Inspektor dozoru jądrowego – kod 229101 w klasyfikacji zawodów i specjalności (KZiS 2025). Inspektor dozoru jądrowego prowadzi kontrole w jednostkach wykonujących działalność z materiałami jądrowymi i źródłami promieniowania jonizującego – w reaktorze badawczym, przechowalnikach wypalonego paliwa, zakładach unieszkodliwiania odpadów promieniotwórczych, przy transportach materiałów jądrowych oraz w pracowniach izotopowych i instalacjach radiografii przemysłowej. Sprawdza stan zabezpieczeń, dokumentację, ewidencję materiałów jądrowych i warunki ochrony radiologicznej oraz wykonuje pomiary kontrolne.
Inspektor dozoru jądrowego – wymagania w stosunku do pracownika
- uprawnienia inspektora dozoru jądrowego nadane w trybie przewidzianym przepisami prawa atomowego,
- wykształcenie wyższe techniczne lub przyrodnicze i znajomość fizyki reaktorowej oraz ochrony radiologicznej,
- znajomość zasad ewidencji i zabezpieczania materiałów jądrowych oraz wymagań dotyczących ochrony fizycznej obiektów,
- umiejętność wykonywania pomiarów dawek i skażeń oraz interpretacji wyników dozymetrii,
- umiejętność prowadzenia kontroli, przesłuchania świadków i sporządzania protokołu kontroli,
- gotowość do wyjazdów, pracy poza normalnymi godzinami i udziału w działaniach po zdarzeniu radiacyjnym.
Inne nazwy stanowiska
Opis zagrożeń i ryzyk zawodowych na tej stronie obejmuje również stanowiska nazywane w dokumentacji zakładowej i ogłoszeniach o pracę:
- inspektor do spraw bezpieczeństwa jądrowego,
- kontroler obiektów jądrowych,
- inspektor do spraw ochrony radiologicznej w organie dozoru,
- inspektor kontroli materiałów jądrowych,
- inspektor nadzoru nad źródłami promieniotwórczymi.
Badania
- wstępne badania lekarskie przed rozpoczęciem pracy,
- okresowe badania lekarskie w terminach wyznaczonych przez lekarza medycyny pracy, z uwzględnieniem narażenia na promieniowanie jonizujące,
- kontrolne badania lekarskie po niezdolności do pracy z powodu choroby trwającej dłużej niż 30 dni,
- badania wymagane dla osób pracujących w narażeniu na promieniowanie jonizujące, z oceną przez uprawnionego lekarza,
- ocena zdolności do pracy na wysokości powyżej 3 m, w przestrzeniach zamkniętych i w sprzęcie ochrony dróg oddechowych.
Szkolenia bhp i inne
- szkolenie wstępne bhp – instruktaż ogólny i instruktaż stanowiskowy,
- szkolenie okresowe bhp – nie rzadziej niż co 5 lat,
- szkolenie z ochrony radiologicznej dla osób pracujących w narażeniu, powtarzane w terminach wymaganych przepisami,
- instruktaż obsługi mierników dawki i skażeń oraz zasad korzystania z dawkomierzy indywidualnych,
- szkolenie z postępowania w zdarzeniu radiacyjnym i z zasad dekontaminacji,
- szkolenie z pracy na wysokości i w przestrzeniach zamkniętych tam, gdzie kontrole tego wymagają.
