar materiałów włóknistych;
- urządzenia z ochroną przeciwporażeniową dostosowaną do pomieszczeń wilgotnych – porażenie prądem;
- oświetlenie miejscowe bez olśnienia i lupy z podświetleniem przy nawlekaniu – obciążenie wzroku;
- wózki, podnośniki i stojaki do belek tkanin i nawojów przędzy – dźwiganie ciężarów.
Środki organizacyjne
- procedura blokady maszyny przed czyszczeniem, nawlekaniem i usuwaniem zerwań – pochwycenie przez ruchome elementy maszyn, porażenie prądem;
- rotacja zadań i przerwy przy pracach precyzyjnych i powtarzalnych – powtarzalność i precyzja, monotonia pracy, wymuszona pozycja ciała, obciążenie wzroku;
- karty charakterystyki barwników i środków pomocniczych oraz instruktaż przygotowania kąpieli – barwniki reaktywne i kwasowe, zasady i kwasy w kąpielach, środki wykończalnicze;
- harmonogram sprzątania tkalni i usuwania pyłu z maszyn i konstrukcji – pył włókienniczy, pożar materiałów włóknistych;
- planowanie zamówień z rezerwą czasową i kontrola jakości na etapach – presja terminów zamówień, odpowiedzialność za jakość wyrobu;
- instruktaż bezpiecznego podnoszenia i praca dwuosobowa przy wyrobach wielkoformatowych – dźwiganie ciężarów;
- pomiary hałasu, pyłu włókienniczego i mikroklimatu na stanowiskach – hałas, pył włókienniczy, wysoka wilgotność i temperatura;
- wyznaczone miejsce i wentylowane stanowisko do usuwania plam rozpuszczalnikiem – rozpuszczalniki do czyszczenia plam.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla technika włókienniczych wyrobów dekoracyjnych.
- czynniki fizyczne – hałas, w tym hałas impulsowy, pył włókienniczy roślinny i zwierzęcy, mikroklimat gorący i wilgotny, praca precyzyjna wymagająca dobrego widzenia bliskiego;
- czynniki chemiczne – barwniki reaktywne i kwasowe, apretury i środki uniepalniające zawierające formaldehyd, wodorotlenek sodu, kwas octowy, benzyna ekstrakcyjna;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – praca przy maszynach w ruchu z częściami ruchomymi, praca w kontakcie z gorącymi kąpielami i parą, czynności powtarzalne i precyzyjne, dźwiganie, wymuszona pozycja ciała.
Podobne kody zawodów w klasyfikacji
Klasyfikacja zawodów i specjalności opisuje obok siebie kilka stanowisk o bardzo zbliżonych nazwach. W dokumentacji oceny ryzyka zawodowego trzeba wpisać ten kod, który odpowiada faktycznemu zakresowi obowiązków — opisywane tu stanowisko to technik włókienniczych wyrobów dekoracyjnych, kod 311931. Pozostałe kody z tej grupy:
- technik włókiennik – kod 311932: nadzoruje przędzenie, tkanie i dzianie na produkcji ciągłej, ustawia maszyny przędzalnicze, kontroluje zrywność nitek i pobiera próbki do badań wytrzymałości, a nie projektuje i nie wykonuje samych wyrobów dekoracyjnych.
W razie wątpliwości rozstrzyga skala produkcji: przy obsłudze ciągu przędzalniczo-tkackiego wpisuje się kod technika włókiennika, a przy pracy w pracowni nad pojedynczymi wyrobami — kod opisywany na tej stronie.
Podobne stanowiska
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).