Środowisko pracy
Inspektor pracuje przemiennie w biurze organu dozoru i na terenie kontrolowanych obiektów. W obiekcie jądrowym wchodzi do strefy kontrolowanej, gdzie obowiązuje odzież zakładowa, dawkomierz i dozymetr osobisty, a dostęp wymaga przejścia przez bramki i śluzy. Kontrole obejmują hale reaktora, baseny przechowalnicze, pracownie gorące, magazyny odpadów promieniotwórczych, a także dachy i pomosty techniczne, drabiny i galerie, gdzie trzeba wspinać się i przeciskać w ciasnych przejściach. W zakładach przemysłowych inspektor sprawdza bunkry do radiografii, defektoskopy izotopowe i urządzenia z wbudowanymi źródłami, niekiedy w halach o dużym hałasie. Część zadań obejmuje kontrole transportów i działania po zdarzeniach, prowadzone w nocy i w dni wolne. Na stanowisku wykorzystuje się:
- dawkomierze indywidualne i dozymetry z odczytem bieżącym oraz sygnalizatory dawki;
- mierniki promieniowania gamma i neutronowego, skażeniomierze powierzchniowe i spektrometry przenośne;
- zestawy do poboru wymazów i prób do oceny skażeń oraz plomby i zabezpieczenia ewidencyjne;
- odzież ochronna strefy kontrolowanej, obuwie zakładowe i sprzęt ochrony dróg oddechowych;
- środki ochrony przed upadkiem z wysokości – szelki, linki, urządzenia samozaciskowe;
- samochód służbowy, laptop, aparat fotograficzny i dokumentacja kontrolna;
- detektor gazów i latarka przy wejściach do pomieszczeń technicznych i przestrzeni zamkniętych.
Identyfikacja zagrożeń
Czynniki fizyczne:
- promieniowanie jonizujące od materiałów jądrowych, źródeł zamkniętych i urządzeń radiologicznych w strefach kontrolowanych,
- skażenia promieniotwórcze powierzchni, odzieży i rąk w pracowniach gorących i magazynach odpadów,
- praca na wysokości powyżej 3 m na pomostach, galeriach, drabinach i dachach obiektów,
- niedobór tlenu i ciasne przejścia w kanałach technicznych, bunkrach i pomieszczeniach instalacyjnych,
- hałas pomp, wentylatorów, sprężarek i urządzeń technologicznych w halach kontrolowanych obiektów,
- potknięcie o instalacje, uderzenie o niskie elementy konstrukcji i upadek na schodach technicznych,
- kierowanie samochodem służbowym w dojazdach do obiektów i na kontrole transportów,
- dźwiganie mierników, zestawów do poboru prób i sprzętu zabezpieczającego,
- praca przy monitorze ekranowym przy analizie dokumentacji, raportach i protokołach,
- ryzyko porażenia prądem w pobliżu urządzeń i instalacji elektrycznych w kontrolowanych obiektach.
Czynniki chemiczne:
- substancje chemiczne w instalacjach obiektów jądrowych – kwas borowy, kwasy i zasady w obiegach, żywice jonowymienne,
- środki dekontaminacyjne i detergenty stosowane do usuwania skażeń promieniotwórczych,
- pyły i aerozole w magazynach odpadów promieniotwórczych oraz w miejscach prac remontowych.
Czynniki psychofizyczne:
- odpowiedzialność za ustalenia kontroli i decyzje dotyczące bezpieczeństwa jądrowego oraz skutki przeoczenia,
- napięcie i opór kontrolowanych jednostek oraz presja wywierana przy niekorzystnych ustaleniach,
- obciążenie udziałem w działaniach po zdarzeniu radiacyjnym i gotowością do wezwania,
- częste podróże służbowe, noclegi poza domem i nieregularne godziny pracy,
- obciążenie psychiczne świadomością pracy w narażeniu na promieniowanie jonizujące,
- długotrwała, wymagająca skupienia analiza dokumentacji technicznej i ewidencji materiałów jądrowych.
Środki ochronne
Poniżej przypisano środki ochronne do poszczególnych zagrożeń zidentyfikowanych na stanowisku inspektora dozoru jądrowego.
Środki ochrony indywidualnej
- dawkomierz indywidualny i dozymetr z sygnalizacją progu dawki noszone w strefach kontrolowanych – promieniowanie jonizujace, swiadomosc narazenia;
- odzież ochronna, obuwie zakładowe, rękawice i sprzęt ochrony dróg oddechowych w strefach skażonych – skazenia powierzchniowe, pyly i aerozole, srodki dekontaminacyjne, substancje w obiekcie;
- szelki bezpieczeństwa z linką i urządzeniem samozaciskowym przy pracy na pomostach i drabinach – praca na wysokosci;
- hełm ochronny, ochronniki słuchu i okulary ochronne na terenie obiektu – potkniecie i uderzenie, halas instalacji, porazenie pradem;
- aparat ochrony dróg oddechowych i detektor gazów przy wejściu do przestrzeni zamkniętych – przestrzen zamknieta.
Środki ochrony zbiorowej i techniczne
- osłony stałe, barierki i wygrodzenia stref o podwyższonym poziomie promieniowania oraz sygnalizacja – promieniowanie jonizujace, skazenia powierzchniowe;
- bramki i monitory skażeń przy wyjściu ze stref oraz stanowiska dekontaminacji – skazenia powierzchniowe, srodki dekontaminacyjne, pyly i aerozole;
- pomosty z poręczami, zabezpieczone drabiny i punkty zakotwienia na trasach kontroli – praca na wysokosci, potkniecie i uderzenie;
- wentylacja i monitorowanie atmosfery w pomieszczeniach technicznych oraz oświetlenie przejść – przestrzen zamknieta, halas instalacji, potkniecie i uderzenie;
- samochód służbowy z aktualnymi przeglądami i wyposażeniem oraz łączność z biurem – kierowanie pojazdem, podroze;
- walizki transportowe i wózki na sprzęt pomiarowy – obciazenie sprzetem;
- ergonomiczne stanowisko komputerowe i systemy ewidencji materiałów jądrowych z kontrolą danych – monitor, koncentracja przy dokumentacji, odpowiedzialnosc dozorowa;
- wyłączenie i zabezpieczenie instalacji elektrycznych w miejscu kontroli oraz nadzór służb obiektu – porazenie pradem, substancje w obiekcie.
Środki organizacyjne
- kontrola dawki indywidualnej, limity dawek i rejestr narażenia prowadzony dla każdego inspektora – promieniowanie jonizujace, swiadomosc narazenia;
- planowanie kontroli z ograniczeniem czasu przebywania w strefach o podwyższonym poziomie promieniowania – promieniowanie jonizujace, skazenia powierzchniowe;
- zakaz samodzielnego wejścia na wysokość i do przestrzeni zamkniętych oraz asysta pracownika obiektu – praca na wysokosci, przestrzen zamknieta, potkniecie i uderzenie;
- procedura postępowania po wykryciu skażenia i dostęp do stanowiska dekontaminacji – skazenia powierzchniowe, srodki dekontaminacyjne, pyly i aerozole;
- procedura kontroli dwuosobowej, zasady dokumentowania ustaleń i ścieżka odwoławcza – napiecie przy kontroli, odpowiedzialnosc dozorowa;
- harmonogram gotowości do wezwań z odpoczynkiem po działaniach i wsparciem po zdarzeniu – zdarzenia radiacyjne, podroze;
- przerwy w pracy przy monitorze i rotacja zadań analitycznych – monitor, koncentracja przy dokumentacji;
- pomiary hałasu na trasach kontroli i uzgodnienie z obiektem zasad wejścia do hal – halas instalacji, kierowanie pojazdem, obciazenie sprzetem, substancje w obiekcie.
Czynniki szkodliwe i uciążliwe do skierowania na badania lekarskie
Poniższy wykaz ułatwia wypełnienie skierowania na badania profilaktyczne dla inspektora dozoru jądrowego.
- czynniki fizyczne – promieniowanie jonizujące, hałas, praca na wysokości powyżej 3 m, praca przy monitorze ekranowym powyżej 4 godzin dziennie, ręczne przemieszczanie ciężarów;
- czynniki chemiczne – środki dekontaminacyjne i detergenty, kwas borowy, kwasy i zasady w instalacjach, pyły i aerozole w magazynach odpadów promieniotwórczych;
- czynniki biologiczne – brak;
- inne czynniki, w tym niebezpieczne – skażenia promieniotwórcze, praca w przestrzeniach zamkniętych, praca w pobliżu urządzeń elektrycznych, kierowanie samochodem służbowym, gotowość do wezwań i praca w porze nocnej.
Podobne stanowiska
- inspektor ochrony radiologicznej,
- inspektor dozoru technicznego,
- lekarz medycyny nuklearnej,
- technik radiologii,
- specjalista zarządzania kryzysowego,
- psychotraumatolog,
- specjalista zdrowia środowiskowego.
Podstawa prawna
Klasyfikacja zawodów i specjalności została wprowadzona rozporządzeniem Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 21 października 2025 r. (Dz.U. z 2025 r. poz. 1534).